Language

ENहिગુ
Scripture Library

Markandeya Purana · Chapter 46

46.1

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe brahmotpatirnāma pañcacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
śrīmanmaharṣivedavyāsapraṇītaṃ
śrīmārkaṇḍeyapurāṇam /
(dvitīyo bhāgaḥ )
ṣaṭcatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
krauṣṭukiruvāca
bhagavaṃstvaṇḍasambhūtiryathāvat kathitā mama /
brahmāṇḍe brahmaṇo janma tathā coktaṃ mahātmanaḥ

46.2

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ tvatto bhṛgukulodbhava /
yadāna sṛṣṭirbhūtānāmasti kinnu na cāsti vā /
kāle vai pralayasyānte sarvasminnupasaṃhṛte

46.3

mārkaṇḍeya uvāca
yadā tu prakṛtau yāti layaṃ viśvamidaṃ jagat /
tadocyate prākṛto 'yaṃ vidvadbhiḥ pratisañcaraḥ

46.4

svātmanyavasthitevyakte vikāre pratisaṃhṛte /
prakṛtiḥ puruṣaścaiva sādharmyeṇāvatiṣṭhataḥ

46.5

tadā tamaśca sattvañca samatvena vyavasthitau /
anudriktāvanūnau ca tatprotau ca parasparam

46.6

tileṣu vā yathā tailaṃ ghṛtaṃ payasi vā sthitam /
tathā tamasi sattve ca rajo 'pyanusṛtaṃ sthitam

46.7

utpattirbrahmaṇo yāvadāyuṣo dviparārdhikam /
tāvaddinaṃ pareśasya tatsamā saṃyame niśā

46.8

aharmukhe prabuddhastu jagadādiranādimān /
sarvaheturacintyātmā paraḥ ko 'pyaparakriyaḥ

46.9

prakṛtiṃ puruṣañcaiva prāviśyāśu jagatpatiḥ /
kṣobhayāmāsa yogena pareṇa parameśvaraḥ

46.10

yathā mado navastrīṇāṃ yathā vā mādhavānilaḥ /
anupraviṣṭaḥ kṣobhāya tathāsau yogamūrtimān

46.11

pradhāne kṣobhyamāne tu sa devo brahmasaṃjñitaḥ /
samutpanno 'ṇḍakoṣastho yathā te kathitaṃ mayā

46.12

sa eva kṣobhakaḥ pūrvaṃ sa kṣobhyaḥ prakṛteḥ patiḥ /
sa saṅkocavikāśābhyāṃ pradhānatve 'pi ca sthitaḥ

46.13

atpannaḥ sa jagadyoniraguṇo 'pi rajoguṇam /
bhuñjan pravartate sarge brahmatvaṃ samupāśritaḥ

46.14

brahmatve sa prajāḥ sṛṣṭvā tataḥ sattvātirekavān /
viṣṇutvametya dharmeṇa kurute paripālanam

46.15

tatastamoguṇodrikto rudratve cākhilaṃ jagat /
upasaṃhṛtya vai śete trailokyaṃ triguṇo 'guṇaḥ

46.16

yathā prāgvyāpakaḥ kṣetrī pālako lāvakastathā /
yathā sa saṃjñāmāyāti brahmaviṣṇvīśakāriṇīm

46.17

brahmatve sṛjate lokān rudratve saṃharatyapi /
viṣṇutve cāpyudāsīnastistro 'vasthāḥ svayambhuvaḥ

46.18

rajo brahmā tamo rudro viṣṇuḥ sattvaṃ jagatpatiḥ /
eta eva trayo devā eta eva trayo guṇāḥ

46.19

anyonyamithunā hyete anyonyāśrayiṇastathā /
kṣaṇaṃ viyogo nahyeṣāṃ na tyajanti parasparam

46.20

evaṃ brahmā jagatpūrvo devadevaścaturmukhaḥ /
rajoguṇaṃ samāśritya straṣṭṭatve sa vyavasthitaḥ

46.21

hiraṇyagarbho devādiranādirupacārataḥ /
bhūpadmakarṇikāsaṃstho brahmāgre samajāyata

46.22

tasya varṣaśataṃ tvekaṃ paramāyurmahātmanaḥ /
brahmyeṇaiva hi mānena tasya saṃkhyāṃ nibodha me

46.23

nimeṣairdaśabhiḥ kāṣṭhā tathā pañcabhirucyate /
kalāstriṃśacca vai kāṣṭhā muhūrtaṃ triṃśattāḥ kalāḥ

46.24

ahorātraṃ muhūrtānāṃ nṛṇāṃ triṃśattu vai smṛtam /
ahorātraiśca triṃśadbhiḥ pakṣau dvau māsa ucyate

46.25

taiḥ ṣaḍbhirayanaṃ varṣaṃ dve 'yane dakṣiṇottare /
taddevānāmahorātraṃ dinaṃ tatrottarāyaṇam

46.26

divyairvarṣasahasraistu kṛtatretādisaṃjñitam /
caturyugaṃ dvādaśabhistadvibhāgaṃ śṛṇuṣva me

46.27

catvāri tu sahasrāṇi varṣāṇāṃ kṛtamucyate /
śatāni sandhyā catvāri sandhyāṃśaśca tathāvidhaḥ

46.28

tretā trīṇi sahasrāṇi divyābdānāṃ śatatrayam /
tatsandhyā tatsamā caiva sandhyāṃśaśca tathāvidhaḥ

46.29

dvāparaṃ dve sahasre tu varṣāṇāṃ dve śate tathā /
tasya sandhyā samākhyātā dve śatābde tadaṃśakaḥ

46.30

kaliḥ sahasraṃ divyānāmabdānāṃ dvijasattama /
sandhyā sandhyāṃśakaścaiva śatakau samudāhṛtau

46.31

eṣā dvādhaśasāhastrī yugākhyā kavibhiḥ kṛtā /
etat sahasraguṇitamo brāhmyamudāhṛtam

46.32

brahmaṇo divase brahman manavaḥ syuścaturdaśa /
bhavanti bhāgaśasteṣāṃ sahasraṃ tadvibhajyate

46.33

devāḥ saptarṣayaḥ sendrā manustatsūnavo nṛpāḥ /
manunā saha sṛjyante saṃhriyante ca pūrvavat

46.34

caturyugānāṃ saṃkhyātā sādhikā hye kasaptatiḥ /
manvantaraṃ tasya saṃkhyāṃ mānuṣābdairnibodha me

46.35

triṃśatkoṭyastu saṃpūrṇāḥ saṃkhyātāḥ saṃkhyayā dvija /
satpaṣaṣṭistathānyāni niyutāni ca saṃkhyayā

46.36

viṃśatiśca sahasrāṇi kālo 'yaṃ sādhikaṃ vinā /
etanmanvantaraṃ proktaṃ divyairvarṣairnibodha me

46.37

aṣṭau varṣasahasrāṇi divyayā saṃkhyayā yutam /
dvipañcāśattathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu

46.38

caturdaśaguṇo hyeṣa kālo brahmyamahaḥ smṛtam /
tasyānte pralayaḥ prokto brahman naimittiko budhaiḥ

46.39

bhūrloko 'tha bhuvarlokaḥ svarlokaśca vināśinaḥ /
tathā vināśamāyānti maharlokaśca tiṣṭhati

46.40

tadvāsino 'pi tāpena janalokaṃ prayānti vai /
ekārṇave ca trailokye brahmā svapiti vai niśi

46.41

tatpramāṇaiva sā rātristadante sṛjyate punaḥ /
evantu brahmaṇo varṣamekaṃ varṣaśatantu tat

46.42

śataṃ hi tasya varṣāṇāṃ paramityabhidhīyate /
pañcāśadbhistathā varṣaiḥ parārdhamiti kīrtyate

46.43

evamasya parārdhantu vyatītaṃ dvijasattama /
yasyānte 'bhūnmahākalpaḥ pādma ityabhiviśrutaḥ

46.44

dvitīyasya parārdhasya vartamānasya vai dvija /
vārāha iti kalpo 'yaṃ prathamaḥ parikalpitaḥ

Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc