Markandeya Purana · Chapter 53
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe rudrasargābhidhāno nāma dvipañcāśo 'dhyāyaḥ
tripañcāśo 'dhyāyaḥ- 53
krauṣṭukiruvāca
svāyambhuvaṃ tvayākhyātametanmanvantarañca yat /
tadahaṃ bhagavan ! samyak śrotumicchāmi kathyatām
manvantarapramāṇañca devā devarṣayastathā /
ye ca kṣitīśā bhagavan ! devendraścaiva yastathā
mārkaṇḍeya uvāca
manvantarāṇāṃ saṃkhyātā sādhikā hyekasaptatiḥ /
mānuṣeṇa pramāṇena śṛṇu manvantarañca me
triṃśatkoṭyastu saṃkhyātāḥ sahasrāṇi ca viṃśatiḥ /
saptaṣaṣṭistathānyāni niyutāni ca saṃkhyayā
manvantarapramāṇañca ityetat sādhikaṃ vinā /
aṣṭau śatasahasrāṇi divyayā saṃkhyayā smṛtam
dvipañcāśattathānyāni sahasrāṇyadhikāni ca /
svāyambhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣastathā
auttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā /
ṣaḍete manavo 'tītāstathā vaivasvato 'dhunā
sāvarṇiḥ pañca raucyāśca bhautyāścāgāminastvamī /
eteṣāṃ vistaraṃ bhūyo manvantaraparigrahe
vakṣye devānṛṣīṃścaiva yakṣendrāḥ pitaraśca ye /
utpattiṃ saṃgrahaṃ brahman ! śrūyatāmasya santatiḥ
yacca teṣāmabhūt kṣetraṃ tatputrāṇāṃ mahātmanām /
manoḥ svāyambhuvasyāsan daśa putrāstu tatsamāḥ
yairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā /
sasamudrākaravatī prativarṣaṃ niveśitā
sasamudrākaravatī prativarṣaṃ tretāyuge tathā /
priyavratasya putraistaiḥ pautraiḥ svāyambhuvasya ca
priyavratāt prajāvatyāṃ vīrāt kanyā vyajāyata /
kanyā sā tu mahābhāgā kardamasya prajāpate
kanye dve daśa putrāṃśca samrāṭkukṣī ca te ubhe /
tayorvai bhrātaraḥ śūrāḥ prajāpatisamā daśa
āgnīdhro medhātithiśca vapuṣmāṃśca tathāparaḥ /
jyotiṣmāndyutimān bhavyaḥ savanaḥ sapta eva te
priyavrato 'bhyaṣiñcattān sapta saptasu pārthivān /
dvīpeṣu tena dharmeṇa dvīpāṃścaiva nibodha me
jambudvīpe tathāgnīdhraṃ rājānaṃ kṛtavān pitā /
plakṣadvīpeśvaraścāpi tena medhātithiḥ kṛtaḥ
śālmalestu vapuṣmantaṃ jyotiṣmantaṃ kuśāhvaye /
krauñcadvīpe dyutimantaṃ bhavyaṃ śākāhvayeśvaram
puṣkarādhipatiñcāpi savanaṃ kṛtavān sutam /
mahāvīto dhātakiśca puṣkarādhipateḥ sutau
dvidhā kṛtvā tayorvarṣaṃ puṣkare saṃnyaveśayat /
bhavyasya putrāḥ saptāsannāmatastānnibodha me
jaladaśca kumāraśca sukumāro manīvakaḥ /
kuśottaro 'tha medhāvī saptamastu mahādrumaḥ
tannāmakāni varṣāṇi śākadvīpe cakāra saḥ /
tathā dyutimataḥ sapta putrāstāṃśca nibodha me
kuśalo manugaścoṣṇaḥ prākaraścārthakārakaḥ /
muniśca dundubhiścaiva saptamaḥ parikīrtitaḥ
teṣāṃ svanāmadheyāni krauñcadvīpe tathābhavan /
jyotiṣmataḥ kuśadvīpe putranāmāṅkitāni vai
tatrāpi sapta varṣāpi teṣāṃ nāmāni me śṛṇu /
udbhidaṃ vaiṣṇavañcaiva surathaṃ lambanaṃ tathā
dhṛtimat prākarañcaiva kāpilaṃ cāpi saptamam /
vapuṣmataḥ sutāḥ sapta śālmaleśasya cābhavan
śvetaśca haritaścaiva jīmūto rohitastathā /
vaidyuto mānasaścaiva ketumān saptamastathā
tathaiva śālmalesteṣāṃ samanāmāni sapta vai /
sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarasya vai
yeṣāṃ nāmāṅgitairvarṣaiḥ plakṣadvīpastu saptadhā /
pūrvaṃ śākabhavaṃ varṣaṃ śiśirantu sukhodayam
ānandañca śivañcaiva kṣemakañca dhruvantathā /
plakṣadvīpādibhūteṣu śākadvīpāntimeṣu vai
jñeyaḥ pañcasu dharmaśca varṇāśramavibhāgajaḥ /
nityaḥ svābhāvikaścaiva ahiṃsāvidhivardhitaḥ
pañcasveteṣu varṣeṣu sarvasādhāraṇaḥ smṛtaḥ /
agnīdhrāya pitā pūrvaṃ jambudvīpaṃ dadau dvija
tasya putrā babhūvurhi prajāpatisamā nava /
jyeṣṭho nābiriti khyātastasya kiṃpuruṣo 'nujaḥ
harivarṣastṛtīyastu caturtho 'bhūdilāvṛtaḥ /
vaśyaśca pañcamaḥ putro hiraṇyaḥ ṣaṣṭha ucyate
kurustu saptamasteṣāṃ bhadrāśvaścāṣṭamaḥ smṛtaḥ /
navamaḥ ketumālaśca tannāmnā varṣasaṃsthitiḥ
yāni kipuruṣādyāni varjayitvā himāhvayam /
teṣāṃ svabāvataḥ siddhiḥ sukhaprāyā hyatnataḥ
viparyayo na teṣvasti jarāmṛtyubhayaṃ na ca /
dharmādharmau na teṣvāstāṃ nottamādhamamadhyamāḥ
na vai caturyugāvasthā nārtavā ṛtavo na ca /
āgnīdhrasūnornābhestu ṛṣabho 'bhūt suto dvija
ṛṣabhādbharato jajñe vīraḥ putraśatādvaraḥ /
so 'bhiṣicyarṣabhaḥ putraṃ mahāpravrājyamāsthitaḥ
tapastepe mahābhāgaḥ pulahāśramasaṃśrayaḥ /
himāhviṃ dakṣiṇaṃ varṣaṃ bharatāya pitā dadau
tasmāt tu bhārataṃ varṣaṃ tasya nānmā mahātmanaḥ /
bhatasyāpyabhūt putraḥ sumatirnāma dhārmikaḥ
tasmin rājyaṃ samāveśya bharato 'pi vanaṃ yayau /
eteṣāṃ putrapautraistu saptadvīpā vasundharā
priyavratasya putraistu bhuktvā svāyambhuve 'ntare /
eṣa svāyambhuvaḥ sargaḥ kathitaste dvijottama
pūrvamanvantare samyak kimanyat kathayāmi te
Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0