Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mañjuśrīmūlakalpa · Chapter 54

54.1

iti //
āryamañjuśriyamūlakalpād bodhisattvapiṭakāvatasaṃkānmahāyānavaipulyasūtrāt paṭalavisarāt ekapañcāśarājavyākaraṇaparivartaḥ parisamāpta iti /
Atha catuḥpañcāśaḥ paṭalavisaraḥ /
atha bhagavāṃ śākyamuniḥ punarapi śuddhāvāsabhavanamavalokya mañjuśriyaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma / ayaṃ mañjuśrīḥ dharmaparyāyaḥ / asmiṃ sthāne pracariṣyati / tatrāha svayamevaṃ veditavyaḥ / sarvabodhisattvagaṇaparivṛtaḥ śrāvakasaṅghapuraskṛtaḥ sarvadevanāgayakṣagaruḍagandharvakinnaramahoragasiddhavidyādharaḥ mānuṣāmānuṣaiḥ parivṛto vihare 'haṃ veditavyaḥ / tathāgato 'tra rakṣāvaraṇaguptaye tiṣṭhatīti / daśānuśaṃsā mañjuśrīḥ kumāra veditavyaḥ / yatra sthāno 'yaṃ dharmakośastathāgatānāṃ pustakagato vā likhyati vācayiṣyati dhārayiṣyati satkṛtya manasikṛtya vividhaiścāmaraṇapūrṇacchatradhvajapatākāghaṇṭābhirvādyamālyavilepanairdhūpagandhaiśca sugandhibhiḥ pūjayiṣyati mānayiṣyati satkariṣyati ekāgramanaso vā cittaṃ dhatse / katame daśa / na cāsya paracakrabhaya durbhikṣo vā / na yāsya tatra mahāmāryopadravaṃ bhavati; amānuṣabhayo vā / na cāsyāgnibhayaṃ bhavati sarvapratyarthikabhayo vā / na cāsya tatrānāvṛṣṭibhayaṃ bhavati ativṛṣṭibhayo vā / na cāsya tatra mahāvātamaṇḍalībhayaṃ bhavati sarvakravyādabhayo vā / na cāsya śakrabhayaṃ bhavati sarvadhūrttataskarabhayo vā / na cāsya mṛtyubhayaṃ bhavati; yamarājopanītabhayaṃ vā / na cāsyāsurabhayaṃ vā bhavati, sarvadevanāgayakṣagandharvāsurabhayo vā / na cāsya mantrabhayaṃ bhavati, sarvagaraviṣabhayaṃ vā / na cāsya rogabhayaṃ bhavati jvarātīsārajīrṇāṅgapratyaṅgabhayo vā / ime daśānuśaṃsā veditavyā, yatrāyaṃ mahākalpaviśare dharmakośastathāgatānāṃ pustakagato tiṣṭheta, likhanavācanapūjanadhāraṇasvādhyāyānāṃ vā kurmaḥ / guhyatamo 'yaṃ dharmakośastathāgatānāṃ mantrānuvartanatayā punareṣāṃ sarvataḥ ācāryasamayānupraviṣṭānām / asamayajñānāṃ na prakāśitavyaḥ / yat kāraṇam / rahasyametat / guhyavacanametat / sarvajñavacanametat / mā haiva sattvā pratikṣepsyante, avajñasyanti, na pūjayiṣyanti, na satkariṣyanti, mahadapuṇyaṃ prasaviṣyante, guhyanivaraṇasattvopaghātananṛpatisūcana āyuḥpramāṇopaghātopasargikakriyāṃ kariṣyantīti na pareṣāmārocayitavyaṃ ca / samayarahasyaguhyamantracaryānupraviṣṭānāṃ sattvānāṃ tathāgataśāsanaśikṣāyā suśikṣitānāṃ suvyavasthitānāṃ dharmārthakovidāmāyatanadhātusamayānupraveśadharmasthitānāṃ satyasandhānāṃ dṛḍhavratamanvāgatānāṃ sattvacaryāmārgānupraviṣṭakāruṇikānāmeteṣāṃ sattvānāmārocayitavyam; na pareṣāmiti //
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto bodhisattvotthāyāsanādekāṃśamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā, dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya, kṛtakaratalāñjalipuṭo bhagavantametadavocat / ko nāmāyaṃ bhagavan dharmaparyāyaḥ, kathaṃ cainaṃ dhārayāmyaham / bhagavānāha - sarvabodhisattvavisphūrjanabodhisattvapiṭaka ityapi dhāraya / āścaryādbhutadharmopadeśaparivartta ityapi dhāraya / sarvamantrakośacaryānupraviṣṭabodhisattvanirdeśa ityapi dhāraya / mahāyānavaipulyanirdeśādbhut ityapi dhāraya / āryamañjuśriyamūlakalpa ityapi dhāraya / sarvadharmārthapūraṇanirdeśa ityapi dhāraya iti //
sarvalokāṃ samagrāṃ vai dharmādharmavicārakām /
viceruḥ sarvato yastvaṃ bodhisattvo maharddhikaḥ

54.2

na paśyase paraṃ guhyametaṃ dharmavaraṃ varam /
mantratantrārthasūtrāṇāṃ gatideśaniratyayam

54.3

na paśyase varaṃ vīra dharmabodhiparāyaṇam /
yādṛśo 'yaṃ guhyasūtraṃ .......... neyārthabhūṣitam

54.4

vividhākārasūtrārtthāḥ mantratantrānuvartanam /
na bhūtaṃ vidyate kaścid yaḥ kalpavisarādiha

54.5

mahārājñāṃ mahābhogāṃ sampadāṃśca divaukasām /
prāpnuyāt puṣkalāṃ kīrttiṃ divyāṃ mānuṣikāṃ tathā

54.6

akṣāṇāṃ varjayedaṣṭāṃ kṣaṇāṃścaiva sambhāvayet /
buddhatvaṃ niyataṃ tasya tridhā janagatistathā

54.7

idaṃ sūtraṃ dhāraṇāt puṇya anuśaṃsā syādime tathā /
na cāsya sarvakāye vai na viṣaṃ na hutāśanam

54.8

na vetāḍā grahāścaiva na pūtanā mātarā hi ye /
tena corarākṣasā ...........

54.9

piśācā vāsya hiṃsyeyuḥ yasta sūtramimaṃ paṭhet /
dhārayedvāpi pūjayed vā na punaḥ punaḥ vividhā

54.10

vādya pūjya pūja iṣu pūjayed vā viśaradaḥ /
sa imāṃ labhate martyo manuśaṃsāmihoditā

54.11

āturo mucyate rogān duḥkhito sukhino bhavet /
daridro labhate arthān baddho mucyeta bandhanāt

54.12

patitaḥ saṃsāraduḥkhe 'smin gatiṃ pañcakayojitam /
kṣemaṃ śivaṃ ca nirvāṇaṃ prāpnuyādacalaṃ padam

54.13

pratyekabodhibuddhatvaṃ śrāvakatvaṃ ca naiṣṭhikam /
idaṃ sūtraṃ vācayitvā labhate buddhavartitām

54.14

gaṅgāsitatāprakhyānāmanantyaṃ jinavarāstathā /
pūjitvā labhate puṇyaṃ tatsarvamidaṃ sūtraṃ paṭhanādiha

54.15

yāvanti kecilloke 'smin kṣetrakoṭimacintakāḥ /
tāvantu paramāṇvākhyāṃ buddhānāṃ pūjayet sadā

54.16

vividhā annapānaiśva glānapratyayabheṣajaiḥ /
vividhāsanaśayyāsu dadyuḥ sarvataḥ sadā

54.17

cīvarairvividhaiścāpi cūrṇacīvarabhūṣaṇaiḥ /
chatropānahapaṭaiḥ sugandhamālyavilepanaiḥ

54.18

dhūpanaṃ vividhairvāpi dīpaiścāpi samantataḥ /
tat puṇyaṃ prāpnuyā janturdhāraṇād vācanādidam

54.19

pratyekabuddhaje loke śrāvakā sumaharddhikaḥ /
bodhisattvā mahātmāno daśabhūmisthitā parāḥ

54.20

tatpramāṇād bhavet sarve teṣāṃ pūjāṃ tathaiva ca /
tat puṇyaṃ prāpnuyānmartya yasya pustaka gataṃ kare

54.21

yāvanti loke kathitā lokadhātusamāśṛtā /
sarvasattvā samākhyātāste sarve vigatajvarāḥ

54.22

teṣāṃ ca pūjā satkṛtya kaści jantu punaḥ punaḥ /
tat puṇyaṃ prāpnuyāddhīmāṃ pūjetvā dharmaparamimam

54.23

na śakyaṃ kalpakoṭyaiste ratnai jinavaraiḥ sadā /
pūjaye lokanāthānāṃ dharmakośa imaṃ varam

54.24

cintāmaṇi ca ratnārthamimaṃ dharmavaraṃ bhavet /
paṭhanād dhāraṇānmantrā kalpe 'smin mañjubhāṇite

54.25

bhavet kāmaduhaṃ tasya mahābhogārthasampadaḥ /
akhinnamanaso bhūtvā yo imāṃ sādhayet bhuvi

54.26

mantrān tattvārthaneyārthaṃ saphalā munibhāṣitā /
kṛyākālasamāyogāt sādhayed vidyadharāṃ bhuvi

54.27

tasya sarvadiśā khyātā prapūrṇā ratnasampadaḥ /
saphalā gatimāhātmyā varṇitā sādhuvarṇitā

54.28

yo 'smān kalvavarā hyekaṃ mantraṃ dhāraye nṛpa /
saphalā rājasampatti dīrghamāyuṣyasampadām

54.29

vividhā bhogacaryā vā prāpnuyāṃ nṛpavaroparām /
na cāsya hanyate śastrairna viṣaiḥ sthāvarajaṅgamaiḥ

54.30

paravidyākṛtaiścāpi mantraṃ vetāḍasādhanam /
dūṣitairvasudhāloke parakṛtyaparāyaṇe

54.31

na hutāśanabhayaṃ tasya nā vairagrahāparaiḥ /
kāyaṃ na hanyate tasya nṛpatervā jantuno 'pi vā

54.32

ya imaṃ sūtravarāgraṃ tu dhārayed vācayet tathā /
rājā ca kṛtayā mūrdhnāṃ saṅgrāme samupasthite

54.33

chatraṃ śirasi māvedya namaskuryāt punaḥ punaḥ /
na tasya dasyavo hanyurnānāśastrasamudyatām

54.34

hastiskandhasamārūḍhaṃ kumārākārasambhavam /
mayūrāsanasustaṃ saṅgrāme avatārayet

54.35

dṛṣṭvā taṃ vidviṣaḥ sarve nivartanteyuste pare janāḥ /
bālarūpaṃ tathā divyakumārālaṅkārabhūṣitam

54.36

sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi rāgatyadhvajapūjitam /
āropya dhvajapatākeṣu sunyastaṃ susamāhitam

54.37

saṅgrāmaṃ ripusaṅkīrṇaṃ nānāśāstrasamudyatam /
yudhi prāptaṃ samastaṃ vai tasmiṃ kāle 'vatārayet

54.38

naśyante dṛṣṭamātraṃ vai muhyante vā samantataḥ /
mānuṣāmānuṣāścāpi nṛpāścāpi sureśvarāḥ

54.39

siddhavidyādharāścāpi mantratantrasamāśritāḥ /
rākṣasā sattvavanto 'pi kaṭapūtanāmātarā

54.40

kravyādā vividhāścāpi yakṣakūṣmāṇḍapūtanā /
na śakyante dṛṣṭamātraṃ vai dhvajamucchritasaṃsthitam

54.41

kumāraṃ viśvakarmāṇamanekākārarūpiṇam /
mañjughoṣaṃ mahātmānaṃ daśabhūmyādhipatiṃ patim

54.42

mahārājā kṣatriyo loke bhūpālo bhūnivāsinaḥ /
śrāddho vimatisandehaḥ vigato dharmavatsalaḥ

54.43

utpādya saugatīṃ śuddhāṃ karuṇāviṣṭamānasām /
prakramuḥ sandhikāmo vai kriyāmetāmihoditām

54.44

nirdiṣṭaṃ pravacane hyetā dharmadhātugatairjinaiḥ /
kalpaṃ prayogaṃ mantrāṇāṃ tantrayuktimabhūtale

54.45

asaṅkhyairjinavaraiḥ pūrvaṃ dharmadhātusamāśṛtaiḥ /
kathitaṃ dharmakośaṃ tu mānuṣā tu bhūtale

54.46

devāsure purā yuddhe vartamāne bhayāvahe /
tadā puro hyāsīt hatasainyo 'tha vidviṣaiḥ

54.47

ekākinastadā sattvā virathaścaiva mahītale /
muniśreṣṭhe tadā pṛcchet kāśyapaṃ taṃ jinottamam

54.48

kiṃ karttavyamiti vākyamājahāra śacīpatiḥ /
nirjito 'surairghorairahamatra samāśṛtaḥ

54.49

evamuktaḥ maghavāṃ śatakraturdivaukasaḥ /
praṇamya śirasā mūrdhni pādayormunivare tadā

54.50

niṣasedu purā hyāsīt kauśiko 'tha sahasradṛk /
evamukto muniśreṣṭhaḥ kāśyapo brāhmaṇa abhūt

54.51

ājahāra tadā vāṇiṃ kalaviṅkarutasvanām /
pūrvaṃ jinavarairgītaṃ kumāro viśvasambhavaḥ

54.52

mañjuśrī mahātmāsau durlabho lakṣamūrjitaḥ /
bhūtakoṭisamākhyāto gambhīrārthadeśikaḥ

54.53

niḥprapañcaṃ nirākāraṃ niḥsvabhāvamanālayam /
dharmādideśa sattvebhyastat smariṣva sureśvaraḥ

54.54

tataste nu smarto se smṛta tattvagato tataḥ /
āgatastatkṣaṇāt tatra kumāro viśvarūpiṇaḥ

54.55

yatra sau bhagavāṃ tasthuḥ maghavāṃścaiva sureśvara /
āgatā bhāṣate mantrāṃ vanditvā jinavaraṃ tadā

54.56

praṇamya jinavarāṃ sarvāṃ kāśyapaṃ ca mahādyutim /
imā mantrāmabhāṣeta labdhvānujñāṃ mune tadā

54.57

namaḥ sarvabuddhabodhisattvebhyo 'pratihataśāsanebhyaḥ / om hana hana sarvabhayān sādayotsādaya trāsaya moṭaya chinda bhinda jvala jvala huṃ huṃ phaṭ phaṭ svāhā /
samanantarabhāṣiteyaṃ mantrā kumārabhūtena mañjuśriyeṇa bodhisattvena mahāsattvena / iyaṃ mahāpṛthivī ṣaḍvikāraṃ prakampitā saśailasāgaraparyantā / sarvāṃśca buddhāṃ bhagavatāṃ kṣetrānantāparyantā salokadhātudiśaparyantāṃ sarvaiśca buddhairbhagavadbhiradhiṣṭhitāni ca imāni mantrapadāni //
atha śakro devānāmindraḥ vigatabhayaromakarṣaḥ āścaryādbhutaprāptaḥ utphullanayanaḥ utthāyāsanād bhagavataḥ pādayornipatya triḥ pradakṣiṇīkṛtya ca mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ sammukhaṃ dṛṣṭvā tāni ca mantrapadāṃ gṛhya manasīkṛtya ca punareva syandanamadhiruhya yena te 'surāḥ prādravitaḥ sarve 'surā yena pātālaṃ mahāsamudrāśrayādharapuraṃ svakaṃ tenābhimukhāḥ prayayuḥ / hatavidhvastamānasaḥ sainyabhayākulitavihvalaniṣaṇṇavadanadarpaḥ vigataśastrā dṛṣṭā taṃ sureśvaraṃ jvalantamiva pāvakaṃ nirvartya svālayaṃ gatā abhūt //
atha śakro devānāmindraḥ devāṃ trāyastriṃśānāmantrayate sma / mā bhaiṣṭata mārṣā mā bhaiṣṭata / buddhānubhāvena vayamasurāṃ nirjitavanto gacchāmaḥ svapuram / āgacchantu bhavantaḥ krīḍatha ramatha paricārayatha svaṃ svaṃ bhavanavaraṃ gatvā / svālayaṃ cetaste devā hṛṣṭamanasaḥ punareva nivartya svālayaṃ gatā //
atha śakrasya devānāmindrasyaitadabhavat / yanvahaṃ taṃ kumārarūpiṇaṃ bimbākāraṃ kṛtvā dhvajāgre sthāpayeyaṃ, tato me nāmurabhayaṃ bhavet iti / atha śakro devānāmindraḥ mahatā maṇiratnadyotigarbhaprabhodyotanaṃ nāma gṛhītvā kumārākārapratibimbaṃ kārayitvā upari prāsādasya mūrdhani ( Vaidya 520 ) sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sudarśanasya mahānagarasya madhye taṃ dhvajocchritasuvinyastaṃ kṛtvā sthāpayāmāsa //
tataste asurā prahrādavemacitriprabhṛtayaḥ pātālaṃ nordhvagacchati na ca tāṃ devānabhidravante na ca śekuḥ ṛddhivikurvāṇaṃ raṇābhimukhaṃ vā gantum / evamanekāni varṣakoṭinayutaśatasahasrāṇi mānuṣikayā gaṇanayā / na cāsurabhayaṃ syāditi //
evamidamaparimitaguṇānuśaṃsaṃ saṅkīrtitamāyurārogyavardhanaṃ buddhairbhagavadbhirbodhisattvairmahāsattvai kathitaṃ purā / evamidamaparimitānuśaṃsaguṇavistaramanantāparyantaṃ purāditi / aparimāṇaṃ yā puṇyaprasavanaṃ mahānarakopapattitiryakpretayamalokajanmakutsanatāmupaiti yo imaṃ dharmaparyāyamapavadate vikalpeta vā kramati grastacitto vā va vadeyuḥ na buddhavacaneti vā vadeyuḥ na mantrā na cauṣadhayo bodhisattvānāṃ pi teṣāṃ māhātmyavistaramṛddhivikurvaṇaṃ vā nāpi vikalpavistaramanāryairbhāṣitamiti kṛtvā utsṛjya tyajante avagacchanti na śaknuvanti vā śrotum; tasmāt sthānādapakramante mahān teṣāmapuṇyaṃ bhaviṣyatītyāha //
ye narā mūḍhacitto vai pratikṣepsyanti varamimam /
dharmaṃ munivarairgītaṃ jinaputraiśca dhīmataiḥ

54.58

tenakā narakaṃ yānti sotsedhaṃ satiryagam /
kālasūtramatha sañjīvaṃ kṣuradhārāṃ gūthamṛttikām

54.59

kuṇapaṃ kṣāranadī grāhya jvaradhārā punastataḥ /
asipatravanaṃ ghoramavavaṃhahavaṃ tathā

54.60

aṭaṭaṃ lokavikhyātaṃ narakaṃ pāpakarmiṇām /
gacchate janā tatra ye narā dharmadūṣakāḥ

54.61

avīcirnāma tad ghoraṃ prakhyātaṃ lokaviśrutam /
kutsitamayaḥ prākāravikṣiptamāvāsaṃ pāpakarmiṇām

54.62

pacyante te janāstasmin yo dharmaṃ lopayedimam /
avīciparyantasarvāṃ tāṃ sotsavāṃ samūlajām

54.63

anantāṃ narakabhūmyantāṃ gate 'sau vimatiḥ sadā /
pratikṣeptā dharmasarvasvaṃ idaṃ sūtraṃ savistaram

54.64

loke kutsatāṃ yānti + + + + + + /
avīcyantāṃ narakān yānti vivaśairvaśagatastadā

54.65

yo hi saṃsūtrakalpākhyaṃ mantratantrabhūṣitam /
siddhicitragatālambya bhūtakoṭimanāvṛtam

54.66

śarīraṃ dharmadhātvarthamanālambanabhāvanam /
vistaraṃ paṭalotkṛṣṭaṃ sakalpaṃ kalpavistaram

54.67

mañjughoṣasuvinyastaṃ sampacchrīmatipūjitam /
mūlakalpamanalpaṃ vai kathitaṃ bahuvistaram

54.68

śāśvatocchedamadhyāntamubhayārthāntavarjitam /
saṅkramaṃ kramanirdiṣṭaṃ mantramūrtisamucchritam

54.69

anilaṃ nilamākāśaṃ śūnyatvasubhāvitam /
pratikṣeptā sadā gacchedadho adhagatāṃ tadā

54.70

visaṅkhyeyārjitaṃ puṇyaṃ kalpairbahuvidhaistadā /
samudānīya tathā bodhiṃ mayāgravare jine

54.71

bhāṣitaḥ mantratantrārthaṃ gatideśaniratyayam /
mūlakalpaṃ pavitraṃ vai maṅgalyamaghanāśanam

54.72

paṭalaṃ savisaraṃ proktaṃ nīlasūtrāntaśobhanam /
nṛpatīnāṃ guṇamāhātmyaṃ kāladeśaprayogitam

54.73

saddharmaṃ jinaputrāṇāṃ bhūtale 'tha tṛjanminām /
kathitaṃ lokamukhyānāṃ munisaptamataṃ jine

54.74

bhāṣitaḥ kalpavistāraḥ śrīsampatsamabhivardhanaḥ /
samūlo visarapaṭalākhyo mantratantrasamarcito

54.75

yo hīhimaṃ sūtravaraṃ mukhyaṃ dharmakośaṃ jinorjitam /
pratikṣeptāro bhuvi martyāṃ vā avīcau narakāntakau /
mahākalpānanekāṃ vai copavarṇitām

54.76

yadā kāle tu martyāḥ kadācit karhacid bhavet /
daridro vyādhito mūrkho jāyate mlecchajanminaḥ /
loke kutsatāṃ yāti kuṣṭhavyādhī bhavet

54.77

durgandho 'tha bībhatsa vyaṅgo andha eva saḥ /
bhīmarūpī sadārūpī sadārūkṣaḥ preta va dṛśyate bhuvi

54.78

kuśalo dīnacittaśca kunakhaḥ kutsitastathā /
kṛmibhirbhakṣyamāṇastu dadrukaṇḍūsamākulaḥ

54.79

avāsī paramavībhatsaḥ asambhāṣī copapadyate /
kramati grastacittastu kumatiryāti punaḥ punaḥ

54.80

pratikṣeptā ca dharmakośastu jinānāṃ dhātupūjitam /
bahuduḥkhasamāyāsāṃ bahumitramanāthavām

54.81

jāyate bahudhā martyaḥ śokaduḥkhasamākulaḥ /
yatra tatra gatiryāti kumatistatra jāyate /
pratikṣeptādidaṃ sūtraṃ tatra tatropapadyate

Original text: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc