Mahāyānasūtrālaṃkāra · Chapter 3
atra śaraṇagamanasthāṃ mahārthatāṃ svaparārthapratipattibhyāṃ darśayati | svārthapratipattiḥ punarbahuprakārāprameyaguṇavṛddhyā | aprameyatvaṃ tarkasaṃkhyākālāprameyatayā veditavyam | na hi sā guṇavṛddhistarkeṇa prameyā na saṃkhyayā na kālenātyantikatvāt | parārthapratipattirāśayataśca karuṇāsphuraṇena prayogataśca mahāyānadharmaprathanena | mahāyānaṃ hi mahāryadṛśāṃ dharmaḥ |
|| mahāyānasūtrālaṃkāre śaraṇagamanādhikāro dvitīyaḥ ||
tṛtīyo 'dhikāraḥ
gotraprabhedasaṃgrahaślokaḥ
sattvāgratvaṃ svabhāvaśca liṅgaṃ gotraprabhedatā |
ādīnavo 'nuśaṃsaśca dvidhaupamyaṃ caturvidhā
anena gotrasyāstitvamagratvaṃ svabhāvo liṅgaṃ bheda ādīnapravo 'nuśaṃso dvidhaupamyaṃ cetyeṣa prabhedaḥ saṃgṛhītaḥ | ete ca prabhedāḥ pratyekaṃ caturvidhāḥ |
anena gotrāstitvavibhāge ślokaḥ |
dhātūnāmadhimukteśca pratipatteśca bhedataḥ |
phalabhedopalabdheśca gotrāstitvaṃ nirūpyate
nānādhātukatvātsattvānāmaparimāṇo dhātuprabhedo yathoktamakṣarāśisūtre | tasmādevaṃjātīyako 'pi dhātubhedaḥ pratyetavyaḥ iti | asti yānatraye gotrabhedaḥ | adhimuktibhedo 'pi sattvānāmupalabhyate | prathamata eva kasyacit kvacideva yāne 'dhimuktirbhavati | so 'ntareṇa gotrabhedaṃ na syāt | utpāditāyāmapi ca pratyayavaśenādhimuktau pratipattibheda upalabhyate kaścinnirboḍhā bhavati kaścinneti so 'ntareṇa gotraprabhedaṃ na syāt | phalabhedaścopalabhyate hīnamadhyaviśiṣṭā bodhayaḥ | so 'ntareṇa gotrabhedaṃ na syāt bījānurūpatvāt phalasya |
agratvavibhāge ślokaḥ |
udagratve 'tha sarvatve mahārthatve 'kṣayāya ca |
śubhasya tannimittatvāt gotragratvaṃ vidhīyate
atra gotrasya caturvidhena nimittatvenāgratvaṃ darśayati | taddhi gotraṃ kuśalamūlānāmudagratve nimittaṃ, sarvatve, mahārthatve, akṣayatve ca | na hi śrāvakāṇāṃ tathodagrāṇi kuśalamūlāni, na ca sarvāṇi santi, balavaiśāradyādyabhāvāt | na ca mahārthānyaparārthatvāt | na cākṣayāṇyanupadhiśeṣanirvāṇāvasānatvāt |
lakṣaṇavibhāge ślokaḥ |
prakṛtyā paripuṣṭaṃ ca āśrayaścāśritaṃ ca tat |
sadasaccaiva vijñeyaṃ guṇottāraṇatārthataḥ
etena caturvidhaṃ gotraṃ darśayati | prakṛtisthaṃ samudānītamāśrayasvabhāvamāśritasvabhāvaṃ ca tadeva yathākramam | tatpunarhetubhāvena sat phalabhāvenāsat guṇottāraṇārthena gotraṃ veditavyaṃ guṇā uttarantyasmādudbhavantīti kṛtvā |
liṅgavibhāge ślokaḥ |
kāruṇyamadhimuktiśca kṣāntiścādiprayogataḥ |
samācāraḥ śubhasyāpi gotraliṅgaṃ nirūpyate
caturvidhaṃ liṅgaṃ bodhisattvagotre | ādiprayogata eva kāruṇyaṃ sattveṣu | adhimuktirmahāyānadharme | kṣāntirduṣkaracaryāyāṃ sahiṣṇutārthena | samācāraśca pāramitāmayasya kuśalasyeti |
prabhedavibhāge ślokaḥ |
niyatāniyataṃ gotramahāryaṃ hāryameva ca |
pratyayairgotrabhedo 'yaṃ samāsena caturvidhaḥ
samāsena caturvidhaṃ gotraṃ niyatāniyataṃ tadeva yathākramaṃ pratyayairahāryaṃ hāryaṃ ceti |
ādīnavavibhāge ślokaḥ |
kleśābhyāsaḥ kumitratvaṃ vighātaḥ paratantratā |
gotrasyādīnavo jñeyaḥ samāsena caturvidhaḥ
bodhisattvagotre samāsena caturvidha ādīnavo yena gotrastho 'guṇeṣu pravartate | kleśabāhulyam, akalyāṇamitratā, upakaraṇavighātaḥ, pāratantryaṃ ca |
anuśaṃsavibhāge ślokaḥ |
cirādapāyagamanamāśumokṣaśca tatra ca |
tanuduḥkhopasaṃvittiḥ sodvegā sattvapācanā
caturvidho bodhisattvasya gotre 'nuśaṃsaḥ | cireṇāpāyān gacchati | kṣipraṃ ca tebhyo mucyate | mṛdukaṃ ca duḥkhaṃ teṣūpapannaḥ pratisaṃvedayate | saṃvignacetāstadupapannāṃśca sattvānkaruṇāyamānaḥ paripācayati |
mahāsuvarṇagotraupamye ślokaḥ |
suvarṇagotravat jñeyamameyaśubhatāśrayaḥ |
jñānanirmalatāyogaprabhāvāṇāṃ ca niśrayaḥ
mahāsuvarṇagotraṃ hi caturvidhasya suvarṇasyāśrayo bhavati | prabhūtasya, prabhāsvarasya, nirmalasya, karmaṇyasya ca | tatsādharmyeṇa bodhisattvagotramaprameyakuśalamūlāśrayaḥ | jñānāśrayaḥ | kleśanairmalyāprāptyāśrayaḥ | abhijñādiprabhāvāśrayaśca | tasmānmahāsuvarṇagotropamaṃ veditavyam |
mahāratnagotraupamye ślokaḥ |
suratnagotravajjñeyaṃ mahābodhinimittataḥ |
mahājñānasamādhyāryamahāsattvārthaniśrayāt
mahāratnagotraṃ hi caturvidharatnāśrayo bhavati | jātyasya varṇasaṃpannasya saṃsthānasaṃpannasya pramāṇasaṃpannasya ca | tadupamaṃ bodhisattvagotraṃ veditavyam, mahābodhinimittatvāt, mahājñānanimittatvāt, āryasamādhinimittatvāt, cittasya hi saṃsthitiḥ samādhiḥ, mahāsattvaparipākanimittatvācca bahusattvaparipācanāt |
agotrasthavibhāge ślokaḥ |
aikāntiko duścarite 'sti kaścit kaścit samudghātitaśukladharmā |
amokṣabhāgīyaśubho 'sti kaścin nihīnaśuklo 'styapi hetuhīnaḥ
aparinirvāṇadharmaka etasminnagotrastho 'bhipretaḥ | sa ca samāsato dvividhaḥ | tatkālāparinirvāṇadharmā atyantaṃ ca | tatkālāparinirvāṇadharmā caturvidhaḥ | duścaritaikāntikaḥ, samucchinnakuśalamūlaḥ, amokṣabhāgīyakuśalamūlaḥ, hīnakuśalamūlaścāparipūrṇasaṃbhāraḥ | atyantāparinirvāṇadharmā tu hetuhino yasya parinirvāṇagotrameva nāsti |
prakṛtiparipuṣṭagotramāhātmye ślokaḥ |
gāmbhīryaudāryavāde parahitakaraṇāyodite dīrghadharme
ajñātvaivādhimuktirbhavati suvipulā saṃprapattikṣamā ca |
saṃpattiścāvasāne dvayagataparamā yadbhavatyeva teṣāṃ
tajjñeyaṃ bodhisattvaprakṛtiguṇavatastatprapuṣṭācca gotrāt
yadgābhī[mbhī]ryodāryavādini parahitakriyārthamukte vistīrṇe mahāyānadharme gāmbhīryaudāryārthamajñātvaivādhimuktirvipulā bhavati, pratipattau cotsāhaḥ [cākhedaḥ] saṃpattiścāvasāne mahābodhirdvayagatāyāḥ ( MSA_Bagchi 14 ) saṃpatteḥ paramā, tatprakṛtyā guṇavataḥ paripuṣṭasya ca bodhisattvagotrasya māhātmyaṃ veditavyam | dvayagatā iti dvaye laukikāḥ śrāvakāśca | parameti viśiṣṭā |
phalato gotraviśeṣaṇe ślokaḥ |
suvipulaguṇabodhivṛkṣavṛddhyai ghanasukhaduḥkhaśamopalabdhaye ca |
svaparahitasukhakriyā phalatvād bhavati samudagra[samūlamudagra]gotrametat
Original text: Mahāyānasūtrālaṃkāra · Edition: S. Bagchi: Mahāyānasūtrālaṅkāra of Asaṅga, Darbhaga 1960 [or a reprint of 2000?] (Buddhist Sanskrit Texts, 13). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0