Language

ENहिગુ
Scripture Library

Markandeya Purana · Chapter 4

4.1

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe vindhyaprāptirnāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ
caturtho 'dhyāyaḥ
mārkaṇḍeya uvāca
evaṃ te droṇatanayāḥ pakṣiṇo jñānino 'bhavan /
vasanti hyacale vindhye tānupāsva ca pṛccha ca

4.2

ityṛṣervacanaṃ śrutvā mārkaṇḍeyasya jaiminiḥ /
jagāma vindhyaśikharaṃ yatra te dharmapakṣiṇaḥ

4.3

tannagāsannabhūtaśca śuśrāṭha paṭhatāṃ dhvanim /
śrutvā ca vismayāviṣṭaścintayāmāsa jaiminiḥ

4.4

sthānasauṣṭhavasampannaṃ jitaśvāsamaviśramam /
vispaṣṭamapadoṣañca paṭhyate dvijasattamaiḥ

4.5

viyonimapi samprāptānetān munikumārakān /
citrametadahaṃ manye na jahāti sarasvatī

4.6

bandhuvargastathā mitraṃ yacceṣṭamaparaṃ gṛhe /
tyaktvā gacchati tatsarvaṃ na jahāti sarasvatī

4.7

iti sañcintayanneva viveśa girikandaram /
praviśya ca dadarśāsau śilāpaṭṭagātān dvijān

4.8

paṭhatastān samālokya mukhadoṣavivarjitān /
so 'tha śokena harṣeṇa sarvānevābhyabhāṣata

4.9

svastyastu vo dvijaśreṣṭhā jaiminiṃ māṃ nibodhata /
vyāsaśiṣyamanuprāptaṃ bhavatāṃ darśanotsukam

4.10

manyurna khalu kartavyo yat pitrātīva manyunā /
śaptāḥ khagatvamāpannāḥ sarvathā diṣṭameva tat

4.11

sphītadravye kule kecijjātāḥ kila manasvinaḥ /
dravyanāśe dvijendrāste śabareṇa susāntvitāḥ

4.12

dattvā yācanti puruṣā hatvā vadhyanti cāpare /
pātayitvā ca pātyante ta eva tapasaḥ kṣayāt

4.13

etaddṛṣṭaṃ subahuśo viparītaṃ tathā mayā /
bhāvābhāvasamucchedairajastraṃ vyākulaṃ jagat

4.14

iti sañcintya manasā na śokaṃ kartumarhatha /
jñānasya phalametāvacchokaharṣairadhṛṣyatā

4.15

tataste jaiminiṃ sarve pādyārghyābhyāmapūjayan /
anāmayañca papracchuḥ praṇipatya mahāmunim

4.16

athocuḥ khagamāḥ sarve vyāsaśiṣyaṃ taponidhim /
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ pakṣānilahataklamam

4.17

pakṣiṇa ūcuḥ
adya naḥ saphalaṃ janma jīvitañca sujīvitam /
yat paśyāmaḥ surairvandyaṃ tava pādāmbujadvayam

4.18

pitṛkopāgnirudbhūto yo no deheṣu vartate /
so 'dya śāntiṃ gato vipra yuṣmaddarśanavāriṇā

4.19

kaccit te kuśalaṃ brahmannāśrame mṛgapakṣiṣu /
vṛkṣeṣvatha latā-gulma-tvaksāra-tṛṇajātiṣu

4.20

athavā naitaduktaṃ hi samyagasmābhirādṛtaiḥ /
bhavatā saṅgamo yeṣāṃ teṣāmakuśalaṃ kutaḥ

4.21

prasādañca kuruṣvātra brūhyāgamanakāraṇam /
devānāmiva saṃsargo bhavato 'bhyudayo mahān /
kenāsmadbhāgyaguruṇa ānīto dṛṣṭigocaram

4.22

jaiminiruvāca
śrūyatāṃ dvijaśārdūlāḥ kāraṇaṃ yena kandaram /
vindhyasyehāgato ramyaṃ revāvārikaṇokṣitam /
sandehān bhārate śāstre tān praṣṭuṃ gatavānaham

4.23

mārkaṇḍeyaṃ mahātmānaṃ pūrvaṃ bhṛgukulodvaham /
tamahaṃ pṛṣṭavān prāpya sandehān bharataṃ prati

4.24

sa ca pṛṣṭo mayā prāha santi vindhye mahācale /
droṇaputrā mahātmānaste vakṣmantyarthavistaram

4.25

tadvākyayoditaścemamāgato 'haṃ mahāgirim /
tacchṛṇudhvamaśeṣeṇa śrutvā vyākhyātumarhatha

4.26

pakṣiṇa ūcuḥ
viṣaye sati vakṣyāmo nirviśaṅkaḥ śṛṇuṣva tat /
kathaṃ tanna vadiṣyāmo yadasmadbuddhigocaram

4.27

caturṣvapi hi vedeṣu dharmaśāstreṣu caiva hi /
samasteṣu tathāṅgeṣu yaccānyadvedasaṃmitam

4.28

eteṣu gocaro 'smākaṃ buddherbrāhmaṇasattama /
pratijñāntu samāroḍhuṃ tathāpi nahi śaknumaḥ

4.29

tasmādvadasva viśrabdhaṃ sandigdhaṃ yadvi bhārate /
vakṣyāmastava dharmajña na cenmoho bhaviṣyati

4.30

jaiminiruvāca
sandigdhānīha vastūni bhārataṃ prati yāni me /
śṛṇudhvamamalāstāni śrutvā vyākhyātumarhatha

4.31

kasmānmānuṣatāṃ prāpto nirguṇo 'pi janārdanaḥ /
vāsudevo 'khilādhāraḥ sarvakāraṇakāraṇam

4.32

kasmācca pāṇḍuputrāṇāmekā sā drupadātmajā /
pañcānāṃ mahiṣī kṛṣṇā sumāhanatra saṃśayaḥ

4.33

bheṣajaṃ brahmahatyāyā baladevo mahābalaḥ /
tīrthayātrāprasaṅgena kasmāccakre halāyudhaḥ

4.34

kathaṃ ca draupadeyāste 'kṛtadārā mahārathāḥ /
pāṇḍunāthā mahātmāno vadhamāpuranāthavat

4.35

etat sarvaṃ kathyatāṃ me sandigdhaṃ bhārataṃ prati /
kṛtārthohaṃ sukhaṃ yena gaccheyaṃ nijamāśramam

4.36

pakṣiṇa ūcuḥ
namaskṛtya sureśāya viṣṇave prabhaviṣṇave /
puruṣāyāprameyāya śāśvatāyāvyayāya ca

4.37

caturvyūhātmane tasmai triguṇāyāguṇāya ca /
variṣṭhāya gariṣṭhāya vareṣyāyāmṛtāya ca

4.38

yasmādaṇutaraṃ nāsti yasmānnāsti bṛhattaram /
yena viśvamidaṃ vyāptamajena jagadādinā

4.39

āvirbhāva-tirobhāva-dṛṣṭādṛṣṭa-vilakṣaṇam /
vadanti yad sṛṣṭamidaṃ tathaivānte ca saṃhṛtam

4.40

brahmaṇe cādidevāya namaskṛtya samādhinā /
ṛksāmānyudgiran vaktrairyaḥ punāti jagattrayam

4.41

praṇipatya tatheśānamekabāṇavinirjitaiḥ /
yasyāsuragaṇairyajñā vilupyante na yajvinām

4.42

pravakṣyāmo mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyādbhutakarmaṇaḥ /
yena bhāratamuddiśya dharmādyāḥ prakaṭīkṛtāḥ

4.43

āpo nārā iti proktā munibhistattvadarśibhiḥ /
ayanaṃ tasya tāḥ pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ

4.44

sa devo bhagavān sarvaṃ vyāpya nārāyaṇo vibhuḥ /
caturdhā saṃsthito brahman saguṇo nirguṇastathā

4.45

ekā mūrtiranirdeśyā śuklāṃ paśyanti tāṃ budhāḥ /
jvālāmāloparuddhāṅgī niṣṭhā sā yogināṃ parā

4.46

dūrasthā cāntikasthā ca vijñeyā sā guṇātigā /
vāsudevābhidhānāsau nirmamatvena dṛśyate

4.47

rūpavarṇādayastasyā na bhāvāḥ kalpanāmayāḥ /
astyeva sā sadā śuddhā supratiṣṭhaikarūpiṇī

4.48

dvitīyā pṛthivīṃ mūdrghnā śeṣākhyā dhārayatyadhaḥ /
tāmasī sā samākhyātā tiryaktvaṃ samupāśritā

4.49

tṛtīyā karma kurute prajāpālanatatparā /
sattvodriktā tu sā jñeyā dharmasaṃsthānakāriṇī

4.50

caturtho jalamadhyasthā śete pannagatalpagā /
rajastasyā guṇaḥ sargaṃ sā karoti sadaiva hi

4.51

yā tṛtīyā harermūrtiḥ prajāpālanatatparā /
sā tu dharmavyavasthānaṃ karoti niyataṃ bhuvi

4.52

proddhūtānasurān hanti dharmavicchittikāriṇaḥ /
pāti devān sataścānyān dharmarakṣāparāyaṇān

4.53

yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati jaimine /
abhyutthānamadharmasya tadātmānaṃ sṛjatyasau

4.54

bhūtvā purā varāheṇa tuṇḍenāpo nirasya ca /
ekayā daṃṣṭrayotkhātā nalinīva vasundharā

4.55

kṛtvā nṛsiṃharūpañca hiraṇyakaśipurhataḥ /
vipracittimukhāścānye dānavā vinipātitāḥ

4.56

vāmanādīṃstathaivānyān na saṃkhyātumihotsahe /
avatārāśca tasyeha māthuraḥ sāmprataṃ tvayam

4.57

iti sā sāttvikī mūrtiravatārān karoti vai /
pradyumneti ca sā khyātā rakṣākarmaṇyavasthitā

4.58

devatve 'tha manuṣyatve tiryagyonau ca saṃsthitā /
gṛhṇāti tatsvabhāvaṃ ca vāsudevecchayā sadā

4.59

ityetat te samākhyātaṃ kṛtakṛtyo 'pi yatprabhuḥ /
mānuṣatvaṃ gato viṣṇuḥ śṛṇuṣvāsyottaraṃ punaḥ

Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc