Maitrayani Samhita · Chapter 2.6

rājasūyaḥ
2.6.1 anuvākaḥ

anumatyā aṣṭākapālaṃ nirvapanti ye pratyañcaḥ śamyāmatiśīyante, tan nairṛtamekakapālaṃ, ubhau saha śṛtau kurvanti, nairṛtena pūrveṇa pracaranti, dakṣiṇā paretya svakṛtā iriṇa ekolmukaṃ nidhāya visraṃsikāyāḥ kāṇḍābhyāṃ juhoti // juṣāṇā nirṛtirvetu svāhā // vāsaḥ kṛṣṇam̐ bhinnāntaṃ dakṣiṇā, punaretyānumatyā aṣṭākapālena pracaranti, dhenurdakṣiṇā , atha ya udañcaḥ śamyāmatiśīyante tān udaṅ paretya valmīkavapām udrujya juhuyāt // idamahamamuṣyāmuṣyāyaṇasya kṣetriyam avayaje // tat punarapidadhāti // idamahamamuṣyāmuṣyāyaṇasya kṣetriyamapidadhāmi // śvo bhūta ādityebhyo bhuvadvadbhyo ghṛte caru , rvaro dakṣiṇā, śvo bhūta āgnāvaiṣṇava ekādaśakapālo , anaḍvān vāmano dakṣiṇā, śvo bhūte'gnīṣomīyā ekādaśakapālo , hiraṇyaṃ dakṣiṇā, śvo bhūta aindrāgna ekādaśakapālo , anaḍvān ṛṣabho dakṣiṇā, śvo bhūta āgneyo'ṣṭākapālo , māhendraṃ dadhi, vāsaḥ kṣaumaṃ dakṣiṇā //
2.6.2 anuvākaḥ

aindrāgnamekādaśakapālaṃ nirvapedāgnendraṃ vā, vaiśvadevaścaruḥ, saumyaḥ śyāmākaścaru , rdyāvāpṛthivīyā ekakapālo , vatsaḥ prathamajo dakṣiṇā, sīraṃ dvādaśāyogaṃ dakṣiṇoṣṭāro vānaḍvān //
2.6.3 anuvākaḥ

āgneyo'ṣṭākapālo , vāruṇo yavamayaścarū , raudro gāvīdhukaścaru , raindraṃ dadhi, dhenuranaḍvāhī dakṣiṇā , apāṃ nyayanādapāmārgānāharanti, tāntsaktūn kṛtvā dakṣiṇā paretya svakṛtā iriṇa ekolmukaṃ nidhāya parṇamayena sruveṇa juhoti // devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ indrasyaujasā rakṣohāsi, svāhā, hataṃ rakṣo , avadhiṣma rakṣaḥ // varo dakṣiṇā // ye devāḥ puraḥsado agninetrā rakṣohaṇaste no'vantu, te naḥ pāntu, tebhyaḥ svāhā, ye devāḥ dakṣiṇātsado yamanetrā rakṣohaṇaste no'vantu, te naḥ pāntu, tebhyaḥ svāhā, ye devāḥ paścātsado marunnetrā rakṣohaṇaste no'vantu, te naḥ pāntu, tebhyaḥ svāhā, ye devā uttarātsado mitrāvaruṇanetrā rakṣohaṇaste no'vantu, te naḥ pāntu, tebhyaḥ svāhā, ye devā upariṣado'vasvadvantaḥ somanetrā rakṣohaṇaste no'vantu, te naḥ pāntu, tebhyaḥ svāhā , idamahaṃ rakṣo'bhisamūhāmi , agne saṃdaha rakṣaḥ, saṃdagdhaṃ rakṣo, agnaye puraḥsade svāhā, yamāya dakṣiṇātsade svāhā, marudbhyaḥ paścātsadbhyaḥ svāhā, mitrāvaruṇābhyāṃ uttarātsadbhyāṃ svāhā, somāyopariṣade'vasvadvate rakṣoghne svāhā, rathaḥ pañcavāhī dakṣiṇā //
2.6.4 anuvākaḥ

anumatyai carū , rākāyai caruḥ, sinīvālyai caruḥ, kuhvai caru , rdhātre dvādaśakapālaḥ, paṣṭhauhī dakṣiṇā , āgnāvaiṣṇava ekādaśakapālo , aindrāvaiṣṇāvaścaru , rvaiṣṇavo trikapālo , vāmano dakṣiṇā, saumāpauṣṇa ekādaśakapāla , aindrāpauṣṇaścaruḥ, pauṣṇaścaruḥ, śyāmo dakṣiṇā , agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālo , vāruṇo yavamayaścaru , rhiraṇyaṃ cāśvaśca dakṣiṇā //
2.6.5 anuvākaḥ

bārhaspatyaścarurbrahmaṇo gṛhe, śitipṛṣṭho dakṣiṇā , aindra ekādaśakapālo rājño gṛhe , ṛṣabho dakṣiṇā , ādityaścarurmahiṣyā gṛhe, dhenurdakṣiṇā, nairṛtaścarurnakhāvapūtānāṃ parivṛktyā gṛhe, śyenī vaṇḍāpasphurā dakṣiṇā ,āgneyo'ṣṭākapālaḥ senānyo gṛhe, hiraṇyaṃ dakṣiṇā , āśvino dvikapālaḥ saṃgrahīturgṛhe, savatyau dakṣiṇā, sāvitro'ṣṭākapālaḥ kṣatturgṛhe, śyeto dakṣiṇā, vāruṇo yavamayo daśakapālaḥ sūtasya gṛhe, babhrurmahāniraṣṭo dakṣiṇā, mārutaḥ saptakapālo vaiśyasya grāmaṇyo gṛhe, pṛśniḥ paṣṭhauhī dakṣiṇā, pauṣṇaścarurbhāgadughasya gṛhe, śyāmo dakṣiṇā, vaiṣṇavastrikapālastakṣarathakārayorgṛhe, sarvāyasāni dakṣiṇā, raudro gāvīdhukaścarurakṣāvāpasya gṛhe govikartasya ca , asirvālāpitastho dakṣiṇā śabalo vā trivatso'bhidhānī vā kesarapāśā //
2.6.6 anuvākaḥ

indrāyāṃhomucā ekādaśakapālaṃ nirvapet , indrāya sutrāmṇā ekādaśakapālaṃ, ṛṣabho dakṣiṇā, svayaṃrugṇāyā aśvatthaśākhāyāḥ pātraṃ bhavati , atha śvetāṃ śvetavatsāṃ duhanti, tat svayaṃ mūrchati, svayaṃ mathyate, svayaṃvilīnaṃ ājyaṃ bhavati , atha maitrābārhaspatyaṃ havir nirvapanti, ye kṣodiṣṭhāstaṇḍulāstaṃ bārhaspatyaṃ caruṃ śṛtaṃ kurvanti, tatra tatpātraṃ apidhāyājyamāsicya ye sthaviṣṭhāstaṇḍulāstānāvapanti , ubhau saha śṛtau kurvanti, maitreṇa pūrveṇa pracaranti , aśvo maitrasya dakṣiṇā, śitipṛṣṭho bārhaspatyasya , agnaye gṛhapataya āpatantānāmaṣṭākapālaṃ nirvapet , somāya vanaspataye śyāmākaṃ carum , savitre prasavitre satīnānāmaṣṭākapālaṃ , bṛhaspataye vācaspataye naivāraṃ carum, indrāya jyeṣṭhāya hāyanānāṃ ekādaśakapālaṃ , mitrāya satyasya pataye nāmbānāṃ carum ,varuṇāya dharmasya pataye yavamayaṃ carum , rudrāya paśupataye gāvīdhukaṃ carum // savitā tvā prasavānāṃ suvatām , agnir gārhapatyānāṃ , somo vanaspatīnāṃ ,bṛhaspatirvācām, indro jyaiṣṭhyānāṃ , mitraḥ satyānāṃ , varuṇo dharmaṇāṃ , rudraḥ paśūnāṃ , te devā asapatnaṃ imaṃ suvadhvaṃ amumāmuṣyāyaṇaṃ amuṣyāḥ putramamuṣyāṃ viśi mahate kṣatrāya mahate jānarājyāya, śukrajyotiśca citrajyotiśca satyajyotiśca jyotiṣmām̐śca satyaśca ṛtapāścātyaṃhā ṛtajicca satyajicca senajicca suṣeṇaśca antimitraśca dūre'mitraśca gaṇa , ṛtaśca satyaśca dhruvaśca dharuṇaśca dhartā ca vidhartā ca vidhārayaḥ //
2.6.7 anuvākaḥ

devīrāpo apāṃ napāt rāṣṭradāḥ stha, rāṣṭraṃ datta, svāhā, devīrāpo apāṃ napāt , rāṣṭradāḥ stha, rāṣṭram amuṣmai datta, vṛṣormirasi, vṛṣaseno'si , apāṃ patirasi , aprahāvarīḥ stha, parivāhiṇīḥ stha , ojasvinīḥ stha, māndāḥ stha, vrajakṣitaḥ stha, sūryavarcasaḥ stha, sūryatvacasaḥ stha, marutām ojaḥ stha, vaśāḥ stha, śakvarīḥ stha, viśvabhṛtaḥ stha janabhṛto'pāmoṣadhīnāṃ rasaḥ, śraviṣṭhāḥ stha, rāṣṭradāḥ stha, rāṣṭramamuṣmai datta //
2.6.8 anuvākaḥ

devīrāpo madhumatīḥ saṃsṛjyadhvaṃ mahi kṣatraṃ kṣatriyāya vanvānāḥ /
anādhṛṣṭāḥ sīdatorjasvatīrmahi varcaḥ kṣatriyāya dadhatīḥ //
apo devīrmadhumatīragṛbhṇām ūrjasvatī rājasūyāścitānāḥ /
yābhir mitrāvaruṇā abhyaṣiñcam̐stābhirindramanayannatyarātīḥ /
anibhṛṣṭamasi vāco bandhustapojāḥ somasya dātram //
śukrā vaḥ śukreṇa punāmi candrā vaścandreṇa punāmi //
devo vaḥ savitā punātvachidreṇa pavitreṇa /
vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ //
svāhā rājasūyāḥ //
sadhamādo dyumnyā ūrjā ekā anādhṛṣṭā apasyo vasānāḥ /
pastyāsu cakre varuṇaḥ sadhasthamapāṃ śiśurmātṝtamāsv antaḥ //
rudra yatte giriparaṃ nāma tasmin hutamasi, yameṣṭamasi, svāhā, somā indro varuṇo mitro agniste devā dharmadhṛto dharmaṃ dhārayantu //
2.6.9 anuvākaḥ

kṣatrasya yonirasi, kṣatrasyolbamasi, kṣatrasya nābhirasi , āvitto agnirgṛhapati, rāvittā indro vṛddhaśravāḥ , āvittau mitrāvaruṇau dhṛtavratau , āvitte dyāvāpṛthivī ṛtāvṛdhā , āvittaḥ pūṣā viśvavedā, āvittā devyaditi , rāvitto'yamasā āmuṣyāyaṇo'muṣyāḥ putro'muṣyāṃ viśi mahate kṣatrāya mahate jānarājyāyai , ṣa te janate rājā, somo'smākaṃ brāhmaṇānāṃ rājā , indrasya vajro'si vārtraghna, tvayāyaṃ vṛtraṃ vadhyāt , śatrubādhanāḥ stha, pāta prāñcaṃ , pāta pratyañcaṃ , pāta tiryañcaṃ , pātānvañcaṃ , pātordhvaṃ , digbhya enaṃ pāta, mitro'si, varuṇo'si //
hiraṇyavarṇamuṣaso vyuṣṭā ayaḥsthūṇaṃ uditau sūryasya /
ārohatho varuṇa mitra gartaṃ tataścakrāthe aditiṃ ditiṃ ca //
2.6.10 anuvākaḥ

samidhamātiṣṭha, gāyatrī tvā chandasāmavatu, trivṛt stomo , rathantaraṃ sāma , agnirdevatā, brahma draviṇaṃ, ugrāmātiṣṭha, triṣṭup tvā chandasāmavatu, pañcadaśaḥ stomaḥ , bṛhat sāma , indro devatā, kṣatraṃ draviṇaṃ , prācīmātiṣṭha, jagatī tvā chandasāmavatu, saptadaśaḥ stomo , vairūpaṃ sāma, viśve devā devatā, viḍ draviṇaṃ, udīcīmātiṣṭha , anuṣṭup tvā chandasāmavatu , ekaviṃśaḥ stomaḥ , vairājaṃ sāma, mitrāvaruṇau devatā, puṣṭaṃ draviṇaṃ, ūrvāṃ ṭa ātiṣṭha, paṅktistvā chandasāmavatu, triṇavatrayastriṃśau stomau, śākvararaivate sāmanī, bṛhaspatir devatā, phalaṃ draviṇaṃ , somasya tviṣirasi tviṣimat taveva me tviṣirbhūyāt //
pratyastaṃ namuceḥ śiro , aveṣṭā dandaśūkāḥ / mṛtyoḥ pāhi didivaḥ pāhi //
2.6.11 anuvākaḥ

agnaye svāhā, somāya svāhā, savitre svāhā, sarasvatyai svāhā, pūṣṇe svāhā, bṛhaspataye svāhā , indrāya svāhā, ghoṣāya svāhā, ślokāya svāhā , aṃśāya svāhā, bhagāya svāhā, kṣetrasya pataye svāhā, somasya tvā dyumnenāgnestejasendrasyendriyeṇa viśveṣāṃ tvā devānāṃ kratunābhiṣiñcāmi , indrasya yonirasi, janayāti dyūnpāhi //
samāvavṛtrannadharāgudak tā ahiṃ budhnyamanvīyamānāḥ /
tāḥ parvatasya vṛṣabhasya pṛṣṭhānnāvo viyanti susico na vāṇīḥ //
indrasya vajro'si vājasaniḥ, tvayāyaṃ vājaṃ set , mitrāvaruṇayostvā praśāstroḥ praśiṣā yunajmi, viṣṇoḥ kramo'si, sapatnahā marutāṃ prasave jaya , āptaṃ manaḥ, samindriyeṇa , eṣa vajro vājasātamastena nau putro vājaṃ set //
2.6.12 anuvākaḥ

iyadasi , āyurasi , āyurme dhehi, yuṅṅ asi, varco'si, varco me dhehi , ūrgasi , ūrjaṃ mayi dhehi, mitro'si, varuṇo'si, sadasi, samahaṃ viśvairdevai , rnamo mātre pṛthivyai, mā māṃ mātā pṛthivī hiṃsīt //
prati tyannāma rājyamadhāyi svāṃ tanvaṃ varuṇo'suṣot /
śucer mitrasya vratyā abhūmāmanmahi mahad ṛtasya nāma //
sarve vrātā varuṇasyābhūma ni mitrayuraratīnatārīt /
aśūśubhanta yajñiyā ṛtena ni trito jarimāṇaṃ na ānaṭ //
syonāsi suṣadā, syonāmāsīda, suṣadāmāsīda //
niṣasāda dhṛtavrato varuṇaḥ pastyāsvā /
sāmrājyāya sukratuḥ //
agnaye svāhā, somāya svāhā , indrasyaujase svāhā, marutāṃ balāya svāhā //
haṃsaḥ śuciṣadvasurantarikṣasaddhotā vediṣadatithir duroṇasat /
nṛṣadvarasad ṛtasad vyomasadabjā gojā ṛtajā adrijā ṛtaṃ //
brahmām̐३stvaṃ brahmāsi, savitāsi satyasavo , brahmām̐३stvaṃ brahmāsi, mitro'si suśevo , brahmām̐३stvaṃ brahmāsi , indro'si satyaujā , brahmām̐३stvaṃ brahmāsi, varuṇo'si viśvaujāḥ //
eṣa vajrastena me radhya, diśo abhyabhūdayam //
prajāpate na tvadetānyanyo viśvā jātāni pari tā babhūva /
yasmai kaṃ juhumastan no astu //
asā amuṣya putro'muṣyāsau putraḥ //
vayaṃ syāma patayo rayīṇāṃ //
2.6.13 anuvākaḥ

apāṃ naptre svāhā , ūrjo naptre svāhā , agnaye gṛhapataye svāhā //
sāvitro'ṣṭākapālaḥ, śyeto dakṣiṇā, sārasvataścaru , rdhenurdakṣiṇā, pauṣṇaścaruḥ, śyāmo dakṣiṇā, bārhaspatyaścaruḥ, śitipṛṣṭho dakṣiṇā , aindra ekādaśakapāla , ṛṣabho dakṣiṇā,vāruṇo yavamayo daśakapālo , babhrurmahāniraṣṭo dakṣiṇā, tvāṣṭro'ṣṭākapālo ,aṃsepāc śuṇṭho'dhirūḍhākarṇo vā dakṣiṇā , āgneyo'ṣṭākapālo , hiraṇyamaṣṭāpṛḍaṃ dakṣiṇā, saumyaścaru , rbabhrurdakṣiṇā, vaiṣṇavastrikapālo , vāmano dakṣiṇā , āgneyo'ṣṭākapālo , hiraṇyaṃ dakṣiṇā, bārhaspatyaścaruḥ, śitipṛṣṭho dakṣiṇā , aindra ekādaśakapāla , ṛṣabho dakṣiṇā, vaiśvadevaścaruḥ, piśaṅgo dakṣiṇā, maitrāvaruṇyāmikṣā, vaśā dakṣiṇā , āgneyo'ṣṭākapālaḥ, saumyaścaruḥ, sāvitro dvādaśakapālo , bārhaspatyaścaru , ragnaye vaiśvānarāya dvādaśakapāla, stvāṣṭro'ṣṭākapālo , dakṣiṇo rathavāhanavāho dakṣiṇā, sārasvataścaruḥ, pauṣṇaścaru , rmaitraścaru , rvāruṇaścaru , radityai caruḥ, kṣetrasya pataye caruḥ, savyo rathavāhanavāho dakṣiṇā, mārutī pṛśniḥ, paṣṭhauhī garbhiṇī ādityā, jā malhā garbhiṇī savitre prasavitre, satīnānāmaṣṭākapālo'śvibhyāṃ , pūṣṇa ekādaśakapālaḥ, sarasvatyai satyavāce carurdaṇḍa upānahau śuṣkadṛtiḥ sā dakṣiṇā //
iti madhyamakāṇḍe rājasūyo nāma ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ//