Maitrayani Samhita · Chapter 2.2

kāmyā iṣṭayaḥ
2.2.1 anuvākaḥ

ādityā bhāgaṃ vaḥ kariṣyāmyamumāmuṣyāyaṇaṃ avagamayata // iti brūyāddhavir nirvapsyan , sa etamādityaṃ ghṛte caruṃ nirvapet , ādityā vā imāḥ prajā, stā evopāsarat , tā enaṃ avagamayanti , saptāśvatthā mayūkhā antarvedi śayīran , tāntsaṃsthite rathavāhanasya madhyameṣāyāmatihanyāt // idamahamādityān badhnāmyāmuṣyāvagamaḥ // iti , ādityān vā etad badhnāti, ta enaṃ mokṣamāṇā avagamayanti, viśo vīryamapākrāmat , tadaśvatthaṃ prāviśat , sa tena vīryeṇa bharbharābhavat , tadviśa evaitena vīryamavarunddhe, yadi saptasu nāvagacchedidhme tānapi kṛtvaitadeva havir nirvapet , ādityā vā imāḥ prajā, stā evopāsarat , tā enaṃ avagamayanti, yadyeva saptasu, trirvai sapta saptādityā, stān evopāsarat , tā enaṃ avagamayanti, yadyekatayīṣu dvayīṣu vāvagachedaparodhukā enaṃ syu , ratha yatsarvāsv avagacchati tathā hānaparodhyo'vagacchati, sa yadāvagachedathādityebhyo dhārayadvadbhyo ghṛte caruṃ nirvapet , ādityā vā aparoddhāra , ādityā avagamayitāra, sta enaṃ dādhrati //
adite'numanyasva satyāśīriha manaḥ //
iti niruddhasya rājñaḥ padaṃ ādadīta, tadyaḥ purastād grāmyavādīva syāttasya sabhāyā abhivātaṃ parītya vidhvaṃsayeyuḥ //
preta marutaḥ svatavasa enā viśpatyāmuṃ rājānaṃ abhi //
iti tasya gṛhād vrīhīnāhareyu, stāṃstredhā vicinuyāt , ye kṛṣṇāstān kṛṣṇājina upanahya nidadhyāt , ye śuklāstamādityaṃ ghṛte caruṃ nirvapet , adityā vā imāḥ prajā, stā evopāsarat , tā enaṃ avagamayanti , atha yebhyo'dhi vicinuyāttān udaṅ paretya valmīkavapām udrujya juhuyāt //
yadadya te ghora āsan juhomy eṣāṃ bandhānāṃ pramocanāya /
yāṃ tvā jano bhūmiriti pramandate nirṛtiṃ tvāhaṃ pariveda viśvataḥ //
iti nirṛtigṛhīto vā eṣa yo niruddho , nirṛtyā evainaṃ tena muñcati , etadvai viśamavāga, nnatha vā asya rājyamanvagataṃ , tad yo'mī kṛṣṇā vrīhayastaṃ vāruṇaṃ ghṛte caruṃ nirvapet , varuṇo vai devānāṃ rājā, sa rājyasyāvagamayitā, taṃ eva bhāgadheyenopāsarat , sa enaṃ rājyamavagamayati , etadvai nānāviśyam , ubhayīmevaitena viśamavagacchati daivīṃ ca mānuṣīṃ ca //
2.2.2 anuvākaḥ

sauryaṃ ghṛte caruṃ nirvapeñ śuklānāṃ vrīhīṇāṃ brahmavarcasakāmaḥ , śatamāno rukmo rajato'dhastāt syāt , śatamāno rukmo harita upariṣṭāt , iha vā asā āditya āsīt , tamābhyāṃ parigṛhyopariṣṭādāsāṃ prajānāṃ nyadadhu, rupariṣṭādvā asā āditya imāḥ prajā adhiṣadyātti , iyaṃ vai rajatāsau hariṇī , ābhyāmevainaṃ parigṛhyopariṣṭādāsāṃ prajānāṃ nidadhāti , upariṣṭādimāḥ prajā adhiṣadyātti, pañca kṛṣṇalāni api prayājeṣu juhuyāt , etairvā asā āditya imān , pañca ṛtūnanu tejasvī , imā evainaṃ pañca diśo'nu tejasvinaṃ karoti, prājāpatyaṃ ghṛte caruṃ nirvapeñ śatakṛṣṇalaṃ āyuṣkāmo , devā asurān hatvā mṛtyorabibhayu, ste devāḥ prajāpatimevopādhāvan , tān vā etayā prajāpatirayājayat , tato devā amṛtatvamagacchan , amṛtaṃ vai hiraṇyam , amṛtamāyu, ramṛtenaivaiṣvamṛtamāyurāptvādadhāt , ya āyuṣkāmaḥ syāt taṃ etayā yājayet , etadvai manuṣyasyāmṛtatvaṃ yatsarvamāyureti , amṛtaṃ vai hiraṇyam , amṛtamāyu, ramṛtenaivāsminnamṛtamāyurāptvā dadhāti, tena sa sarvamāyureti, na purāyuṣaḥ pramīyate, śatakṛṣṇalo bhavati, śatāyurvai puruṣaḥ śatavīryo , āyureva vīryamāpnoti, catvāricatvāri kṛṣṇalāni avadyati samṛddhyai , sarvaṃ brahmaṇe parihartavā āha, sarvaṃ brahmaṇi yajñaṃ pratiṣṭhāpayati, sarvamasmin brahmā vīryaṃ dadhāti , atho brahma vai brahmā , brahmaṇaivāsmin brahmāyurdadhāti //
2.2.3 anuvākaḥ

bārhaspatyaṃ caruṃ nirvapet , purodhākāma, stasya bārhaspatye jyotiṣmatī yājyānuvākye syātāṃ , brahma vai bṛhaspati, rbārhaspatyo brāhmaṇo devatayā, svāmeva devatāṃ purodhāyā upāsarat, svainaṃ devatā purodhāṃ gamayati, yadvai lelāyad vīva bhāti tajjyoti, stasmājjyotiṣmatī, yadi neva purodhāṃ gachedaindrābārhaspatyaṃ havir nirvapet , brahma caiva kṣatraṃ ca sayujā aka , stājag enaṃ purodadhate, bārhaspatyaṃ caruṃ nirvapet payasi grāmakāmo vā paśukāmo vā, tasya bārhaspatye gaṇavatī yājyānuvākye syātām , yo bahupuṣṭastasya gṛhāt kṣīram āhareyuḥ, syāt svāsāṃ gavāṃ dugdhaṃ , syādudakaṃ , puṣṭirevaiṣā saṃbhriyate, brahma vai bṛhaspati , rbṛhaspatiśchandāṃsi, chandobhirbṛhaspatirgaṇī, svāṃ vā etaddevatāṃ bhūyiṣṭhenārpayati, sajātair enaṃ gaṇinaṃ karoti, brāhmaṇaspatyaṃ caruṃ nirvapet saṃgrāme, tasya brāhmaṇaspatye vīravatī vayasvatī yājyānuvākye syātām , chadirdarśe yājayet , udbarhiḥ prastaraḥ syāt , bāṇavantaḥ paridhayo , vayāṃsi paraṃ grāmaṃ āviśanti , tathā vijñeyam , jeṣyāmā iti, brahma vai brahmaṇaspati , rbrahmaivopāsarat , brāhmaṇaspatyaṃ caruṃ nirvapedyatra kāmayeta, brahmabalaṃ syāditi, tasya brāhmaṇaspatye marutvatī yājyānuvākye syātām , brahma vai brahmaṇaspati , rviṇ maruto , brahmaṇi vā etadviśamadhi vināśayati draḍhimne'śithiratvāya //
2.2.4 anuvākaḥ

bārhaspatyaṃ caruṃ nirvaped gārmutaṃ paśukāmaḥ, prajāpatiḥ paśūnasṛjata, te'smāt sṛṣṭāḥ parāñca āyan , tān bṛhaspatiścānvaitām , te yatrāvasaṃstataḥ śakno garmudajāyata, taṃ vā abravīt , anena mā yājayeti, tena vā enaṃ ayājayat , taṃ paśava upāvartanta, yaḥ paśukāmaḥ syāt taṃ etena yājayet , upa hainaṃ paśavā āvartante, yadā hi sa taṃ etenāyājayadatha taṃ paśava upāvartanta, saumāpauṣṇam̐ caruṃ nirvaped gārmutaṃ paśukāmaḥ , prajāpatiḥ paśūnasṛjata, te'smāt sṛṣṭāḥ parāñca āyan , teṣāṃ pūṣaṇamadhipāmakarot , te yatrāvasaṃstataḥ śakno garmudajāyata, taṃ vā āharat , anena me pratiṣṭheti , sa somo'bravīt , mama vā akṛṣṭapacyaṃ iti , taṃ saumāpauṣṇam̐ niravapat , taṃ paśava upāvartanta, yaḥ paśukāmaḥ syāt , taṃ etena yājayet , upa hainaṃ paśavā āvartante, yadā hi sa taṃ etenāyājayadatha taṃ paśava upāvartanta , somo vai retodhāḥ, pūṣā paśūnāṃ prajanayitā, soma evāsmai reto dadhāti, pūṣā paśūn prajanayati, prājāpatyaṃ caruṃ nirvaped gārmutaṃ paśukāmaḥ, pṛśnīnāṃ gavāṃ dugdhe pṛśnīnāṃ gavāṃ ājyaṃ syāt, tatrāpi gomūtrasyāścotayeyuḥ, pṛśnirvai yadaduhatsa garmudabhavat , iyaṃ vai pṛśnirvāg , tasyā vā etat, śiro yad garmuto tasmādetadāṇḍamiva pīyūṣa iva , taṃ prājāpatyaṃ caruṃ nirvapet paśukāmaḥ , prājāpatyā vai paśavaḥ, prajāpatiḥ paśūnāṃ prajanayitā, taṃ eva bhāgadheyenopāsarat, so'smai paśūn prajanayati , vāstvamayaṃ raudraṃ caruṃ nirvapedyatra rudraḥ prajāḥ śamāyeta, vāstorvai vāstvaṃ jātaṃ , vāstvamayaṃ khalu vai rudrasya, svenaivainaṃ bhāgadheyena śamayati, tayā niṣādasthapatiṃ yājayet , sā hi tasyeṣṭiḥ, kūṭaṃ dakṣiṇā karṇau vā gardabhaḥ //
2.2.5 anuvākaḥ

parameṣṭhine dvādaśakapālaṃ nirvapedyaḥ kāmayeta, parameṣṭhī syāṃ iti, parameṣṭhī vā eṣa devānāṃ yaḥ parameṣṭhī, parameṣṭhī rājanyo manuṣyāṇāṃ , taṃ eva bhāgadheyenopāsarat , sa enaṃ parameṣṭhinaṃ karoti, tasmai dhanuśca tisraśca prayachet // agniste tejaḥ prayacchatvindra indriyaṃ pitryāṃ bandhutām // iti , agnirevāsmai tejaḥ prayacchati , indraṃ indriyaṃ pitryāṃ bandhutām , vaiśvadevaṃ dvādaśakapālaṃ nirvaped bhrātṛvyavān , taṃ barhiṣadaṃ kṛtvā samayā sphyena vyūhet // idamahaṃ māṃ cāmuṃ ca vyūhāmi // iti yaṃ dviṣyāt taṃ , yadadho'vamṛdyeta yacca sphya āśliṣyettadviṣṇava urukramāyāvadyet , viṣṇurevainā antarā vikramate, taṃ punaḥ samūhet // idamahaṃ māṃ cāmuṃ ca samūhāmi // iti yo'sya priyaḥ syāt taṃ , vaiśvadevīrvā imāḥ prajā, stābhirevetaraṃ vyūhati, tābhirātmānaṃ samūhati , indrāṇyai caruṃ nirvapet senāyāmuttiṣṭhantyām , senā vā indrāṇī, brahmaṇaivaināṃ purastān mukhato jityai saṃśyati, balbajā apīdhme syuḥ, śakno vā ete'dhyutthitā , nyāyenaivaināmabhinayati, yattasyāṃ senāyāṃ vindeta sā dakṣiṇā, vācaspataye caruṃ nirvapec śrīkāmo , yo vai vāco'dhyakṣaḥ sa vācaspati, stac śrīkaraṇamevaitat //
2.2.6 anuvākaḥ

agnaye vasumate satīnānāmaṣṭākapālaṃ nirvapet, somāya rudravate śyāmākaṃ carum, indrāya marutvate naivāraṃ ekādaśakapālaṃ , varuṇāyādityavate yavamayaṃ carum , devā anyonyasya śraiṣṭhye tiṣṭhamānāścaturdhā vyudakrāman , agnirvasubhiḥ somo rudrairindro marudbhirvaruṇa ādityaistān vā etayā bṛhaspatirayājayat saṃjñānyā , ata indramevābhisamāvartanta , indramabhisamajānata, tadya etayā yajate taṃ evābhisamāvartante, tamabhisaṃjānate, tadāhu, raindra ekādaśakapālaḥ kāryā iti , indraṃ hi te'bhisamāvartanta , indramabhisamajānata //
saṃjñānaṃ no divā paśoḥ saṃjñānaṃ naktamarvataḥ /
saṃjñānaṃ naḥ svebhyaḥ saṃjñānaṃ araṇebhyaḥ saṃjñānaṃ aśvinā yuvaṃ ihāsmabhyaṃ niyacchataṃ //
samindra rāyā samiṣā rabhemahi saṃ vājaiḥ puruścandrairabhidyubhiḥ /
saṃ devyā pramatyā vīraśuṣmayā goagrayāśvavatyā rabhemahi //
indravāyū susaṃdṛśā suhaveha havāmahe /
yathā naḥ sarvā ijjanaḥ saṃgame sumanā asat //
saṃ vo manāṃsi saṃ vratā saṃ ākūtīranaṃsata /
amī ye vivratāḥ stha tān vaḥ saṃnamayāmasi //
samānā vā ākūtāni samānā hṛdayāni vaḥ /
samānaṃ astu vo mano yathā vaḥ susahāsati //
samāno mantraḥ samitiḥ samānī samānaṃ vrataṃ saha cittameṣām /
samānaṃ kratumabhimantrayadhvaṃ samānena vo haviṣā juhomi //
saṃgacchadhvaṃ saṃjānīdhvaṃ saṃ vo manāṃsi jānatām /
devā bhāgaṃ yathā pūrve saṃjānānā upāsate //
2.2.7 anuvākaḥ

āgneyamaṣṭākapālaṃ nirvapet sāvitraṃ caruṃ vāyavyāṃ yavāgūṃ pratidhug vā bhaumaṃ ekakapālaṃ yasya hiraṇyaṃ naśyed yo vā hiraṇyaṃ vindet , agnirvā agre hiraṇyamavindat, sa savitrāmantrayata, na khalu vai kiṃcana vāyunānabhigatamasti , asyāṃ vai sa tadavindat , vittyā evāgneyaḥ, prasavāya sāvitro , abhinītyai vāyavyā , atha yad bhaumo , asyāṃ hi sa tadavindat , ete vai pradātāra, stān eva bhāgadheyenopāsarat, te'smai prayacchanti, sa yadā vindedathaitebhya eva nirvapet , yairevāvindattān bhāginaḥ karoti ahiṃsāyai, prajāpatirvai somāya rājñe duhitṝradadān nakṣatrāṇi, sa rohiṇyāmevāvasan netarāsu, tā anupeyamānāḥ punaragacchan , taṃ rājayakṣmeṇāgrāhayat, sa nirasravat , tasmād rājayakṣmagṛhīto niḥsravati, sa vai prajāpatimevopādhāvat , taṃ prajāpatirabravīt , ṛtaṃ brūhīti sa ṛtamabravīt , yathā sarvāsv eva samāvadvasānīti , tasmādeṣa sarvāsv eva samāvadvasati , tasmai vai prajāpatiḥ prāyaścittim aicchat , tasmā amāvāsyāyāṃ vaiśvadevaṃ caruṃ niravapat , tenāsmai prāyaścittim avindat , so'mumāpyāyamānaṃ anvāpyāyata , vasīyānabhavat , yo rājayakṣmagṛhītaḥ syāttasmā amāvāsyāyāṃ vaiśvadevaṃ caruṃ nirvapet , etena vai sa tasmai prāyaścittim avindat , tenaivāsmai prāyaścittiṃ vindati , amuṃ evāpyāyamānaṃ anvāpyāyate, vasīyān bhavati //
2.2.8 anuvākaḥ

prajāpatirvai devebhyo bhāgadheyāni vyakalpayat , sa indro'bravīt , yadatiricyate tanmameti , tadvā indriyamevātyaricyata, tadimāṃllokān ūrdhvamanūdaśrayata,
tan naikenāpnot , na dvābhyāṃ , tat tṛtīyenāptvāvārunddha , yat trayaḥ puroḍāśā bhavanti , ebhyo vā etal lokebhya indriyaṃ vīryamāptvāvarunddhe , uttara uttaraḥ puroḍāśo jyāyān bhavati , uttara uttaro hi loko jyāyān, indrāya rājñe prathama , indrāya svarājñe madhyama , indrāyādhirājāyottama , etāni vai sarvāṇīndro'bhavad rājyaṃ svārājyamādhirājyaṃ, etāni sarvāṇi bhavati ya etairyajate, sarvametad bhavati ya evaṃ veda, prathamāmanūcya madhyamayā yajet , madhyamāmanūcyottamayā yajet , uttamāmanūcya prathamayā yajet , evamasya sarvā anuvākyā bhavanti sarvā yājyā, eṣāṃ lokānāṃ pratiprajñātyai , atho anusaṃtatyai , indrāya gharmavate sūryavatā ekādaśakapālaṃ nirvapettejaskāma, stejo vai gharma, stejaḥ sūrya,steja evāvarunddhe , indrāyendriyavatā ekādaśakapālaṃ nirvapet paśukāma , indriyaṃ vai paśavo , indra indriyasya pradātā, taṃ eva bhāgadheyenopāsarat , so'smā indriyaṃ paśūn prayacchati //
2.2.9 anuvākaḥ

indrāyārkavate'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvapet , niruddhaṃ yājayet , antaṃ vā eṣa gato yo niruddho , anto'rko , anto'śvamedho , antenaivāsmā ante kalpayati, vaśā dakṣiṇā, vaśaṃ mā nayāditi , indrāyārkavate'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvapedyaḥ kāmayeta jane ma ṛdhyeteti , anto vā eṣā ṛddhīnāṃ yajjano , anto'rko , anto'śvamedho , antenaivāsmā ante kalpayati, vaśā dakṣiṇā, vaśaṃ mā nayāditi , indrāyārkavate'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvaped gataśrī, ryadā vai śriyo'ntaṃ gacchatyatha pāpīyān bhavati , anto'rko , anto'śvamedho , antamevālabdha na pāpīyān bhavati , indrāyārkavate'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ nirvapedyaḥ kāmayeta mahāyajño mopanamediti , ete vā indrasya yajñiye tanvau yadarkaścāśvamedhaśca , te evālabdha , tābhyāṃ mahāyajñaṃ ālabhate , indrāya gharmavate sūryavatā ekādaśakapālaṃ nirvapet , indrāya manyumate manasvatā ekādaśakapālaṃ, indrāyendriyavatā ekādaśakapālaṃ, indrāyārkavate'śvamedhavatā ekādaśakapālaṃ , bhūtikāmaṃ yājayet , idaṃ vā indrasya gharmaśca sūryaśca , idamasya manyuśca manaśca , idamasyendraścendriyaṃ ca , idamasyārkaścāśvamedhaśca , etāni vai sarvāṇīndro'bhavat , etāni sarvāṇi bhavati ya etairyajate, sarvametad bhavati ya evaṃ veda //
2.2.10 anuvākaḥ

indrāyāṃhomucā ekādaśakapālaṃ nirvapet , āmayāvinaṃ yājayet , eṣā vā indrasya bheṣajā tanūryadaṃhomuk, taṃ eva bhāgadheyenopāsarat , sa enaṃ aṃhaso muñcati , indrāya trātra ekādaśakapālaṃ nirvaped yo jyānyā māraṇādaparodhādvā bibhīyāt , indro vai trātā , indro'paroddhā, taṃ eva bhāgadheyenopāsarat , sa enaṃ trāyate , indrāyānvṛjavā ekādaśakapālaṃ nirvapej jyeṣṭhabandhu, rindriyaṃ vai jyeṣṭhabandhu , rindriyeṇaivainānanvṛjūn kurute , indrāya pravabhrāyaikādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme, pravabhro vā indro vṛtrāya vajraṃ prāharat , pravabhra evaibhyo vajraṃ praharati , indrāya vaimṛdhāyaikādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme, mṛdho vā eṣa vihanti yaḥ saṃgrāmaṃ jayati, mṛdha eva vihate , indrāyābhimātighna ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme , abhimātīrvā eṣa hanti yaḥ saṃgrāmaṃ jayati , abhimātīreva hate , indrāyābhimātiṣāhā ekādaśakapālaṃ nirvapedyaḥ kāmayeta viṣaheyā , abhayaṃ me syāditi , indro vai vṛtrāya vajraṃ udayacchat , taṃ dānavā nānvamanyanta, taṃ etena bhāgadheyenānvamanyanta, tato vai so'bhimātīrahan , vṛtramahan , vṛtraṃ khalu vā eṣa hanti yaḥ saṃgrāmaṃ jayati , tadvārtraghnaṃ evaitat //
2.2.11 anuvākaḥ

aindramekakapālaṃ nirvapet , niruddhaṃ yājayet , ā prehi paramasyāḥ parāvatā , iti yājyānuvākye syātām , parāvataṃ vā eṣa gato yo niruddhaḥ , parāvata evainaṃ adhyāptvāvagamayati, aindraṃ trayodaśakapālaṃ nirvapet , niruddhaṃ yājayet , atiriktaṃ vai trayodaśam, atirikto niruddho , atiriktādevainaṃ atiriktamāptvāvagamayati , indrāya vajriṇā ekādaśakapālaṃ nirvapet , indrāya vṛtraghna ekādaśakapālaṃ, indrāya vṛtratūrā ekādaśakapālaṃ yasya bhrātṛvyaḥ somena yajeta, vajraṃ vā eṣa bhrātṛvyāyoñśrayati yaḥ somena yajate, yadvajriṇe, vajreṇaivāsya vajraṃ stṛṇute, yad vṛtraghne, bhrātṛvyo vai vṛtro , hanty evainaṃ , yad vṛtratūre, bhrātṛvyo vai vṛtra, staraty evainaṃ, indrāya kṣetraṃjayāyaikādaśakapālaṃ nirvapedyaḥ kṣetre paśuṣu vā vivadet , indro vai devānāṃ kṣetraṃjaya, staṃ eva bhāgadheyenopāsarat , so'smai kṣetraṃ paśūn jayati ,
indrāyādhirājāyaikādaśakapālaṃ nirvapedyatra rājānaḥ sadṛśā iva syu, rindro vai devānāmadhirāja, staṃ eva bhāgadheyenopāsarat, sa enaṃ ādhirājyaṃ gamayati //
2.2.12 anuvākaḥ

indrāya manyumate manasvatā ekādaśakapālaṃ nirvapet saṃgrāme, manyunā vai vīryaṃ kriyata , indriyeṇa jayati, vīryaṃ caivaiṣvindriyaṃ ca jityai dadhāti, manyave caruṃ nirvapet saṃgrāme, manyunā vai vīryaṃ kriyate, vīryamevaiṣu jityai dadhāti, yaṃ jīvagrāhaṃ gṛhṇīyus taṃ vikṛnteyu , rmanyoḥ svideva satyamakar, indrāya manasvatā ekādaśakapālaṃ nirvapedyaḥ kāmayeta puṇyaḥ syāmanādhṛṣya iti, mano vai śrīstviṣiḥ, śriyamevāsmiṃstviṣiṃ dadhāti, saṃvatsaraṃ nu purā manaso na kīrtayet , saṃvatsareṇa vā anāptamāpyate, saṃvatsareṇaivāsmā āptvā śriyaṃ tviṣiṃ dadhāti //
2.2.13 anuvākaḥ

yasya sānnāyyaṃ candramā abhyudiyād ye puroḍāśyāḥ syus tāṃstredhā kuryāt , ye madhyamāstamagnaye dātre'ṣṭākapālaṃ nirvapet , ye sthaviṣṭhāstamindrāya pradātre dadhaṃścarum , ye kṣodiṣṭhāstaṃ viṣṇave śipiviṣṭāya śṛte carum , agnirvai madhyamasya dātā , indro jyeṣṭhasya pradātā , atha yat kṣodiṣṭhaṃ tac śipiviṣṭaṃ , tadāpnoti, paśūn eva, somo vā etasyātiricyate yasya sānnāyyaṃ candramā abhyudeti, sa vai paśūn evābhyatiricyate, yaḥ paśukāmaḥ syāt so'māvāsyāmiṣṭvā vatsānapākuryāt , ye puroḍāśyāḥ syus tāṃstredhā kuryāt , ye kṣodiṣṭhāstamagnaye sanimate'ṣṭākapālaṃ nirvapet , ye madhyamāstaṃ viṣṇave śipiviṣṭāya śṛte carum , ye sthaviṣṭhāstamindrāya pradātre dadhaṃścarum , agnirevāsmai tadvindati yadīha, viṣṇustadyadantarikṣā , indrastadyaddivi, satvāno gā icchanti, yadete taṇḍulā vibhājyante , satvāno vā eta eṣṭāro abhiroddhāra eva , āgneyamaṣṭākapālaṃ nirvaped gataśrī,stasya gaur dhenurdakṣiṇā, sa prāṅ prayāya vaiṣṇavaṃ trikapālaṃ , tasya vaḍabā dhenurdakṣiṇā, sa prāṅ prayāya giriṃ gatvāpo vā prajāpatyaṃ ghṛte carum , tasya puruṣī dhenurdakṣiṇā, yadāgneya imāṃ tenākramate, yad vaiṣṇavo'ntarikṣaṃ tena, yat prājāpatyo'muṃ tena lokaṃ , yat prāṅ prayātyabhi svidevākramīt , yad giriṃ gacchatyapo vāntaṃ svidevāgan , yat tisro dhenavo dakṣiṇā, trayo vā ime lokā , imānasmai lokān dhenurakar , imānasmai lokān pradāpayati , prattān ha vā asmā imāṃllokān duhe ya evaṃ veda , saumendraṃ caruṃ nirvapec śyāmākaṃ somavāminā , indro vai tvaṣṭuḥ somaṃ apibadanupahūyamāna, stasyordhvaḥ somapītho'patat, te śyāmākā abhavan , tsomapīthena vā eṣa vyṛdhyate yaḥ somaṃ vamiti, yatsaumyaḥ , somapīthenaivainaṃ samardhayati , indriyeṇa vā eṣa vīryeṇa vyṛdhyate yaḥ somaṃ vamiti, yadaindra , indriyeṇaivainaṃ vīryeṇa samardhayati, śithira iva hi vā etasya somapītho, athaiṣa somaṃ vamiti, yac śyāmākataṇḍulaiḥ śrīṇāti somapīthasya dhṛtyai //
iti madhyamakāṇḍe dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ//