Language

ENहिગુ
Scripture Library

Markandeya Purana · Chapter 14

14.1

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitā-putrasaṃvādo nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ
caturdaśo 'dhyāyaḥ
putra uvāca
iti pṛṣṭastadā tena śṛṇvatāṃ no mahātmanā /
uvāca puruṣo yāmyo ghoro 'pi prasṛtaṃ vacaḥ

14.2

yamakiṅkara uvāca
mahārāja ! yathāttha tvaṃ tathaitannātra saṃśayaḥ /
kintu svalpaṃ kṛtaṃ pāpaṃ bhavatā smārayāmi tat

14.3

vaidarbho tava yā patnī pīvarī nāma nāmataḥ /
ṛtumatyā ṛturvandhyastvayā tasyāḥ kṛtaḥ purā

14.4

śuśobhanāyāṃ kaikeyyāmāsaktena tato bhavān /
ṛtuvyatikramāt prāpto narakaṃ ghoramīdṛśam

14.5

homakāle yathā vahnirājyapātamavekṣate /
ṛtau prajāpatistadvad bījapātamavekṣate

14.6

yastamullaṅghya dharmātmā kāmeṣvāsaktimān bhavet /
sa tu pitryādṛṇāt pāpamavāpya narakaṃ patet

14.7

etāvadeva te pāpaṃ nānyat kiñcana vidyate /
tadehi gaccha puṇyānāmupabhogāya pārthiva

14.8

rājovāca
yāsyāmi devānucara yatra tvaṃ māṃ nayiṣyasi /
kiñcit pṛcchāmi tanme tvaṃ yathāvadvaktumarhasi

14.9

vajratuṇḍāstvamī kākāḥ puṃsāṃ nayanahāriṇaḥ /
punaḥ punaśca netrāṇi tadvadeṣāṃ bhavanti hi

14.10

kiṃ karma kṛtavantaśca kathayaitajjugupsitam /
harantyeṣāṃ tathā jihvāṃ jāyamānāṃ punarnavām

14.11

parapatreṇa pāṭyante kasmādete 'tiduḥ khitāḥ /
karambhavālukāsvete pacyante tailagocarāḥ

14.12

ayomukhaiḥ khagaiścaite kṛṣyante kiṃvidhā vada /
viśrliṣṭadehabandhārti-mahārāvavirāviṇaḥ

14.13

ayaścañcunipātena sarvāṅgakṣataduḥ khitāḥ /
kimete 'niṣṭakartārastudyante 'harniśaṃ narāḥ

14.14

etāścānyāśca dṛśyante yātanāḥ pāpakarmiṇām /
yena karmavipākeṇa tanmamāśeṣato vada

14.15

yamakiṅkara uvāca
yanmāṃ pṛcchasi bhūpāla ! pāpakarmaphalodayam /
tat te 'haṃ sampravakṣyāmi saṃkṣepeṇa yathātatham

14.16

puṇyāpuṇye hi puruṣaḥ paryāyeṇa samaśnate /
bhuñjataśca kṣayaṃ yāti pāpaṃ puṇyamathāpi vā

14.17

na tu bhogādṛte puṇyaṃ kiñcidvā karma mānavam /
pāpakaṃ vā punātyāśu kṣayo bhogāt prajāyate

14.18

parityajati bhogācca puṇyāpuṇye nibodha me /
durbhikṣādeva durbhikṣaṃ kleśāt kleśaṃ bhayādbhayam

14.19

mṛtebhyaḥ pramṛtā yānti daridrāḥ pāpakarmiṇaḥ /
gatiṃ nānāvidhāṃ yānti jantavaḥ karmabandhanāt

14.20

utsavādutsavaṃ yānti svargāt svargaṃ sukhāt sukham /
śraddhadhānāśca śāntāśca dhanadāḥ śubhakāriṇaḥ

14.21

vyālakuñjaradurgāṇi sarpacaurabhayāni tu /
hatāḥ pāpena gacchanti pāpinaḥ kimataḥ param

14.23

anekaśatasāhastra-janmasaṃcayasañcitam /
puṇyāpuṇyaṃ nṛṇāṃ tadvat sukhaduḥ khāṅkurodbhavam

14.24

yathā bījaṃ hi bhūpāla ! payāṃsi samavekṣate /
puṇyāpuṇye tathā kāladeśānyakarmakārakam

14.25

svalpaṃ pāpaṃ kṛtaṃ puṃsā deśakālopapāditam /
pādanyāsakṛtaṃ duḥ khaṃ kaṇṭakotthaṃ prayacchati

14.26

tat prabhūtataraṃ sthūlaṃ śūlakīlakasambhavam /
duḥ khaṃ yacchati tadvacca śirorogādi duḥ saham

14.27

apathyāśanaśītoṣṇa-śramatāpādikārakam /
tathānyo 'nyamapekṣante pāpāni phalasaṅgame

14.28

evaṃ mahānti pāpāni dīrgharogādivikriyām /
tadvacchastrāgnikṛcchrārti-bandhanādiphalāya vai

14.29

svalpaṃ puṇyaṃ śubhaṃ gandhaṃ helayā samprayacchiti /
sparśa vāpyathavā śabdaṃ rasaṃ rūpamathāpi vā

14.30

cirād gurutaraṃ tadvanmahāntamapi kālajam /
evañca sukhaduḥ khāni puṇyāpuṇyodbhavāni vai

14.31

bhuñjāno 'nekasaṃsāra-sambhavānīha tiṣṭhati /
jāti deśāvaruddhāni jñānājñānaphalāni ca

14.32

tiṣṇanti tatra yuktāni liṅgamātreṇa cātmani /
vapuṣā manasā vācā na kadācit kvacinnaraḥ

14.33

akurvan pāpakaṃ karma puṇyaṃ vāpyavatiṣṭhate /
yad yat prāpnoti puruṣo duḥ khaṃ sukhamathāpi vā

14.34

prabhūtamathavā svalpaṃ vikriyākāri cetasaḥ /
tāvatā tasya puṇyaṃ vā pāpaṃ vāpyatha cetarat

14.35

upabhogāt kṣayaṃ yāti bhujyamānamivāśanam /
evamete mahāpāpaṃ yātanābhiraharniśam

14.36

kṣapayanti narā ghoraṃ narakāntarvivartinaḥ /
tathaiva rājan ! puṇyāni svargaloke 'maraiḥ saha

14.37

gandharvasiddhāpsarasāṃ gītādyairupabhuñjate /
devatve mānuṣatve ca tiryaktve ca śubhāśubham

14.38

puṇyapāpodbhavaṃ bhuṅkte sukhaduḥ khopalakṣaṇam /
yad tvaṃ pṛcchasi māṃ rājan ! yātanāḥ pāpakarmiṇām /
kena keneti pāpena tat te vakṣyāmyaśeṣataḥ

14.39

duṣṭena cakṣuṣā dṛṣṭāḥ paradārā narādhamaiḥ /
mānasena ca duṣṭena paradravyañca saspṛhaiḥ

14.40

vajratuṇḍāḥ khagāsteṣāṃ harantyete vilocane /
punaḥ punaśca sambhūtirakṣṇoreṣāṃ bhavatyatha

14.41

yāvato 'kṣinimeṣāṃstu pāpamebhirnṛbhiḥ kṛtam /
tāvadvarṣasahasrāṇi netrātti prāpnuvantyuta

14.42

asacchāstropadeśāstu yairdattā yaiśca mantritāḥ /
samyagdṛṣṭervināśāya ripūṇāmapi mānavaiḥ

14.43

yaiḥ śāstramanyathā proktaṃ yairasadvāgudāhṛtā /
vedadevadvijātīnāṃ gurornindā ca yaiḥ kṛtā

14.44

haranti teṣāṃ jihvāśca jāyamānāḥ punaḥ punaḥ /
tāvato vatsarānete vajratuṇḍāḥ sadāruṇāḥ

14.45

mitrabhedaṃ tathā pitrā putrasya svajanasya ca /
yājyopādhyāyayormātrā sutasya sahacāriṇaḥ

14.46

bhāryāpatyośca ye kecid bhedaṃ cakrurnarādhamāḥ /
ta hame paśya pāṭyante karapatreṇa pārthiva

14.47

paropatāpakā ye ca ye cāhlādaniṣedhakāḥ /
tālavṛntānilasthāna-candanośīrahāriṇaḥ

14.48

prāṇāntikaṃ dadustāpamaduṣṭānāñca ye 'dhamāḥ /
karambhavālukāsaṃsthāsta ime pāpabhāginaḥ

14.49

bhuṅkte śrāddhantu yo 'nyasya naro 'nyena nimantritaḥ /
daive vāpyathavā pitrye sa dvidhā kṛṣyate khagaiḥ

14.50

marmāṇi yastu sādhūnāmasadvāgbhirnikṛntati /
tamime tudamānāstu khagāstiṣṭhantyavāritā

14.51

yaḥ karoti ca paiśunyamanyavāganyathāmatiḥ /
pāṭyate hi dvidhā jihvā tasyetthaṃ niśitaiḥ kṣuraiḥ

14.52

mātā-pitrorgurūṇāñca ye 'vajñāṃ cakruruddhatāḥ /
ta ime pūyaviṇmūtra-garte majjantyadhomukhāḥ

14.53

devatātithibhūteṣu bhṛtyeṣvabhyāgateṣu ca /
abhuktavatsu ye 'śnanti tadvat pitragnipakṣiṣu

14.54

duṣṭāste pūyaniryāsa-bhujaḥ sūcīmukhāstu te /
jāyante girivarṣmāṇaḥ paśyaite yādṛśā narāḥ

14.55

ekapaṅktyā tu ye vipramathavetaravarṇajam /
viṣamaṃ bojayantīha viḍbhujasta ime yathā

14.56

ekasārthaprayātaṃ ye niḥ svamarthārthinaṃ naram /
apāsya svānnamaśnanti ta ime śleṣmabhojinaḥ

14.57

gobāhmaṇāgnayaḥ spṛṣṭā yairucchiṣṭairnareśvara /
teṣāmete 'gnikumbheṣu lelihyantyāhitāḥ karāḥ

14.58

sūryendutārakā dṛṣṭā yairucchiṣṭaistu kāmataḥ /
teṣāṃ yāmyairnarairnetre nyasto vahniḥ samedhyate

14.59

gāvo 'gnirjananī viprojyeṣṭhabhrātā pitā svasā /
jāmayo guravo vṛddhā yaiḥ spṛṣṭāstu padā nṛbhiḥ

14.60

baddhāṅghrayaste nigaḍailauhairagnipratāpitaiḥ /
aṅgārarāśimadhyasthāstiṣṭhantyājānudāhinaḥ

14.61

pāyasaṃ kṛśaraṃ chāgo devānnāni ca yāni vai /
bhuktāni yairasaṃskṛtya teṣāṃ netrāṇi pāpinām

14.62

nipātitānāṃ bhūpṛṣṭhe udvṛttākṣi nirīkṣatām /
sandaṃśaiḥ paśya kṛṣyante narairyāmyairmukhāt tataḥ

14.63

guru-deva-dvijātīnāṃ vedānāñca narādhamaiḥ /
nindā niśāmitā yaiśca pāpānāmabhinandatām

14.64

teṣāmayomayān kīlānagnivarṣān punaḥ punaḥ /
karṇeṣu prerayantyete yāmyā vilapatāmapi

14.65

yaiḥ prapā-devaviprauko-devālayasabhāḥ śubhāḥ /
bhaṅktvā vidhvaṃsamānītāḥ krodhalobhānuvartibhiḥ

14.66

teṣāmetaiḥ śitaiḥ śastrairmuhurvilapatāṃ tvacaḥ /
pṛthak kurvanti vai yāmyāḥ śarīrādatidāruṇāḥ

14.67

gobrāhmaṇārkamārgeṣu ye 'vamehanti mānavāḥ /
teṣāmetāni kṛṣyante gudenāntrāṇi vāyasaiḥ

14.68

dattvā kanyāṃ ca ekasmai dvitīyāya prayacchati /
sa tvevaṃ naikadhācchinnaḥ kṣāranadyāṃ pravāhyate

14.69

svapoṣaṇaparo yastu parityajati mānavaḥ /
putra-bhṛtya-kalatrādi-bandhuvargamakiñcinam

14.70

durbhikṣe sambhrame vāpi so 'pyevaṃ yamakiṅkaraiḥ /
utkṛtya dattāni mukhe svamāṃsānyaśnute kṣudhā

14.71

śaraṇāgatān yastyajati lobhād vṛttyupajīvinaḥ /
so 'pyevaṃ yantrapīḍābhiḥ pīḍyate yamakiṅkaraiḥ

14.72

sukṛtaṃ ye prayacchanti yāvajjanma kṛtaṃ narāḥ /
te piṣyante śilāpeṣairyathaite pāpakarmiṇaḥ

14.73

nyāsāpahāriṇo baddhāḥ sarvagātreṣu bandhanaiḥ /
kṛmivṛścikakākolairbhujyante 'harniśaṃ narāḥ

14.74

kṣutkṣāmāstṛṭpatajjihvā-tālavo vedanāturāḥ /
divāmaithuninaḥ pāpāḥ paradārabhujaśca ye

14.75

tathaiva kaṇṭakairderghairāyasaiḥ paśya śālmalim /
āropitā vibhinnāṅgāḥ prabhūtāsṛkstravāvilāḥ

14.76

mūṣāyāmapi paśyaitān nāśyamānān yamānugaiḥ /
puruṣaiḥ puruṣāvyāghra ! paradārāvamarṣiṇaḥ

14.77

upādyāyamadhaḥ kṛtvā stabdho yo 'dhyayanaṃ naraḥ /
gṛhṇāti śilpamathavā so 'pyevaṃ śirasā śilām

14.78

bibhrat kleśamavāpnoti janamārge 'tipīḍitaḥ /
kṣutkṣāmo 'harniśaṃ bhārapīḍāvyathitamastakaḥ

14.79

mūtra-śleṣma-pūrīṣāṇi yairutsṛṣṭāni vāriṇi /
ta ime śleṣmaviṇmūtra-durgandhaṃ narakaṃ gatāḥ

14.80

parasparañca māṃsāni bhakṣyanti kṣudhānvitāḥ /
bhuktaṃ nātithyavidhinā pūrvamebhaiḥ parasparam

14.81

apaviddhāstu yairvedā vahanayaścāhitāgnibhiḥ /
ta ime śālaśṛṅgāgrāt pātyante 'dhaḥ punaḥ punaḥ

14.82

punarbhūpatayo jīrṇā yāvajjīvanti ye narāḥ /
ime kṛmitvamāpannā bhakṣyante 'tra pipīlikaiḥ

14.83

patitapratigrahādānādyajanānnityasevanāt /
pāṣāṇamadhyakīṭatvaṃ naraḥ satatamaśnute

14.84

paśyato bhṛtyavargasya mitrāṇāmatithestathā /
eko miṣṭānnabhug bhuṅkte jvaladaṅgārasañcayam

14.85

vṛkairbhayaṅkaraiḥ pṛṣṭhaṃ nityamasyopabhujyate /
pṛṣṭhamāṃsaṃ nṛpaitena yato lokasya bhakṣitam

14.86

andho 'tha badhiro mūko bhrāmyate 'yaṃ kṣudhāturaḥ /
akṛtajño 'dhamaḥ puṃsāmupakāreṣu vartatām

14.87

ayaṃ kṛtaghro mitrāṇāmapakārī sudurmatiḥ /
tatpakumbhe nipatati tato yāsyati peṣaṇam

14.88

karambhavālukāṃ tasmāt tato yantrānapīḍanam /
asipatravanaṃ tasmāt karapatreṇa pāṭanam

14.89

kālasūtre tathā chedamanekāścaiva yātanāḥ /
prāpya niṣkṛtimetasmānna vedmi kathameṣyati

14.90

śrāddhasaṅgatino viprāḥ samutpatya parasparam /
duṣṭā hi niḥ sṛtaṃ phenaṃ sarvāṅgebhyaḥ pibanti vai

14.91

suvarṇasteyī vipraghraḥ surāpī gurutalpagaḥ /
adhaścordhvañca dīptāgnau dahyamānāḥ samantataḥ

14.92

tiṣṭhantyabdasahasrāṇi subahūni tataḥ punaḥ /
jāyante mānavāḥ kuṣṭha-kṣayarogādicihnatāḥ

14.93

mṛtāḥ punaśca narakaṃ punarjātāśca tādṛśam /
vyādhimṛcchanti kalpāntaparimāṇaṃ narādhipa

14.94

goghro nyūrataraṃ yāti narake 'tha trijanmani /
tathopapātakānāñca sarveṣāmiti niścayaḥ

14.95

narakapracyutā yāni yairyairvihitapātakaiḥ /
prayānti yonijātāni tanme nigadataḥ śṛṇu

Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc