Maitrayani Samhita · Chapter 2.7

agnicitiḥ
2.7.1 anuvākaḥ

yuñjānaḥ prathamaṃ manastatvāya savitā dhiyaḥ /
agniṃ jyotirnicāyya pṛthivyā adhyābharat //
yuktena manasā vayaṃ devasya savituḥ save /
svargyāya śaktaye //
yuktvāya savitā devānsvaḥ ryato dhiyā divaṃ /
bṛhajjyotiḥ kariṣyataḥ savitā prasuvāti tān //
yuñjate manaḥ //
yuje vāṃ brahma pūrvyaṃ namobhirvi śloka etu pathyeva sūriḥ /
śṛṇvantu viśve amṛtasya putrā ā ye dhāmāni divyāni tasthuḥ //
yasya prayāṇamanvanya idyayurdevā devasya mahimānaṃ arcataḥ /
yaḥ pārthivāni vimame sa etaśo rajāṃsi devaḥ savitā mahitvanā //
deva savitaḥ //
imaṃ me deva savitaryajñaṃ praṇaya devāyuvaṃ /
vasuvidaṃ satrājitaṃ dhanajitaṃ svarvidaṃ /
ṛcā stomaṃ samardhaya gāyatreṇa rathantaram /
bṛhad gāyatravartani //
devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ ādade, nārirasi, gāyatreṇa chandasā pṛthivyāḥ sadhasthādagniṃ purīṣyamaṅgirasvadābharā, traiṣṭubhena chandasā, abhrirasi, nārirasi, tvayā vayamagniṃ śakema khanituṃ sadhasthā ā jāgatena chandasā //
hasta ādhāya savitā bibhradabhriṃ hiraṇyayīm /
agniṃ jyotir nicāyya pṛthivyā adhyābharat //
ānuṣṭubhena chandasā //
2.7.2 anuvākaḥ

pratūrtaṃ vājinnādrava variṣṭhāmanu saṃvataṃ /
divi te janma paramamantarikṣe tava nābhiḥ pṛthivyāmadhi yonirit //
yuñjāthāṃ rāsabhaṃ yuvamasmin yāme vṛṣaṇvasū /
agniṃ bharantā asmayum //
yogeyoge tavastaraṃ vājevāje havāmahe /
sakhāyā indram ūtaye //
pratūrvann ehyavakrāmannaśastī rudrasya gāṇapatyānmayobhūrehi // urvantarikṣaṃ vīhi // svastigavyūtirabhayāni kṛṇvan pūṣṇā sayujā saha // agniṃ purīṣyamaṅgirasvadābhara , agniṃ purīṣyamaṅgirasvadacchemo , agniṃ purīṣyamaṅgirasvad bhariṣyāmaḥ // anvagniḥ //
āgatya vājyadhvānaṃ sarvā mṛdho vidhūnute /
agniṃ sadhasthe mahati cakṣuṣā nicikīṣati //
ākramya vājin pṛthivīmagnimiccha rucā tvaṃ /
bhūmyā vṛtvāya no brūhi yataḥ khanema taṃ vayam //
dyauste pṛṣṭhaṃ pṛthivī sadhasthamātmānatarikṣaṃ samudro yoniḥ /
vikśāya cakṣuṣā tvamabhitiṣṭha pṛtanyataḥ //
utkrāma mahate saubhagāyāsmādāsthānād draviṇodā vājin /
vayaṃ syāma sumatau pṛthivyā agniṃ khananta upasthe asyāḥ //
udakramīd draviṇodā vājyarvākaḥ su lokaṃ sukṛtaṃ pṛthivyāḥ /
tataḥ khanema supratīkamagniṃ svo ruhāṇā adhi nāka uttame //
ā tvā jigharmi manasā ghṛtena pratikṣiyantaṃ bhuvanāni viśvā /
pṛthuṃ tiraścā vayasā bṛhantaṃ vyaciṣṭhamannaṃ rabhasaṃ dṛśānaṃ //
ā viśvataḥ pratyañcaṃ jigharmyarakṣasā manasā tajjuṣasva /
maryaśrīḥ spṛhayadvarṇo agnirnābhidhṛṣe tanvā jarhṛṣāṇaḥ //
pari vājapatiḥ //
pari tvāgne puraṃ vayaṃ vipraṃ sahasya dhīmahi /
dhṛṣadvarṇaṃ divedive hantāraṃ bhaṅgurāvatām //
tvamagne dyubhistvamāśuśukṣaṇistvamadbhyo tvamaśmanaspari /
tvaṃ vanebhyo tvamoṣadhībhyo tvaṃ nṛṇāṃ nṛpate jāyase śuciḥ //
devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ pṛthivyāḥ sadhasthe agniṃ purīṣyamaṅgirasvat khanāmi, jyotiṣmantaṃ tvāgne supratīkamajasreṇa bhānunā dīdyataṃ śivaṃ prajābhyo'hiṃsantaṃ pṛthivyāḥ sadhasthe agniṃ purīṣyamaṅgirasvat khanāmaḥ //
2.7.3 anuvākaḥ

apāṃ pṛṣṭhamasi yoniragneḥ samudramabhitaḥ pinvamānaṃ /
vardhamāno maha ā ca puṣkare divo mātrayā variṇā prathasva //
śarma ca stho varma ca stho achidre bahule ubhe /
vyacasvatī saṃvasethāṃ bhartamagniṃ purīṣyam //
saṃvasethāṃ svarvidā samīcī urasā tmanā /
agniṃ bhariṣyantī antā rocamānaṃ ajasramit //
purīṣyo'si viśvabharā , atharvā tvā prathamo niramanthadagne //
tvāmagne puṣkarādadhyatharvā niramanthata /
mūrnog viśvasya vāghataḥ //
tamu tvā dadhyaṅṅ ṛṣiḥ putra īdhe atharvaṇaḥ /
vṛtrahaṇaṃ puraṃdaram //
tamu tvā pāthyo vṛṣā samīdhe dasyuhantamaṃ /
dhanaṃjayaṃ raṇeraṇe /
sīda hotaḥ sva u loke cikitvānsāīṃdayā yajñaṃ sukṛtasya yonau /
devāvīrdevān haviṣā yajāsyagne bṛhadyajamāne vayo dhāḥ //
ni hotā hotṛṣadane vidānastveṣo dīdivaṃ asadat sudakṣaḥ /
adabdhavratapramatirvasiṣṭhaḥ sahasraṃbharaḥ śucijihvo agniḥ //
saṃsīdasva mahaṃ asi śocasva devavītamaḥ /
vi dhūmamagne aruṣaṃ medhya sṛja praśasta darśataṃ //
janiṣva hi jenyo agre ahnāṃ hito hiteṣvaruṣo vaneṣu /
dame dame sapta ratnā dadhāno'gnir hotā niṣasāda yajīyān //
ayamiha //
imaṃ stomaṃ arhate jātavedase rathamiva saṃmahemā manīṣayā /
bhadrā hi naḥ pramatirasya saṃsadyagne sakhye mā riṣāmā vayaṃ tava //
ayaṃ te //
2.7.4 anuvākaḥ

apo devīrupasṛjā madhumatīrayakṣmāya prajābhyaḥ /
tāsāmāsthānādujjihatām oṣadhayaḥ supippalāḥ //
saṃ te vāyurmātariśvā dadhātūttānāyā hṛdayaṃ yadvikastaṃ /
yo devānāṃ carasi prāṇathena kasmai deva vaṣaḍastu tubhyam //
sujāto jyotiṣā saha śarma varūthamāsadatsvaḥ /
vāso agne viśvarūpaṃ saṃvyayasva vibhāvaso //
udu tiṣṭha svadhvara stavāno devyā kṛpā /
dṛśā ca bhāsā bṛhatā suśikmanāgne yāhi suśastibhiḥ //
ūrdhva ū ṣu ṇa ūtaye tiṣṭhā devo na savitā /
ūrdhvo vājasya sanitā yadañjibhirvāghādbhirvihvayāmahe //
sajāto garbho asi rodasyoragne cārurvibhṛtā oṣadhīṣu /
citraḥ śiśuṣpari tamāṃsyaktaḥ pra mātṝbhyo adhi kanikradad gāḥ //
sthiro bhava vīḍvaṅga āśurbhava vājyarvan /
pṛthurbhava suṣadastvamagneḥ purīṣyavāhanaḥ //
śivo bhava prajābhyo mānuṣībhyastvamaṅgiraḥ /
mā dyāvāpṛthivīṃ hiṃsīrmāntarikṣaṃ mā vanaspatīn //
praitu vājī kanikradannānadad rāsabhaḥ patvā /
bharannagniṃ purīṣyaṃ mā pādyāyuṣaḥ purā //
vṛṣāgniṃ vṛṣaṇaṃ bharannapāṃ garbhaṃ samudriyam /
agnā āyāhi vītaye //
ṛtaṃ satyaṃ ṛtaṃ satyaṃ, agniṃ purīṣyamaṅgirasvad bharāmaḥ //
2.7.5 anuvākaḥ

oṣadhayaḥ pratigṛbhṇītāgnimetaṃ śivamāyantamabhyatra yuṣmān /
vyasyan viśvā anirā amīvā niṣīdan no apa durmatiṃ jahi //
oṣadhayaḥ pratimodadhvaṃ enaṃ puṣpavatīḥ supippalāḥ /
ayaṃ vo garbha ṛtviyaḥ pratnaṃ sadhasthamāsadat //
vi pājasā pṛthunā śośucāno bādhasva ripūn rakṣaso amīvāḥ /
suśarmaṇo bṛhataḥ śarmaṇi syāmagnerahaṃ suhavasya praṇītau //
āpo hi ṣṭhā mayobhuvastā na ūrje dadhātana /
mahe raṇāya cakṣase //
yo vaḥ śivatamo rasastasya bhājayateha naḥ /
uśatīriva mātaraḥ //
tasmā araṃ gamāma vo yasya kṣayāya jinvatha /
āpo janayathā ca naḥ //
mitraḥ saṃsṛjyā pṛthivīṃ bhūmiṃ ca jyotiṣā svaḥ /
sujātaṃ jātavedasamayakṣmāya tvā saṃsṛjāmi prajābhyaḥ //
rudrāḥ saṃsṛjyā pṛthivīṃ bṛhajjyotiḥ samīdhire /
teṣāṃ bhānurajasrā ic śukro deveṣu rocate //
saṃsṛṣṭām̐ vasubhī rudrair dhīraiḥ karmaṇyāṃ mṛdaṃ /
hastābhyāṃ mṛdvīṃ kṛtvā sinīvālī kṛṇotu tām //
sinīvālī sukapardā sukarīrā svopaśā /
sā tubhyamadite mahyokhāṃ dadātu hastayoḥ //
ukhāṃ kṛṇotu śaktyā bāhubhyāṃ aditir dhiyā /
mātā putraṃ yathopasthe sāgniṃ bibhartu garbhā ā //
2.7.6 anuvākaḥ

makhasya śiro'si, vasavastvā kṛṇvantu gāyatreṇ chandasāṅgirasvadukhe, dhruvāsi, pṛthivyasi, dhārayā mayi prajāṃ rāyaśpoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānasmai yajamānāya,
rudrāstvā kṛṇvantu traiṣṭubhena chandasāṅgirasvadukhe, dhruvāsi , antarikṣamasi, dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānasmai yajamānāya , ādityāstvā kṛṇvantu jāgatena chandasāṅgirasvadukhe, dhruvāsi, dyaurasi, dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānasmai yajamānāya, viśve tvā devā vaiśvānarāḥ kṛṇvanvo ānuṣṭubhena chandasāṅgirasvadukhe, dhruvāsi, diśo'si, dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānasmai yajamānāya , adityā rāsnāsi , aditiste bilaṃ gṛbhṇātu //
kṛtvāya sā mahīmubhakhāṃ mṛnmayīṃ yonimagnaye / tāṃ putrebhyaḥ prāyacchadaditiḥ śrapayān iti //
vasavastvā dhūpayantvaṅgirasvat , rudrāstvā dhūpayantvaṅgirasvat , ādityāstvā dhūpayantvaṅgirasvat , indrastvā dhūpayatv aṅgirasvat , varuṇastvā dhūpayatv aṅgirasvat , viṣṇustvā dhūpayatv aṅgirasvat , bṛhaspatiṣṭvā dhūpayatv aṅgirasvat , aditiṣṭvā devī viśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat khanatvavaṭa, devānāṃ tvā patnīrdevīrviśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvad dadhatūkhe, dhiṣaṇā tvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvadabhīnddhāmubhakhe, gnāstvā devīrviśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvac śrapayantūkhe, varutrī tvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat pacatām ukhe, janayastvāchinnapatrā devīrviśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat pacantūkhe //
mitrasya carṣaṇīdhṛtaḥ śravo devasya sānasi /
dyumnaṃ citraśravastamaṃ //
devastvā savitodvapatu supāṇiḥ svaṅguriḥ /
subāhuruta śaktyā //
uttiṣṭha bṛhatī bhavordhvā tiṣṭha dhruvā tvaṃ /
avyathamānā pṛthivyāśā diśā āpṛṇa //
mitraitāṃ ta ukhāṃ paridadāmyabhittyai , eṣā mā bhedi //
vasavastvāchṛndantu gāyatreṇa chandasāṅgirasvadukhe, rudrāstvāchṛndantu traiṣṭubhena chandasāṅgirasvadukhe , ādityāstvāchṛndantu jāgatena chandasāṅgirasvadukhe, viśve tvā devā vaiśvānarā āchṛndanvsā ānuṣṭubhena chandasāṅgirasvadukhe //
2.7.7 anuvākaḥ

ākūtamagniṃ prayujaṃ svāhā, mano medhāmagniṃ prayujaṃ svāhā, cittaṃ vijñātamagniṃ prayujaṃ svāhā, vāco vidhṛtamagniṃ prayujaṃ svāhā, prajāpataye manave svāhā , agnaye vaiśvānarāya svāhā //
viśvo devasya neturmarto vurīta sakhyam /
viśvo rāya iṣudhyati dyumnaṃ vṛṇīta puṣyase // svāhā //
mā su bhitthā mā su riṣo dṛṃhasva vīrayasva su /
amba dhṛṣṇu vīrayasvāgniścedaṃ kariṣyathaḥ //
dṛṃhasva devi pṛthivi svastaye āsurī māyā svadhayā kṛtāsi /
juṣṭaṃ devebhya idamastu havyamariṣṭā tvaṃ udihi yajñe asmin //
dv7nnaḥ sarpirāsutiḥ pratno hotā vareṇyaḥ /
sahasasputro adbhutaḥ //
parasyā adhi saṃvato'varaṃ abhyātara /
yatrāhamasmi taṃ ava //
paramasyāḥ parāvato rohidaśva ihāgahi /
purīṣyaḥ purupriyo agne tvaṃ tarā mṛdhaḥ //
yadagne yāni kāni cā te dārūṇi dadhmasi /
sarvaṃ tadastu te ghṛtaṃ tajjuṣasva yaviṣṭhya //
yadatty upajihvikā yadvamro atisarpati /
sarvaṃ tadastu te ghṛtaṃ tajjuṣasva yaviṣṭhya //
rātrīm̐ rātrīmaprayāvaṃ bharanto'śvāyeva tiṣṭhate ghāsamasmai /
rāyaspoṣeṇa samiṣā madanto'gne mā te prativeśā riṣāma //
nābhā pṛthivyāḥ samidhāno agniṃ rāyaspoṣāya bṛhate havāmahe /
iraṃmadaṃ bṛhadukthaṃ yajatraṃ jetāraṃ agniṃ pṛtanāsu sāsahim //
yāḥ senā abhītvarīrāvyādhinīrugaṇā uta /
ye stenā ye ca taskarāstāṃste agne apidadhāmyāsye //
ye janeṣu malimlavaḥ stenāsastaskarā vane /
ye kakṣeṣvaghāyavastāṃste dadhāmi jambhayoḥ //
daṃṣṭrābhyāṃ malimlūnagne jaṃbhābhyāṃ taskaraṃ uta /
hanubhyāṃ stenān bhagavastāṃstvaṃ khāda sukhāditaṃ //
yo asmabhyamarātīyādyaśca no dveṣate janaḥ /
nindād yo asmān dipsācca sarvāṃstān mṛsmṛsā kuru //
udeṣāṃ bāhūnatiraṃ udvarco atho balaṃ s
kṣiṇomi brahmaṇāmitrānunnayāmi svaṃ ahaṃ //
saṃśitaṃ me brahma saṃśitaṃ vīryaṃ balaṃ / na
saṃśitaṃ kṣatraṃ me jiṣṇu yasyāhamasmi purohitaḥ //
brahma kṣatraṃ sayujā na vyathete brahmāha kṣatraṃ jinvati kṣatriyasya /
kṣatraṃ brahma jinvati brāhmaṇasya yat samīcī kṛṇuto vīryāṇi //
2.7.8 anuvākaḥ

dṛśāno rukma uruyā vibhāti durmarṣam āyuḥ śriye rucānaḥ /
agnirajaro'bhavatsahobhiryadenaṃ dyaur ajanayat suretāḥ //
naktoṣāsā samanasā virūpe dhāpayete śiśumekaṃ samīcī /
dyāvākṣāmā rukmo antarvibhāti devā agniṃ dhārayan draviṇodāḥ //
viśvā rūpāṇi pratimuñcate kaviḥ prāsāvīd bhadraṃ dvipade catuṣpade /
vi nākamakśatsavitā vareṇyo'nu prayāṇaṃ uṣaso virājati //
suparṇo'si garutmān , trivṛtte śiro, gāyatraṃ cakṣu , rbṛhadrathantare pakṣau, stoma ātmā, chandāṃsyaṅgāni, yajūṃṣi nāma sāma te tanū, rvāmadevyaṃ , yajñāyajñiyaṃ puccham , dhiṣṇyāḥ śaphāḥ //
suparṇo'si garutmān , divaṃ gaccha, svaḥ pata // viṣṇoḥ kramo'si sapatnahā, gāyatraṃ chandā āroha, pṛthivīmanuvikramasva, viṣṇoḥ kramo'syabhimātihā, traiṣṭubhaṃ chandā āroha , antarikṣamanuvikramasva, viṣṇoḥ kramo'syarātīyato hantā, jāgataṃ chandā āroha, divamanuvikramasva, viṣṇoḥ kramo'si śatrūyato hantā , ānuṣṭubhaṃ chandā āroha, diśo'nuvikramasva //
akrandadagniḥ stanayanniva dyauḥ kṣamā rerihadvīrudhaḥ samañjan /
sadyo jajñāno vi hīmiddho akśadā rodasī bhānunā bhātyantaḥ //
agne'bhyāvartin , agne aṅgiraḥ, punar ūrjā, saha rayyā //
ā tvāhārṣamantarabhūrdhruvastiṣṭhāvicācalat /
viśastvā sarvā vānchantvasme rāṣṭrāṇi dhāraya //
uduttamaṃ varuṇa pāśamasmat //
agre bṛhannuṣasāṃ ūrdhvo asthān nirjaganvān tamaso jyotiṣāgāt /
agnirbhānunā ruśatā svaṅgā ā jāto viśvā sadmāni aprāḥ //
haṃsaḥ śuciṣat //
sīda tvaṃ māturasyā upasthe viśvāni agne vayunāni vidvān /
maināmarciṣā mā tapasābhiśocīrantarasyāṃ śukrajyotir vibhāhi //
antaragne rucā tvamukhāyāṃ sadane sve /
tasyai tvaṃ harasā tapan jātavedaḥ śivo bhava //
śivo bhūtvā mahyam agne athā sīda śivastvaṃ /
śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svaṃ yonimihāsadaḥ //
2.7.9 anuvākaḥ

divaspari prathamaṃ jajñe agnirasmad dvitīyaṃ pari jātavedāḥ /
tṛtīyamapsu nṛmaṇā ajasram indhāna enaṃ janate svādhīḥ //
vidmā te agne tredhā trayāṇi vidmā te sadma vibhṛtaṃ purutrā /
vidmā te nāma paramaṃ guhā yadvidmā taṃ utsaṃ yata ābabhūtha //
samudre tvā nṛmaṇā apsvantarnṛcakṣā īdhe divo agnā ūdhan /
tṛtīye tvā rajasi tasthivāṃsaṃ ṛtasya yonau mahiṣā agṛbhṇan //
śrīṇāṃ udāro dharuṇo rayīṇāṃ manīṣāṇāṃ prārpaṇaḥ somagopāḥ /
vasuḥ sūnuḥ sahaso apsu rājā vibhātyagra uṣasāṃ idhānaḥ //
uśik pāvako aratiḥ sumedhā martyeṣvagniramṛto nidhāyi /
iyarti dhūmaṃ aruṣo bharibhraduc śukreṇa śociṣā dyāṃ inakṣan //
akrandadagniḥ //
viśvasya jajñe bhuvanasya rājā rodasī apṛṇājjāyamānaḥ /
vīḍuṃ cidadrimabhinat parāyan janā yadagnimayajanta pañca //
naktoṣāsā //
yaste adya kṛṇavad bhadraśoce'pūpaṃ deva ghṛtavantamagne /
pra taṃ naya prataraṃ vasyo achābhi dyumnaṃ devahitaṃ yaviṣṭhya//
ā taṃ bhaja sauśravaseṣvagna uktha ukthā ābhaja śasyamāne /
priyaḥ sūrye priyo agnā bhavātyujjātena bhinadadujjanitvaiḥ //
tvāmagne yajamānā anu dyūn dūtaṃ kṛṇvānā ayajanta havyaiḥ /
tvayā saha draviṇaṃ ichamānā vrajaṃ gomantam uśijo vivavruḥ //
astāvyagnir nṛṇāṃ suśevo vaiśvānara ṛṣibhiḥ somagopāḥ /
adveṣye dyāvāpṛthivī huve devā dhatta rayimasme suvīraṃ //
2.7.10 anuvākaḥ

udu tvā viśve devā agne bharantu cittibhiḥ /
sa no bhava śivastvaṃ supratīko vibhāvasuḥ //
predagne jyotiṣmān yāhi śivebhirarcibhiṣṭvaṃ /
bṛhadbhirbhānubhir bhāsanmā hiṃsīstanvā prajāḥ //
akrandadagniḥ //
samidhāgniṃ duvasyata ghṛtair bodhayatātithim /
āsmin havyā juhotana //
pra prāyamagnirbharatasya śṛṇve vi yat sūryo na rocate bṛhad bhāḥ /
abhi yaḥ pūruṃ pṛtanāsu tasthau dīdāya daivyo atithiḥ śivo naḥ //
āpo devīḥ pratigṛbhṇīta bhasmaitat syone kṛṇudhvaṃ surabhā u loke /
tasmai namantāṃ janayaḥ sanīḍā māteva putraṃ bibhṛtā svenat //
apsvagne sadhiṣṭava sauṣadhīranurudhyase /
garbhaḥ saṃjāyase punaḥ //
garbho'syoṣadhīnāṃ garbho vanaspatīnāṃ /
garbho viśvasya bhūtasyāgne garbho apāmasi //
prasadya bhasmanā yonimapaśca pṛthivīmagne /
saṃgatya mātṝbhiṣṭvaṃ jyotiṣmān punarāsadaḥ //
punarāsadya sadanaṃ apaśca pṛthivīmagne /
śeṣe mātur yathopasthe antarasyāṃ śivatamaḥ //
punar ūrjā, saha rayyā //
bodhā me asya vacaso yaviṣṭha maṃhiṣṭhasya prabhṛtasya svadhāvaḥ /
nindati tvo anu tvo vavanda vandāruṃ te tanvaṃ vande agne //
sa bodhi sūrirmaghavā vasudāvā vasupatiḥ /
yuyodhyasmaddveṣāṃsi yāni kāni ca cakṛma //
2.7.11 anuvākaḥ

apeta vīta vi ca sarpatāto ye'tra stha purāṇā ye ca nūtanāḥ /
adādidaṃ yamo'vasānaṃ pṛthivyā akrannimaṃ pitaro lokamasmai //
agnerbhasmāsi , agneḥ purīṣamasi, saṃjñānaṃ asi kāmadharaṇaṃ , mayi te kāmadharaṇaṃ bhūyāt //
ayaṃ so agniryasmint somamindraḥ sutaṃ dadhe jaṭhare vāvaśānaḥ /
sahasriyaṃ vājamatyaṃ na saptiṃ sasavāntsaṃstūyase jātavedaḥ //
agne divo arṇamachā jigāsyachā devaṃ ūciṣe dhiṣyāve ye /
yāḥ parastād rocanāḥ sūryasya yāścāvastādupatiṣṭhantā āpaḥ //
agne yatte divi varcaḥ pṛthivyāṃ yat parvateṣv oṣadhīṣvapsu /
yenāntarikṣam urvātatantha tveṣaḥ sa bhānurarṇavo nṛcakṣaḥ //
purīṣyāso agnayaḥ pravaṇena sajoṣasaḥ /
juṣantāṃ havyamāhutamanamīvā iṣo mahīḥ //
iḍāmagne purudaṃsaṃ saniṃ goḥ śaśvattamaṃ havamānāya sādha /
syān naḥ sūnustanayo vijāvāgne sā te sumatir bhūtvasme //
ayaṃ te // cidasi, tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda, paricidasi, tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda, citaḥ stha, paricitaḥ stha , ūrdhvaśritaḥ śrayadhvaṃ //
samitaṃ saṃkalpethāṃ saṃpriyau rociṣṇū sumanasyamānau /
iṣaṃ ūrjamabhi saṃvasānau //
saṃ vāṃ manāṃsi saṃ vratā samu cittāni ākaraṃ /
agne purīṣyādhipā bhava tvaṃ nā iṣaṃ ūrjaṃ yajamānāya dhehi //
tvamagne purīṣyo rayimān puṣṭimaṃ asi /
śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svaṃ yonimihāsadaḥ //
bhavataṃ naḥ //
māteva putraṃ pṛthivī purīṣyamagniṃ sve yonā abhārukhā /
tāṃ viśvairdevair ṛtubhiḥ saṃvidānaḥ prajāpatir viśvakarmā vimuñcatu //
2.7.12 anuvākaḥ

asunvantamayajamānamiccha stenasyetyāmanvihi taskarasya /
anyamasmadiccha sā ta ityā namo devi nirṛte tubhyamastu //
namaḥ su te nirṛte tigmatejo'yasmayaṃ vicṛtā bandhametaṃ /
yamena tvaṃ yamyā saṃvidānottame nāke adhi rohayainaṃ //
yadadya te //
yaṃ te devī nirṛtirābabandha pāśaṃ grīvāsv avicartyam /
taṃ te viṣyāmyāyuṣo nu madhye'thā jīvaḥ pitumaddhi pramuktaḥ //
yadasya pāre rajaso mahaścitraṃ jyotir ajāyata /
tan naḥ parṣadati dviṣo'gne vaiśvānara //
svāhā, bhūtyai namaḥ //
niveśanaḥ saṃgamano vasūnāṃ viśvā rūpāṇyabhicaṣṭe śacībhiḥ /
deva iva savitā satyadharmendro na tasthau samare pathīnāṃ //
yena devā jyotiṣordhvā udāyan yenādityā vasavo yena rudrāḥ /
yenāṅgiraso mahimānaṃ ānaśustena yantu yajamānāḥ svasti //
pūṣā yunaktu savitā yunaktu bṛhaspatir vo yunaktu /
agnestejasā sūryasya varcasā //
sīrā yuñjanti kavayo yugā vi tanvate pṛthak /
dhīrā deveṣu sumnayā //
yunakta sīrā vi yugā tanota kṛte yonau vapateha bījaṃ /
girā ca śruṣṭiḥ sabharā asan no nedīyā it sṛṇyaḥ pakvamāyat //
lāṅgalaṃ pavīravaṃ suśevaṃ somapitsaru /
udidvapatu gāmaviṃ prasthāvadrathavāhanaṃ prapharyaṃ pa ca pīvarīm //
śunaṃ suphālā vitudantu bhūmiṃ śunaṃ kīnāśo abhyetu vāhaiḥ /
śunāsīrā haviṣā tośamānā supippalā oṣadhīḥ kartanāsme //
śunaṃ naro lāṅgalenānaḍudbhirbhagaḥ phālaiḥ sīrapatirmarudbhiḥ /
parjanyo bījaṃ īrayāno dhinotu śunāsīrā kṛṇutaṃ dhānyaṃ naḥ //
śunāsīrā prakṛṣataṃ kṛṇutaṃ dhānyaṃ bahu /
bhūmiriyam ṛtviyavatī tāṃ phālā upajighnatu //
ghṛtena sītā madhunā samajyatāṃ viśvairdevairanumatā marudbhiḥ /
ūrjo bhāgaṃ madhumat pinvamānāsmānsīrte payasābhyāvavṛtsva //
ud yojanaṃ antaryāmamīṣāṃ khṛgalyaṃ śavaṃ /
aṣṭrāṃ tāḍaṃ pratīnāhā ubhe maṇḍūkyau yuje //
udasthādgojidaśvajiddhiraṇyajit sūnṛtayā parīvṛtaḥ /
ekacakreṇa savitā rathenorjo bhāgaṃ pṛthivyā yātyāpṛṇan //
imāmindra hastacyutiṃ sacyutiṃ jaghanacyutim /
sasūtim indra sagdhitim ūrjaṃ sapītim utkṛṣe //
uṣṭārayoḥ pīlvayoratho ābandhanīyayoḥ /
sarveṣāṃ vidma vo nāma vāhāḥ kīlālapeśasaḥ //
vimucyadhvaṃ aghnyā devayānā atāriṣṭa tamasaspāramasya /
jyotirāpāma //
2.7.13 anuvākaḥ

yā oṣadhayaḥ prathamajā devebhyo triyugaṃ purā /
manve nu babhrūṇāmahaṃ śataṃ dhāmāni sapta ca //
śataṃ vo amba dhāmāni sahasramuta vo ruhaḥ /
athā śatakrato yūyamimaṃ me agadaṃ kṛta //
puṣpavatīḥ prasūvarīḥ phalinīraphalā uta /
aśvā iva sajitvarīr vīrudhaḥ pārayiṣṇavaḥ //
oṣadhīriti mātarastadvo devīrupabruve /
rapāṃsi vighnatīrita rapaścātayamānāḥ //
aśvatthe vo niveśanaṃ parṇe vo vasatiḥ kṛtā /
gobhājā it kilāsatha yatsanavātha pūruṣaṃ //
yadoṣadhayaḥ saṃgacchante rājānaḥ samitā iva /
vipraḥ sa ucyate kavī rakṣohāmīvacātanaḥ //
niṣkṛtirnāma vo mātāthā tvamasi saṃkṛtiḥ /
sarāḥ patatriṇīḥ sthana yadāmayati niṣkṛta //
aśvāvatīṃ somavatīm ūrjayantīm udojasaṃ /
āyukṣi sarvā oṣadhīrasmā ariṣṭatātaye //
yadimā vājayannahamoṣadhīrhasta ādadhe /
ātmā yakṣmasya naśyati purā jīvagṛbho yathā //
uc śuṣmā oṣadhīnāṃ gāvo goṣṭhādiverate /
dhanaṃ saniṣyantīnāmātmānaṃ tava pūruṣa //
ati viśvāḥ pariṣṭhāḥ stena iva vrajamakramuḥ //
oṣadhayaḥ prācucyavuryat kiṃca tanvo rapaḥ //
yāsta āviviśurātmānaṃ yā ātasthuḥ paruḥ paruḥ /
tāste yakṣmaṃ vibādhantām ugro madhyamaśīriva //
sākaṃ yakṣma prapata cāṣeṇa kikidīvyā /
sākaṃ vātasya dhrājyā sākaṃ naśya nihākayā //
anyā vo anyāmavatv anyānyasyā upāvata /
tāḥ sarvāḥ saṃvidānā oṣadhayaḥ prāvata vācaṃ me //
yāḥ phalinīr yā aphalā akośā yāśca kośinīḥ /
bṛhaspatiprasūtāstā no muñcantvaṃhasaḥ //
avapatantīravadan diva oṣadhayaspari /
yaṃ jīvamaśnavāmahe na sa riṣyāti pūruṣaḥ //
divaṃ brūmo nakṣatrāṇi bhūmiṃ yakṣāṇi parvatān /
samudrān nadyo veśantāṃste no muñcantvaṃhasaḥ //
brūmo rājānaṃ varuṇaṃ dhātāraṃ uta pūṣaṇaṃ /
tvaṣṭāraṃ agrīyaṃ brūmaste no muñcantvaṃhasaḥ //
2.7.14 anuvākaḥ

mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā yo divaṃ satyadharmā vyānaṭ /
yaścāpaścandrāḥ prathamo jajāna kasmai devāya haviṣā vidhema //
abhyāvartasva pṛthivi yajñena payasā saha /
vapāṃ te agniriṣito arohat //
agne yac śukraṃ yaccandraṃ yat pūtaṃ yacca yajñiyam /
taddevebhyo bharāmasi //
iṣaṃ ūrjamahamita ādi ghṛtasya dhārāṃ mahiṣasya yonim /
ā no goṣu viśatvauṣadhīṣu jahāmi sedimanirāmamīvāṃ //
kāmaṃ kāmadughe dhukṣva prajābhyā oṣadhībhyaḥ /
indrāyāgnaye pūṣṇe mitrāya varuṇāya ca //
agne tava śravo vayo mahi bhrājantyarcayo vibhāvaso /
bṛhadbhāno śavasā vājamukthyaṃ dadhāsi dāśuṣe kave //
pāvakavarcāḥ śukravarcā anūnavarcā udiyarṣi bhānunā /
putro mātarā vicarannupāvasyobhe pṛṇāsi rodasī //
irajyannagne prathayasva jantubhirasme rāyo amartya /
sa darśatasya vapuṣo virājasi pṛṇakṣi sānasiṃ rayim //
ūrjo napājjātavedaḥ suśastibhirmandasva dhītibhir hitaḥ /
tva eṣaḥ saṃdadhurbhūrivarpasaścitrotayo vāmajātāḥ //
ṛtāvānaṃ mahiṣaṃ viśvadarśatamagniṃ sumnāya dadhire puro janāḥ /
śrutkarṇaṃ saprathastamaṃ tvā girā daivaṃ mānuṣā yujā //
iṣkartāraṃ adhvarasya pracetasaṃ kṣayantaṃ rādhaso mahaḥ /
rātiṃ vāmasya subhagāṃ mahīmiṣaṃ dadhāsi sānasiṃ kratum //
āpyāyasva sametu te viśvataḥ soma vṛṣṇyam /
bhavā vājasya saṃgathe //
saṃ te payāṃsi samu yantu vājāḥ saṃ vṛṣyā ni abhimātiṣāhaḥ /
āpyāyamāno amṛtāya soma divi śravāṃsyuttamāni dhiṣva //
2.7.15 anuvākaḥ

brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastādvi sīmataḥ suruco vena āvaḥ /
sa budhnyā upamā asya viṣṭhāḥ sataśca yonimasataśca vivaḥ //
hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt /
sa dādhāra pṛthivīṃ dyāṃ utemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema //
adbhyaḥ saṃbhṛtaḥ pṛthivyā rasācca viśvakarmaṇaḥ samavartatādhi /
tasya tvaṣṭā vidadhad rūpaṃ eti tat puruṣasya devamājānaṃ agre //
drapsaścaskanda //
namo astu sarpebhyo ye ke ca pṛthivīmanu /
ye antarikṣe ye divi tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ //
ya iṣavo yātudhānānāṃ ye vanaspatīnāṃ /
ye'vaṭeṣu śerate tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ //
ye amī rocane divo ye vā sūryasya raśmiṣu /
ye apsu ṣadāṃsi cakrire tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ //
kṛṇuṣva pājaḥ prasitiṃ na pṛthvīṃ yāhi rājevāmavaṃ ibhena /
tṛṣvīmanu prasitiṃ drūṇāno'stāsi vidhya rakṣasastapiṣṭhaiḥ //
tava bhramāsa āśuyā patantyanuspṛśa dhṛṣatā śośucānaḥ /
tapobhiragne juhvā pataṅgānasaṃdito visṛja viṣvag ulkāḥ //
prati spaśo visṛjā tūrṇitamo bhavā pāyurviśo asyā adabdhaḥ /
yo no dūre aghaśam̐so yo antyagne mākiste vyathirādadharṣīt //
udagne tiṣṭha pratyātanuṣva ni amitraṃ oṣatāt tigmahete /
yo no arātiṃ samidhāna cakre nīcā taṃ dhakṣyatasaṃ na śuṣkam //
ūrdhvo bhava pratividhyādhyasmadāviḥ kṛṇuṣva daivyāni agne /
ava sthirā tanuhi yātujūnāṃ jāmimajāmiṃ pramṛṇīhi śatrūn //
ayamagniḥ sahasriṇo vājasya śatinaspatiḥ /
mūrdhā kavī rayīṇāṃ //
agneṣṭvā tejasā sādayāmi, tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda //
bhuvo yajñasya rajasaśca netā yatrā niyudbhiḥ sacase śivābhiḥ /
divi mūrdhānaṃ dadhiṣe svarṣāṃ jihvāmagne cakṛṣe havyavāhaṃ //
indrasya tvaujasā sādayāmi, tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda, dhruvāsi dharuṇā , astṛtā viśvakarmaṇā sudhṛtā, mā tvā samudra udvadhīnmā suparṇo ,
avyathamānā pṛthivīṃ dṛṃha, tejo'si, tejo me yaccha, pṛthivīṃ yaccha, pṛthivīṃ dṛṃha, pṛthivīṃ mā hiṃsīḥ, pṛthivyā mā pāhi, jyotirasi, jyotir me yaccha ,
antarikṣaṃ yaccha , antarikṣaṃ dṛṃha , antarikṣaṃ mā hiṃsīḥ , antarikṣānmā pāhi, svarasi, svarme yaccha, divaṃ yaccha, divaṃ dṛṃha, divaṃ mā hiṃsīḥ , divo mā pāhi //
yāste agna ārdrā yonayo yāḥ kulāyinīr ye te agnā indavo yā u nābhayaḥ /
tābhiṣṭvaṃ ubhayībhiḥ saṃvidānaḥ prajānaṃstanveha niṣīda //
kāṇḍātkāṇḍāt prarohantī paruṣaḥ paruṣaspari /
evā no dūrve pratanu sahasreṇa śatena ca //
yā śatena pratanoṣi sahasreṇa virohasi /
tasyai te devīṣṭake vidhema haviṣā vayam //
2.7.16 anuvākaḥ

yāste agne sūrye ruco divamātanvanti raśmibhiḥ /
tābhir no adya sarvābhī ruce janāya naskṛdhi //
yā vo devāḥ sūrye ruco goṣvaśveṣu yā rucaḥ /
indrāgnī tābhiḥ sarvābhī rucaṃ no dhehi bṛhaspate //
virāḍ jyotiradhārayat , svarāḍ jyotiradhārayat , samrāḍ jyotiradhārayat , bhūrasi bhuvanasya retā iṣṭakā svargo loko , manasā tvānvārohāmi , agnir jyotir jyotiragni, stayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda, sūrasi sūvanasya retā iṣṭakā svargo loko , vācā tvānvārohāmi, sūryo jyotir jyotiḥ sūrya, stayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda, bṛhaspatiṣṭvā sādayatu pṛthivyāḥ pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya, viśvaṃ jyotir yaccha , agniṣṭe'dhipati, stayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda, viśvakarmā tvā sādayatv antarikṣasya pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya, viśvaṃ jyotir yaccha, vāyuṣṭe'dhipati, stayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda, parameṣṭhī tvā sādayatu divaḥ pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya, viśvaṃ jyotir yaccha, sūryaste'dhipati, stayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda //
aṣāḍhāsi sahamānā sahasvārātiṃ sahasva pṛtanāyataḥ /
sahasravīryāsi sā mā jinva //
madhu vātā ṛtāyate madhu kṣaranti sindhavaḥ /
mādhvīr naḥ santvauṣadhīḥ //
madhu naktaṃ utoṣaso madhumatpārthivaṃ rajaḥ /
madhu dyaurastu naḥ pitā //
madhumān no vanaspatirmadhumaṃ astu sūryaḥ /
mādhvīr gāvo bhavantu naḥ //
apāṃ tvā gahmansā ḥdayāmi samudrasyodmannavataśchāyāyāṃ , namaḥ samudrāya, namaḥ samudrasya cakṣase , anu tvā divyā vṛṣṭiḥ sacatām , mā tvā sūryo'bhitāpsīnmāgnirvaiśvānaro , achinnapatraḥ prajā anuvīkṣasva //
trīntsamudrāntsamasṛpat svargo'pāṃ patir vṛṣabha iṣṭakānāṃ /
tatra gaccha yatra pūrve paretāḥ purīṣaṃ vasānaḥ sukṛtasya lokaṃ //
mahī dyauḥ pṛthivī ca na imaṃ yajñaṃ mimikṣatām /
pipṛtāṃ no bharīmabhiḥ //
idaṃ viṣṇuḥ //
adha smā te vanaspate vāto vivātyagramit /
uto nvindrāya pātave sunu somaṃ ulūkhala //
naktoṣāsā //
syūtā devebhiramṛtenāgād ukhā svasāraṃ adhi vedimasthāt /
satyaṃ pūrvair ṛṣibhiḥ saṃvidāno agniḥ pravidvaṃ iha tat kṛṇotu /
pṛthivi pṛthivyāṃ sīda māturmātari mātā /
syonāsi suṣadā syonāmāsīda suṣadāmāsīda //
niṣasāda dhṛtavrato varuṇaḥ pastyāsv ā /
sāmrājyāya sukratuḥ //
kratuṃ devānāṃ mahimānaṃ īmahe agniṃ sadhasthe sadaneṣvadbhutaṃ /
vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman nidadhe purīṣyam //
nyadhurmātrāyāṃ kavayo vayodhaso agniṃ sadhasthe sadaneṣvacyutaṃ /
vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman nihitaṃ purīṣyam //
samidhyamānaṃ samidhā samindhate agniṃ sadhasthe sadaneṣu sukratum /
vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman pavamānamābhṛtaṃ //
2.7.17 anuvākaḥ

agne yukvāana hi ye tavāśvāso deva sādhavaḥ /
araṃ vahanyāṣśavaḥ //
yukvā u hi devahūtamaṃ aśvaṃ agne rathīriva /
ni hotā pūryaḥ ā sadaḥ //
samit sravanti sarito na dhenā antar hṛdā manasā pūyamānāḥ /
ghṛtasya dhārā abhicākaśīmi hiraṇyayo vetaso madhye agneḥ //
ṛce tvā, ruce tvā, bhāse tvā, jyotiṣe tvā , abhūdidaṃ viśvasya bhuvanasya vājinaṃ agnervaiśvānarasya ca , agnistejasā tejasvān , rukmo varcasā varcasvān ,
sahasradā asi, sahasrāya tvā //
ādityaṃ garbhaṃ payasā samaṅdhis sahasrasya pratimāṃ viśvarūpaṃ /
parivṛṅdhigasa harasā mābhiśocīḥ śatāyuṣaṃ kṛṇuhi cīyamānaḥ //
vātasya jūtiṃ varuṇasya nābhimaśvaṃ jajñānaṃ salilasya madhye /
śiśuṃ nadīnāṃ harimadribudhnaṃ agne mā hiṃsīḥ parame vyoman //
ajasram indumaruṣaṃ bhuraṇyumagnim īḍe pūrvacittiṃ namobhiḥ /
sa parvabhir ṛtuśaḥ kalpamāno gāṃ mā hiṃsīraditiṃ virājaṃ //
tvaṣṭurvarutrīm̐ varuṇasya nābhimaviṃ jajñānāṃ rajasaḥ parasmāt /
mahīṃ sāhasrīmasurasya māyāmagne mā hiṃsīḥ parame vyoman //
yo agniragnestapaso'dhi jātaḥ śokātpṛthivyā uta vā divaspari /
ya imāḥ prajā viśvakarmā jajāna taṃ agne heḍaḥ pari te vṛṇaktu //
imaṃ mā hiṃsīr dvipādaṃ paśuṃ sahasrākṣo medhāya cīyamāno , mayumāraṇyamanu te diśāmi, tena cinvānastanvaṃ niṣīda , mayuṃ te śug ṛcchatu, yaṃ dviṣmastaṃ te śug ṛcchatu , imaṃ mā hiṃsīrekaśaphaṃ paśuṃ kanikradaṃ vājinaṃ vājineṣu, gauramāraṇyamanu te diśāmi, tena cinvānastanvaṃ niṣīda, gauraṃ te śug ṛcchatu, yaṃ dviṣmastaṃ te śug ṛcchatu , imaṃ sāhasraṃ śatadhāraṃ utsaṃ vyacyamānaṃ salilasya madhye ghṛtaṃ duhānāmaditiṃ janāyāgne mā hiṃsīḥ parame vyoman // gavayamāraṇyamanu te diśāmi, tena cinvānastanvaṃ niṣīda, gavayaṃ te śug ṛcchatu, yaṃ dviṣmastaṃ te śug ṛcchatu , imaṃ ūrṇāyuṃ varuṇasya nābhiṃ tvacaṃ paśūnāṃ dvipadāṃ catuṣpadām , tvaṣṭurdevānāṃ prathamaṃ janitramagne mā hiṃsīḥ parame vyoman // meṣamāraṇyamanu te diśāmi, tena cinvānastanvaṃ niṣīda, meṣaṃ te śug ṛcchatu, yaṃ dviṣmastaṃ te śug ṛcchatu , ajo hyagnerajaniṣṭa śokāt , so apaśyajjanitāraṃ agre, tena devā devatām agramāyaṃ, stena rohamāyannupa medhyāsaḥ, śarabhamāraṇyamanu te diśāmi, tena cinvānastanvaṃ niṣīda, śarabhaṃ te śug ṛcchatu, yaṃ dviṣmastaṃ te śug ṛcchatu //
2.7.18 anuvākaḥ

apāṃ tvemantsādayāmi , apāṃ tvodmantsādayāmi , apāṃ tvāyane sādayāmi , apāṃ tvā jyotiṣi sādayāmi , apāṃ tvā bhasmani sādayāmi, samudre tvā sadane sādayāmi , arṇave tvā sadane sādayāmi, salile tvā sadane sādayāmi , apāṃ tvā kṣaye sādayāmi , apāṃ tvā sadhriṣu sādayāmi , apāṃ tvā sadane sādayāmi , apāṃ tvā sadhasthe sādayāmi , apāṃ tvā yonau sādayāmi , apāṃ tvā purīṣe sādayāmi , apāṃ tvā pāthasi sādayāmi, gāyatreṇa tvā chandasā sādayāmi, traiṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi, jāgatena tvā chandasā sādayāmi , ānuṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi, pāṅktena tvā chandasā sādayāmi //
2.7.19 anuvākaḥ

ayaṃ puro bhū, stasya prāṇo bhauvāyano , vasantaḥ prāṇāyano , gāyatrī vāsantī, gāyatryā gāyatram , gāyatrādupāṃśu , upāṃśostrivṛt , trivṛto rathantaram , vasiṣṭhā ṛṣiḥ, prajāpatigṛhītayā tvayā prāṇaṃ gṛhṇāmi, prajābhyo ayaṃ dakṣiṇā viśvakarmā, tasya mano vaiśvakarmaṇaṃ , grīṣmo mānasa, striṣṭub graiṣmī, triṣṭubhaḥ svāram svārādantaryāmo , antaryāmāt pañcadaśaḥ, pañcadaśād bṛhat , bharadvājā ṛṣiḥ, prajāpatigṛhītayā tvayā mano gṛhṇāmi, prajābhyo ayaṃ paścā viśvavyacā, stasya cakṣurvaiśvavyacasaṃ , varṣāṇi cākṣuṣāṇi, jagatī vārṣī, jagatyā ṛksamaṃ, ṛksamāc śukraḥ, śukrāt saptadaśaḥ, saptadaśād vairūpaṃ , jamadagnir ṛṣiḥ, prajāpatigṛhītayā tvayā cakṣurgṛhṇāmi, prajābhyo idaṃ uttarāt sva, stasya śrotraṃ sauvaṃ , śarac śrautrī , anuṣṭup śāradī , anuṣṭubha aiḍam, aiḍānmanthī, manthina ekaviṃśa , ekaviṃśād vairājaṃ , viśvāmitrā ṛṣiḥ, prajāpatigṛhītayā tvayā śrotraṃ gṛhṇāmi, prajābhya iyam upari mati, stasyā vāṅ mātyā, hemanto vācyaḥ, paṅktirhaimantī, paṅktyā nidhanavat , nidhanavata āgrāyaṇaḥ , āgrayaṇāt triṇavatrayastriṃśau, triṇavatrayastriṃśābhyāṃ śākvararaivate, viśvakarmā ṛṣiḥ,
prajāpatigṛhītayā tvayā vācaṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ //
2.7.20 anuvākaḥ

prācī dik , vasanta ṛtu, ragnirdevatā, brahma draviṇaṃ , gāyatrī chando , rathantaraṃ sāma, trivṛt stomaḥ, sa u pañcadaśavartaniḥ, sānagā ṛṣi, strayavirvayaḥ, kṛtamayānāṃ , purovāto vātaḥ, pitaraḥ pitāmahāḥ pare'vare te no'vantu, te naḥ pāntvasmin brahmaṇyasyāṃ purodhāyāmasmin karmaṇyasyāmāśiṣyasyāṃ devahūtau //
dakṣiṇā dik , grīṣma ṛtu , rindro devatā, kṣatraṃ draviṇaṃ , triṣṭup chando , bṛhat sāma, pañcadaśaḥ stomaḥ, sa u saptadaśavartaniḥ, sanātanā ṛṣi , rdityavāḍ vaya, stretāyānāṃ , dakṣiṇādvāto vātaḥ, pitaraḥ pitāmahāḥ pare'vare te no'vantu, te naḥ pāntvasmin brahmaṇyasyāṃ purodhāyāmasmin karmaṇyasyāmāśiṣyasyāṃ devahūtau //
pratīcī dik , varṣā ṛtu , rviśve devā devatā, viḍ draviṇaṃ , jagatī chando , vairūpaṃ sāma, saptadaśaḥ stomaḥ, sa u ekaviṃśavartaniḥ , ahabhūnā ṛṣi, strivatso vayo , dvāparo'yānāṃ , paścādvāto vātaḥ, pitaraḥ pitāmahāḥ pare'vare te no'vantu, te naḥ pāntvasmin brahmaṇyasyāṃ purodhāyāmasmin karmaṇyasyāmāśiṣyasyāṃ devahūtau // udīcī dik, śarad ṛtu , rmitrāvaruṇau devatā, puṣṭaṃ draviṇaṃ, anuṣṭup chando , vairājaṃ sāma , ekaviṃśaḥ stomaḥ, sa u triṇavavartaniḥ, purāṇā ṛṣi, sturyavāḍ vayo , abhibhavo'yānāṃ, uttarādvāto vātaḥ, pitaraḥ pitāmahāḥ pare'vare te no'vantu, te naḥ pāntvasmin brahmaṇyasyāṃ purodhāyāmasmin karmaṇyasyāmāśiṣyasyāṃ devahūtau // ūrdhvā dik , hemantaśiśirā ṛtū, bṛhaspatir devatā, phalaṃ draviṇaṃ , paṅktiśchandaḥ, śākvararaivate sāmanī, triṇavaḥ stomaḥ sa u trayastriṃśavartaniḥ, suparṇā ṛṣiḥ, paṣṭhavāḍ vaya , āskando'yānāṃ, upariṣṭādvāto vātaḥ, pitaraḥ pitāmahāḥ pare'vare te no'vantu, te naḥ pāntvasmin brahmaṇyasyāṃ purodhāyāmasmin karmaṇyasyāmāśiṣyasyāṃ devahūtau //
iti madhyamakāṇḍe saptamaḥ prapāṭhakaḥ