Maitrayani Samhita · Chapter 4.7

adhvarādīnāṃ trayāṇāṃ vidhiḥ
4.7.1 anuvākaḥ

gāyatro vai devānāṃ savitā, gāyatryā eṣa loke somo gṛhyate, yadāgrayaṇa, stasmādāgrāyaṇāt sāvitro nirgṛhyate, so'da ā tṛtīyātsavanāt pariśayet kriyamāṇasya kriyamāṇasya prasavāya , antarikṣaṃ vā antaryāmo , antarikṣam imāḥ prajā , yadantaryāmapātreṇa sāvitraṃ gṛhṇāti, savitā vā etat prajāḥ prasuvati prajananāya , asanno hūyate , asannā hīmāḥ prajā nelayanti, nānuyajati, yadanuyajet sṛṣṭiṃ prajānāṃ vichindyāt , atho samānapātrau hyetau somau gṛhyete tasmān nānuyajati, devā vai tṛtīyasavanaṃ udyamaṃ nāśaknuvan , prātaḥsavane tarhi savitāsīt , taṃ devāstṛtīyasavanaṃ abhiparyauhan , tena tṛtīyasavanaṃ udayacchanta, yat sāvitrastṛtīyasavane gṛhyate savitṝprasūtā vā etat tṛtīyaṃ savanaṃ udyacchante, sāvitrasya saṃsrave vaiśvadevamabhigṛhṇāti, vaiśvadevīrimāḥ prajāḥ, savitṝprasūtāḥ khalu vai prajāḥ prajāyante, mano vai savitā, vaiśvadevīrimāḥ prajāḥ, sarvāsu vā etat prajāsu mano dadhāti , āśīrmataḥ savanasya gṛhṇāti, vaiśvadevatvāya, suśarmāsi supratiṣṭhāna iti, yat svit somaḥ some pratitiṣṭhati, bṛhadukṣe namā iti, yad bṛhaditi tena devebhyo , yan namā iti tena pitṛbhyo , ukthabhājo vai pitaro'stomabhāja , ukthāyaiṣa gṛhyate na stotrāya, yatra gṛhyate tac śasyate sva āyatane //
4.7.2 anuvākaḥ

ghṛtasya yajati , eṣa vai prathamo dhiṣyā nāṃ yadāhavanīya, staṃ vā etadagre vyāghārayati , āgnāvaiṣṇavyā vyāghārayati, parāṅ vā etarhi yajño , agniḥ sarvā devatā , viṣṇuryajño , devatāścaiva yajñaṃ cālabdha, ghnanti vā etat somaṃ yadabhiṣuṇvanti, yatsaumyaḥ, somaṃ vā etat saṃbhāvayanti, somamāpyāyayanti , avadhiṣurvā etat somaṃ yadabhyasuṣuvu , ranustaraṇī vā eṣā somasya, yatsaumyaḥ pitṝṇāmanustaraṇī, tasmāt pitṛmatyā yajati, dakṣiṇā tiṣṭhan juhoti, dakṣiṇā hi pitṝṇāṃ, upasadāṃ vā ete'nuyājā, āgnāvaiṣṇavyā ghṛtasya yajati, saumyā somasya, yā evāda upasatsu devatā ayākṣīttā etat , amutra vā eṣa bhūtāya kriyate, yadvā etasya vyārdhi yat prāmāyi tadasyāmuṃ lokaṃ gacchati , atha pūta evocśiṣyate, pavitraṃ vai saumyo, yajamānaṃ evaitena punāti, sāmadevatyo vai somaḥ, somasya khalu vai saumyaḥ, sāmne vā etad dhriyate // satrā ta etadyadu ta iha // iti paripaśyati, yo'gatāsuḥ sa paripaśyati, yo gatāsurna sa paripaśyati, yadi na paripaśyedatha vadet //
yanme mano yamaṃ gataṃ yadvā me aparāgataṃ /
rājñā somena tadvayam asmāsu dhārayāmasi //
hṛdispṛk kratuspṛg varcodhā asi, varco me dhehi //
iti āśiṣaṃ evāśāste //
4.7.3 anuvākaḥ

athaite'tigrāhyā , devā vai somaṃ agṛhṇata , atha vā etānindro'gṛhṇīta, so'vet , na vā ahaṃ imān ṛte brahmaṇaḥ saviṣyāmīti, sa brahmopādhāvat tān brahmaṇāsaghnot , brahma vai gāyatrī, tasmād gāyatrībhirgṛhyante, yadevādaḥ paraṃ annādyamanavaruddhaṃ tasyaite'varudyai ta gṛhyante, ye vā amī vairājasya stobhā atiriktāstairete sāmanvantaḥ, sarve vā eta aindrā, ya aindra aindraḥ so , asā āditya indraḥ, samānaṃ agniścāsau cādityo , virājo vai teja āgneyaḥ, śakvarīṇāmaindro , revatīnāṃ sauryo , yatra pṛṣṭhāni yujyeraṃstadetān juhuyāt , sāmnāṃ satejastvāya, saṃ vā etadyajñaḥ paścāt stotreṇa ca śastreṇa cādhīyate, yadatigrāhyāḥ, pratyuttabdhyai, cakriyau vā ete yajñasya yatpṛṣṭhāni , upastaṃbhanaṃ atigrāhyā, stasmāt prātaḥsavane gṛhyāḥ, pratyuttabdhyai, yadāgneyastejastenāvarundhe, yadaindra indriyaṃ tena, yatsauryo rucaṃ tena, trivṛdvāvāsmā etat samṛddhaṃ brahmavarcasaṃ dadhāti, tejo vā agni, rindriyamindro, brahmavarcasamasā āditya, stejasā ca vāvāsmā etad brahmavarcasena cobhayata indriyaṃ parigṛhṇāti // agneśca tvā brahmaṇaśca tejasā juhomi tejodām , tejo mā mā hāsīt , māhaṃ tejo hāsiṣaṃ , svāhā , indrasya ca tvā kṣatrasya caujasā juhomyojodām , ojo mā mā hāsīt , māhaṃ ojo hāsiṣaṃ , svāhā, sūryasya ca tvauṣadhīnāṃ ca varcasā juhomi varcodām , varco mā mā hāsīt , māhaṃ varco hāsiṣaṃ , svāhā , agna āyuḥkārāyuṣmām̐stvaṃ tejasvān deveṣvedhi , āyuṣmantaṃ māṃ tejasvantaṃ manuṣyeṣu kuru , indraujaskāraujasvāṃstvaṃ sahasvān deveṣvedhi , ojasvantaṃ māṃ sahasvantaṃ manuṣyeṣu kuru, sūrya bhrājaskāra bhrājasvāṃstvaṃ varcasvān deveṣvedhi, bhrājasvantaṃ māṃ varcasvantaṃ manuṣyeṣu kuru // ete homā bhakṣaṃkāraśca bhavanti , eteṣāṃ vai vīryeṇa bambaviśvavayasā imāṃllokānarvācaśca parācaśca prājānītām , saṃ ha vā asmā ime lokā arvāñcaśca parāñcaśca bhānti ya evaṃ veda, suprajñānā vā ita itthaṃ lokā , amutastvā arvāñco duḥprajñānā , eṣa ha tvevāmuto'rvāca imāṃllokān prajānānti yasyaite hūyante //
4.7.4 anuvākaḥ

upāṃśupātreṇa pātnīvataṃ gṛhṇāti, prāṇo vā upāṃśuḥ, prāṇena vā etat prayanti prāṇenodyanti , atho prāṇānāṃ pratiprajñātyai , atho yat prathamaṃ pātraṃ yujyate taduttamaṃ vimucyate, prāṇānāṃ gopīthāya, hotā vā adya prātarupāṃśumayajat , yadetaṃ hotā vaṣaṭkuryādyat puro'kastat paścāt pariharet , pramāyukaḥ syāt , tasmādetamagnīdvaṣaṭkaroti, puro hyagnīt , prāṇo vā upāṃśuḥ, prāṇādadhi prajāḥ prajāyante, yadupāṃśupātreṇa pātnīvataṃ gṛhṇāti, prajananāya , asanno hūyate, asannā hi prajāḥ prajāyante, nānuyajati, yadanuyajet prajananaṃ apihanyāt , atho samānapātrau hyetau somau gṛhyete, tasmān nānuyajati, mithunaṃ vai ghṛtaṃ ca somaśca, yatpātnīvataṃ ghṛtena śrīṇāti, mithunatvāya, bṛhaspatisutasya tā iti, brahma vai bṛhaspati , rbrahmaṇo vai yoneḥ prajāpatiḥ prajā asṛjata, brahmaṇo vā etad yoneryajamānaḥ prajāyate , inda indriyāvatā iti , indriyaṃ hi garbho , agnā३i patnīvā३n iti, mithunaṃ vā agnīcca patnīśca, sajūstvaṣṭrā somaṃ pibeti, tvaṣṭā hi rūpāṇi vikaroti, ghṛtaṃ vai devā vajraṃ kṛtvā somaṃ aghnan , abhi khalu vā etaṃ ghārayanti, yatpātnīvataṃ ghṛtena śrīṇāti , indriyeṇa vā etat patnī vyardhayati, tasmān nirindriyā strī, pumānindriyavān , tasmāt pumāṃsaḥ sabhām̐ yanti na striyo , yaditarānt somāc śrīṇīyurna pātnīvataṃ , striyaḥ sabhām īyurna pumāṃsā , indro vai vṛtramahan , tasya yan mūrdhānaṃ udarujatsa droṇakalaśo'bhavat , tato yaḥ somaḥ samasravatsa hāriyojana, stasmādetaṃ droṇakalaśena juhoti, yonir hyasyaiṣa , indro vṛtraṃ hatvā tasya yat klomno hṛdayāt somaṃ samasiñcatsa hāriyojano'bhavat , sa indro'manyata, yadimaṃ asuryaṃ somaṃ hoṣyāmi tadanv asurā ābhaviṣyanti, yan na hoṣyāmi tadanv ābhaviṣyantīti, taṃ saṃsthite prahṛteṣu paridhiṣvajuhot , yat saṃsthite prahṛteṣu paridhiṣu juhoti tat svidubhayamakar , juhotyaha, saṃsthite juhoti , atirikto vā eṣa ṛtvijāṃ ya unnetā, tasmādetaṃ na vṛṇate na vaṣaṭkaroti , atyeṣa somo'reci, sa vā unnetāraṃ evābhyatiricyante , adhvaryurvai pūrvānso umān juhoti, yadetamadhvaryurjuhuyādāhutīḥ saṃsṛjet , samadaṃ kuryāt , tasmādetaṃ unnetā juhoti, prajāpatirvā etamamanyata somaṃ hoṣyan , tamagnirabravīt , na mayi tvaṃ etamasuryaṃ somaṃ hoṣyasyaśṛtamadvatīyam , dvitīyamastviti, yad dhānābhiḥ śrīṇāti, śṛtatvāya , atho dvitīyatvāya , athaitā dhānā , yatra vā ado devebhyaḥ kāmadughāḥ kāmaṃ aduhra tadetā api duduhre, tat puṣṭimevaitābhiravarundhebh , prajāpatirvā āgrāyaṇaḥ , yadeṣo'tiricyate tasmādayam atirikto'parimita imāḥ prajā abhipavate , ṛksāme vā indrasya harī, tayoḥ paridhaya ādhānaṃ , nirādhānāya khalu vā aśvāya ghāsaṃ apidadhāti, yat saṃsthite prahṛteṣu paridhiṣvajuhot , yat saṃsthite prahṛteṣu paridhiṣu juhoti nirādhānābhyāṃ evābhyāṃ ghāsaṃ apidadhāti, paśavo vai dhānā , yat saṃkhādet paśūn hiṃsyāt , yan na saṃkhādedayatāḥ syuḥ, saṃdṛśya, rayyai tvā poṣāya tvety upavapati, tat svidubhayamakaḥ, paśūnāṃ yatyai, bhuñjanta enaṃ paśavā upatiṣṭhante //
4.7.5 anuvākaḥ

yajñena vai devāḥ svargaṃ lokamāyan , te'manyanta , anena vai no'nye lokamanvārokṣyantīti, te chandāṃsyapaśyan , tāni vyatyaṣajan , svargasya lokasyānanukśātyai, yac chandāṃsi vyatiṣajati, lokaṃ vā etac chandāṃsi yajamāno bhrātṛvyasya mohayati svargasya lokasyānanukśātyai, deveṣu vā anyāni chandāṃsyāsannasureṣvanyāni, kanīyāṃsi deveṣvāsan jyāyāṃsyasureṣu, te devāḥ kanīyobhiśchandobhir jyāyāṃsi chandāṃsyasurāṇāmavṛñjata, yat kanīyobhiśchandobhir jyāyāṃsi chandāṃsi viśaṃsati lokaṃ vā etac chandāṃsi yajamāno bhrātṛvyasya vṛṅkte, lokaṃ enaṃ achandaskamakar anuṣṭubhaṃ sarvāṇi chandāṃsyabhisaṃśam̐sati, vāg vā anuṣṭub , ānuṣṭubhaḥ puruṣa, tasmāt puruṣaḥ sarvā vāco vadati, paśavo vai chandāṃsi, vāg anuṣṭub ānuṣṭubhaḥ puruṣo , yatsarvāṇi chandāṃsi saṃśasyānuṣṭubhamuttamāṃ śaṃsati tasmāt puruṣa upariṣṭādavācaḥ paśūnatti, sarvāṇi chandāṃsi saṃśaṃsati, pajāpatirvai chandāṃsi, prajāpatimevāpnoti, ṣaḍakṣarāṇi stotrādatiricyante, ṣaḍ vā ṛtava , ṛtuṣveva pratitiṣṭhati, tataścatvāri śastraṃ punarupāvartante, catuṣpadastena paśūnavarundheyo ,
atha dve evātiricyete, dve virājamati satyaṃ cānṛtaṃ ca, virājaṃ evāpnoti //
4.7.6 anuvākaḥ

prajāpatirvai devebhyo yajñān vyakalpayat , so'manyata , ātmānaṃ antaragāṃ iti, teṣāṃ vā indriyāṇi vīryāṇi punaḥ samabṛhat , sa ṣoḍaśyabhavat , atha vai tarhīndro devānāmāsīdavamatamaḥ śithiratama, stasmai vā etaṃ ṣoḍaśinaṃ prāyacchat , tenendro'bhavat , tato devā abhavan , parāsurā, stadya evaṃ vidvān etaṃ ṣoḍaśinaṃ gṛhṇīte bhavatyātmanā, parāsya bhrātṛvyo bhavati, prajāpatirvai devebhyastanūr vyakalpayat , tāsāṃ yā harivatyāsīttāmātmannaśim̐ṣat preṇā, yaddharivatī purorug grahasya bhavati, yaivāsya harivatī priyā tanūstāmevāpnoti, na ṣoḍaśī nāma yajño'stītyā, hu , atha kasmāt ṣoḍaśīti, yat stotreṇa ca śastreṇa ca saṃpadyate tasmāt ṣoḍaśī, yajñena vai devāḥ svargaṃ lokamāyan , sa eṣāṃ na prābhavat , tasmin vā etaṃ ṣoḍaśinaṃ pratyagrathnan , tenāmuṃ lokaṃ vyāpnuvan , tadamuṣya vāva lokasya vyāptyai ṣoḍaśī gṛhyate, 'muṣya lokasya samaṣṭyai , agniṣṭome rājanyasya gṛhṇīyāt , aśānta enaṃ vajro bhūtyā indhemu , atirātre brāhmaṇasya, vajro vai ṣoḍaśīśvaro'śānto yajamānaṃ hiṃsito , rātrireva vajraṃ śamayati, prātaḥsavane gṛhya, stejo vai prātaḥsavanaṃ , tejasa eva vajraṃ nirmimīte, mādhyaṃdine savane gṛhyā , ojo vai mādhyaṃdinaṃ savanaṃ, ojasa eva vajraṃ nirmimīte, tṛtīyasavane gṛhyaḥ, paśavo vai tṛtīyasavanaṃ , paśubhya eva vajraṃ nirmimīte, yat prātaḥsavane gṛhṇīyādvajrā uttare savane abhyatiricyeta(abhyatiricyate), yanmādhyaṃdine savane madhyato vajro nihanyāt , tṛtīyasavane gṛhya, stat sarveṣu savaneṣu gṛhṇāti, na pūrve savane ārtiṃ nītaḥ, pañcadaśaḥ kāryo , vajro vai pañcadaśo , vajraṃ evāsmā ādhāt , tena vijitiṃ bhūtiṃ gacchati, ṣoḍaśī kāryo , yajamāno vai pañcadaśo, vajraḥ ṣoḍaśī, vajraṃ evāsmā ādhāt , sa enaṃ bhūtyai śremṇa indhejai, saptadaśaḥ kāryaḥ, prajāpatirvai saptadaśaḥ, prājāpatyaḥ ṣoḍaśī, sva evainaṃ yonau dadhāti , ekaviṃśaḥ kāryā , ekaviṃśatidhāmnī vā anuṣṭub , ānuṣṭubhaḥ ṣoḍaśī , etadvā asyāyatanatamaṃ , tasmādekaviṃśaḥ kāryo , madhyame'haṃstrirātrasya gṛhyo , madhyamaṃ vā ahastrirātrasya śithiram , ahno draḍhimne'śithiratvāya, caturthe'haṃścatūrātrasya gṛhya ,
ścaturthaṃ vā ahaścatūrātrasya śithiram , ahno draḍhimne'śithiratvāya, caturthe caturthe'hannahīnasya gṛhya , ścaturthaṃcaturthaṃ vā aharahīnasya śithiram , ahno draḍhimne'śithiratvāya, na dvirātre'vakalpate, dve vā ete chandasī gāyatraṃ ca traiṣṭubhaṃ ca , ''chandaskamanāyatanaṃ gṛhṇīte,'nāyatano yajamāno bhavati , uttare'han dvirātrasya gṛhyo , rātrimevāyatanaṃ abhyatiricyate //
4.7.7 anuvākaḥ

athaiṣo'dābhyo , devāśca vā asurāścāspardhanta, te devā etamapaśyan , tamagṛhṇata, tānasurā nādabhnuvan , tadadābhyasyādābhyatvaṃ , nainaṃ bhrātṛvyo dabhnoti ya etaṃ gṛhṇīte, ghnanti vā etat somaṃ yadabhiṣuṇvanti , eṣā vai somasyātimokṣiṇī tanūr yān etān aṃśūn pravṛhanti , evaṃ vā etaṃ lokaṃ yajamāno'nvatimucyate, vi vā etadyajñaśchidyate yatsavanāni saṃtiṣṭhante, yadetān aṃśūn punarapyasyati, yajñasya saṃtatyā avichedāya, vṛṣṭyai vā eṣa gṛhyate, marunnāmāni hi, varṣati parjanyo yatraiṣa gṛhyate, agniḥ prātaḥsavanātpātvasmān iti, savanāni vā etena devā asurāṇāmavṛñjata, savanāni evaitena yajamāno bhrātṛvyasya vṛṅkte , agnaye tvā pravṛhāmi gāyatreṇa chandaseti, chandāṃsi ca vā etena devatāśca devā asurāṇāmavṛñjata, chandāṃsi caivaitena devatāśca yajamāno bhrātṛvyasya vṛṅkte, catur ādhūnoti, diśo vā etena devā asurāṇāmavṛñjata, diśa evaitena yajamāno bhrātṛvyasya vṛṅkte, jīvagraho vā eṣa somasya , ahutasya hyanabhiṣutasya gṛhyate, yajuṣā ca vā āhutyā ca yajñaḥ saṃtato , yadyajurvadannāhutiṃ juhoti yajuṣā caivāhutyā ca yajñaṃ saṃtanoti, devā vai somaṃ agṛhṇata, sa prajāpatiravet , yo vā iha prathamaḥ somaṃ grahīṣyate sa idaṃ bhaviṣyatīti, sa etamagṛhṇīta so'bhavat , yo bhūtikāmaḥ syātsa etaṃ gṛhṇīte, bhavati, yadi śaknoti grahītumubhau bhavato , yadi na śaknoti grahītumubhau na bhavataḥ, parācīnena prāṇatā grahītavyaḥ, parāṅ hi sa prāṇaiḥ śriyo'ntamagacchat , apānatā grahītavyo , apānaṃ hi sa tamagṛhṇīta, prāṇyāpānyāvyavānatā grahītavyo , avyavānaṃ hi sa tamagṛhṇīta, yadvyavānet prāṇān vichindyāt , yadi vyavāneddhiraṇyenāpidadhyāt , amṛtaṃ vai hiraṇyam , amṛtenaiva prāṇāntsaṃdadhāti, sakṛdabhiṣuṇoti sakṛd gṛhṇāti , eko vai prajāpatiḥ, prajāpatimevāpnoti, catuḥsraktinā grahītavya , ścatuḥsraktinā vā etaṃ prajāpatiragṛhṇīta, sa sarvāsu dikvāṣurnotāt , sa sarvāsu dikveu ṛdhnoti ya evaṃ vidvān etaṃ catuḥsraktinā gṛhṇīte , apo vai somasya rasaḥ praviṣṭaḥ, somamapāṃ raso , yathā vā idaṃ gāvau saṃjagmāne anyānyāṃ hata evaṃ vā etau saṃjagmānā anyo'nyasyendriyaṃ vīryaṃ vinirhata, stayorvā eṣa raso yad dadhi, yad dadhnā juhoti svenaivainau rasena śamayati //
4.7.8 anuvākaḥ

kṛṣṇaśīrṣāgneyo , meṣī sārasvatī, babhruḥ saumyaḥ, śyāmaḥ pauṣṇaḥ, śitipṛṣṭho bārhaspatyaḥ, piśaṅgo vaiśvadevo , vṛṣṇiraindraḥ, kalmāṣo mārutaḥ, saṃhita aindrāgno, adhorāmaḥ sāvitraḥ, petvo vāruṇaḥ, prajāpatiḥ prajāḥ sṛṣṭvā riricāno'manyata, sa etāmekādaśinīmapaśyat , tayātmānaṃ āprīṇīta, yajño vai prajāpati, stadya evaṃ vidvān etāmekādaśinīṃ vibadhnīte yadevāsyātmana ūnaṃ tadāprīṇīte, prajāpatiḥ prajāḥ sṛṣṭvā riricāno'manyata, sa etānīndriyāṇi vīryāṇyapaśyat , tāni dvandvamātmānaṃ abhisamabadhnīta , ātmāgneyo , vāk sarasvatī , indriyaṃ somo vācaṃ caivendriyaṃ cātmānaṃ abhisamabadhnīta, puṣṭiḥ pauṣṇo , brahma bṛhaspatiḥ, puṣṭiṃ caiva brahma cātmānaṃ abhisamabadhnīta, balaṃ viśve devā , vīryamindro , balaṃ caiva vīryaṃ cātmānaṃ abhisamabadhnīta , ojo marutaḥ, saha indrāgnī, ojaścaiva sahasaścātmānaṃ abhisamabadhnīta, prasavāya sāvitro , nirvaruṇatvāya vāruṇa , āgneyāya sarvā upabadhyante , agnirvai sarvā devatāḥ, sarvābhya eva devatābhya upabadhyante, mithunatvāyaiva sārasvatī , atha yatsaumyaḥ, somo vai retodhā reto'smin dadhāti , atha yat pauṣṇaḥ, prajananaṃ vai pūṣā, prajananāya, brahma bṛhaspati , rvaiśvadevīrimāḥ prajā , brahma vā etat purastādāsāṃ prajānāmatyauhīt , atho brahmaṇa evemāḥ prajā anukāḥ karoti, viṇ maruto , viśam̐ vā etat kṣatrāya niyunakti , atho viśameva kṣatrāyānukāṃ karoti , oja indrāgnī, ojasā vā etadviśaṃ kṣatrāya parigṛhṇāti , ālabdha āgneya , ālabdha aindro , athaiṣa aindrāgna ālabhyate, brahma caiva kṣatraṃ ca sayujā akar , yadagniścendraśca bhūyiṣṭhabhājau devatānāṃ , tasmād brāhmaṇaśca rājā ca bhūyiṣṭhabhājau manuṣyāṇāṃ , prasavāya sāvitro , nirvaruṇatvāya vāruṇaḥ, samudro vai varuṇo , dakṣiṇā samudro , yadvāruṇo dakṣiṇārdha ālabhyate, yajamānasya nirvaruṇatvāya , etadvā eṣābhyanūktā //
sudevo asi varuṇa yasya te sapta sindhavaḥ /
anukṣaranti kākudaṃ sūrmyaṃ suṣirāmiva // iti //
4.7.9 anuvākaḥ

ye devānāṃ balapatayastebhyo dakṣiṇārdha ālabhyante, tasmāt prajā dakṣiṇābhijayantīryanti, yadāgneyaḥ saumyo bārhaspatyaste sārdhamālabhyante , oja evaitat saṃdhīyate, yadāgneyaśca bārhaspatyaśca saumyamabhitastejasā ca vāvāsmā etad brahmavarcasena cobhayata indriyaṃ parigṛhṇāti , ekādaśa vā eteṣāṃ paśūnāṃ devatā , meṣī sārasvatī devatānāṃ dvādaśī, yadeṣātiricyate tasmāt striyaḥ puṃso'tiricyante , atha dve ekasya raśane, dve ekasya, tasmāt striyaṃ jātāṃ parāsyanti, na pumāṃsaṃ, atha striya evātiricyante, yaṃ vā amumindro vṛtrāya vajraṃ prāharatsa tredhābhavat , yadagraṃ tejā āsītsa sphyo'bhavat , yanmadhyaṃ sa ratho , yajjaghanaṃ sa yūpaḥ, sphyena parilikhati, rathākṣeṇa vimimīte, yūpo bhavati, vajra evaiṣa saṃbhriyate , etāvatī vā iyaṃ pṛthivī yāvatī vedi , rvajra ekādaśinī, tiraścīṃ minoti, vajreṇa vā etadimāṃ jayati, dakṣiṇata unnatā metavyā, devayajanasya rūpaṃ, atho vajraṃ vā etadyajamāno bhrātṛvyāyocśrayati, trayo madhyataḥ samā metavyāḥ, samatvāya, samaṃ hi paśavo'nūpatiṣṭhante, paśubhirevainaṃ samyañcaṃ dadhāti, yaṃ kāmayeta, pitṛloka ṛdhnuyāditi, tasyoparasaṃmitāṃ minuyāt , pitṛloka eva ṛdhnoti , atha yaṃ kāmayeta, manuṣyaloka ṛdhnuyāditi tasya madhyasaṃmitāṃ minuyāt , manuṣyaloka eva ṛdhnoti , atha yaṃ kāmayeta, devaloka ṛdhnuyāditi , tasya caṣālasaṃmitāṃ minuyāt , devaloka eva ṛdhnoti, tāsāṃ vā eṣā samṛddhatamā yā caṣālasaṃmitā, tasmāccaṣālasaṃmitā metavyā, samṛddhatvāya, yasya paścādupasthaḥ purastān nirṇataṃ taṃ minuyād , yaṃ kāmayeta, bhrātṛvyāya lokaṃ kuryādyajamānaṃ nirbādheteti, bhrātṛvyāyaiva lokaṃ karoti, yajamānaṃ nirbādhate , atha yasya purastādupasthaḥ paścān nirṇataṃ taṃ minuyād , yaṃ kāmayeta , yajamānāya lokaṃ kuryād bhrātṛvyaṃ nirbādheteti, yajamānāyaiva lokaṃ karoti, bhrātṛvyaṃ nirbādhate, sarve'gniṣṭhāḥ kāryā , yā agniṣṭhā aśrayastā agniṣṭhāḥ kāryā, stena sarve'gniṣṭhā , atha yadagniṣṭhādadhi raśanā vihriyante tena sarve'gniṣṭhā , nānā vā eteṣāṃ paśavo , nānā devatā , atha ya eṣa dvādaśo yajamāna evaitasya paśu , ryadasmai paśuṃ na nirdiśettat pramāyuko yajamānaḥ syāt , yaṃ dviṣyāt taṃ brūyāt // asau te paśuḥ // iti, taṃ evāsmai paśuṃ nirdiśati, pramāyuko bhavati, yadyabhicaret // idamahamamumāmuṣyāyaṇaṃ amuṣyāḥ putramindravajreṇābhinidadhāmi // ityabhinidadhyāt , indravajreṇaivainaṃ abhinidadhāti, pramāyuko bhavati , atho dvādaśasyaivaiṣa māso'varudyait //