Markandeya Purana · Chapter 11
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitāputrasaṃvādo nāma daśamo 'dhyāyaḥ
ekādaśo 'dhyāyaḥ
putra uvāca
niṣekaṃ mānavaṃ strīṇāṃ bījaṃ prāptaṃ rajasyatha /
vimuktamātro narakāt svargādvāpi prapadyate
tenābhibhūtaṃ tat sthairyaṃ yāti bījadvayaṃ pitaḥ /
kalalatvaṃ budbudatvaṃ tataḥ peṣitvameva ca
peṣyāṃ yathāṇubījaṃ syādahkurastadvaducyate /
aṅgānāṃ ca tathotpattiḥ pañcānāmanubhāgaśaḥ
upāṅgānyaṅgulī-netra-nāsāsya-śravaṇāni ca /
prarohaṃ yānti cāṅgebhyastadvat tebhyo nakhādikam
tvaci romāṇi jāyante keśāścaiva tataḥ param /
samaṃ samṛddhimāyāti tenaivodbhavakoṣakam
nārikelaphalaṃ yadvat sakoṣaṃ vṛddhimṛcchati /
tadvat prayātyasau vṛddhiṃ sakoṣo 'dhomukhaḥ sthitaḥ
tale tu jānu-pārśvābhyāṃ karau nyasya sa vardhate /
aṅguṣṭho copari nyastau jānvoragre tathāṅgulī
jānupṛṣṭhe tathā netre jānumadhye ca nāsikā /
sphicau pārṣṇidvayasthe ca bāhujaṅghe bahiḥ sthite
evaṃ vṛddhiṃ kramādyāti jantuḥ strīgarbhasaṃsthitaḥ /
anyasattvodare jantoryathā rūpaṃ tathā sthitiḥ
kāṭhinyamagninā yāti bhuktapītena jīvati /
puṇyāpuṇyāśrayamayī sthitirjantostathodare
nāḍī cāpyāyanī nāma nābhyāṃ tasya nibadhyate /
strīṇāṃ tathāntrasuṣire sā nibaddhopajāyate
krāmanti bhuktapītāni strīṇāṃ garbhodare yathā /
tairāpyāyitadeho 'sau janturvṛddhimupaiti vai
smṛtīstasya prayāntyasya bahvyaḥ saṃsārabhūmayaḥ /
tato nirvedamāyāti pīḍyamāna itastataḥ
punarnaivaṃ kariṣyāmi muktamātra ihodarāt /
tathā tathā yatiṣyāmi garbhaṃ nāpsyāmyahaṃ yathā
iti cintayate smṛtvā janmaduḥ khaśatāni vai /
yāni pūrvānubhūtāni daivabhūtāni yāni vai
tataḥ kālakramājjantuḥ parivartatyadhomukhaḥ /
navame daśame vāpi māsi sajjayate yataḥ
niṣkramyamāṇo vātena prājāpatyena pīḍyate /
niṣkrāmyate ca vilapan hṛdi duḥ khanipīḍitaḥ
niṣkrāntaścodarānmūrcchāmasahyāṃ pratipadyate /
prāpnoti cetanāṃ cāsau vāyusparśasamanvitaḥ
tatastaṃ vaiṣṇavī māyā samāskandati mohinī /
tayā vimohitātmāsau jñānabhraṃśamavāpnute
bhraṣṭajñāno bālabhāvaṃ tato jantuḥ prapadyate /
tataḥ kaumārakāvasthāṃ yauvanaṃ vṛddhatāmapi
punaśca maraṇaṃ tadvajjanma cāpnoti mānavaḥ /
tataḥ saṃsāracakre 'smin bhrāmyate ghaṭiyantravat
kadācit svargamāpnoti kadācinnirayaṃ naraḥ /
narakaṃ caiva svargaṃ ca kadācicca mṛto 'śnute
kadācidatraiva punarjātaḥ svaṃ karma so 'śnute /
kadācidbhuktakarmā ca mṛtaḥ svalpena gacchati
kadācidalpaiśca tato jāyate 'tra śubhāśubhaiḥ /
svarloke narake caiva bhuktaprāyo dvijottama
narakeṣu mahadduḥ khametad yat svargavāsinaḥ /
dṛśyante tāta modante pātyamānāśca nārakāḥ
svarge 'pi duḥ khamatulaṃ yadārohaṇakālataḥ /
prabhṛtyahaṃ patiṣyāmītyetanmanasi vartate
nārakāṃścaiva saṃprekṣya mahadduḥ khamavāpyate /
etāṃ gatimahaṃ gantetyaharniśamanirvṛtaḥ
garbhavāse mahadduḥ khaṃ jāyamānasya yonitaḥ /
jātasya balābhāve ca vṛddhatve duḥ khameva ca
kāmerṣyā-krodhasambandhaṃ yauvane cātiduḥ saham /
duḥ khaprāyā vṛddhatā ca maraṇe duḥ khamuttamam
kṛṣṇamāṇasya yāmyaiśca narakeṣu ca pātyataḥ /
punaśca garbho janmātha maraṇaṃ narakastathā
evaṃ saṃsāracakre 'smin jantavo ghaṭiyantravat /
bhrāmyante prākṛtairbandhairbaddhvā bādhyanti cāsakṛt
nāsti tāta ! sukhaṃ kiñcidatra duḥ khaśatākule /
tasmānmokṣāya yatatā kathaṃ sevyā mayā trayī
Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0