Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahāyānasūtrālaṃkāra with Vasubandhu's commentary (with commentary) · Chapter 3

3.1

atra śaraṇagamanasthāṃ mahārthāṃ svaparārthapratipattibhyāṃ darśayati | svārthapratipattiḥ ( Msa 10 ) punar bahuprakārā 'prameyaguṇavṛddhā | aprameyatvaṃ tarkasaṃkhyā kālāprameyatayā veditavyaṃ | na hi sā guṇavṛddhis tarkeṇa prameyā na saṃkhyā na kālenātyantikatvāt | parārthapratipattir āśayataś ca karuṇā sphuraṇena prayogataś ca mahāyānadharmaprathanena | mahāyānaṃ hi mahāryadṛśāṃ dharmaḥ |
mahāyānasūtrālaṃkāre śaraṇagamanādhikāro dvitīyaḥ
CHAPITRE III
tṛtīyo 'dhikāraḥ
gotraprabhedasaṃgrahaślokaḥ
satvāgratvaṃ svabhāvaś ca liṅgaṃ gotraprabhedatā |
ādīnavo 'nuśaṃsaś ca dvidhāupamyaṃ caturvidhā

3.2

anena gotrasyāstitvam agratvaṃ svabhāvo liṅgaṃ prabheda ādīnavo 'nuśaṃso dvidhāupamyaṃ cety eṣa prabhedaḥ saṃgṛhītaḥ | ete ca prabhedāḥ pratyekaṃ caturvidhāḥ | anena gotrāstitvavibhāge ślokaḥ |
dhātūnām adhimukteś ca pratipatteś ca bhedataḥ |
phalabhedopalabdheś ca gotrāstitvaṃ nirūpyate

3.3

nānādhātukatvānām aparimāṇo dhātuprabhedo yathoktam akṣarāśisūtre | tasmād evaṃ jātīyako 'pi dhātubhedaḥ pratyetavya iti | asti yānatraye gotrabhedaḥ | adhimuktibhedo 'pi satvānām upalabhyate prathamata eva kasyacit kvacid eva yāde 'dhimuktir bhavati so 'ntareṇa gotrabhedaṃ na syāt | utpāditāyām api ca pratyayavaśenādhimuktau pratipattibheda upalabhyate kaścin nirvohā bhavati kaścin neti so 'ntareṇa gotraprabhedaṃ na syāt | phalabhedaś copalabhyate hīnamadhyaviśiṣṭā bodhayaḥ ( Msa 11 ) so 'ntareṇa gotrabhedaṃ na syāt bījānurūpatvāt phalasya | agratvavibhāge ślokaḥ |
udagratve 'tha sarvatve mahārthatve 'kṣayāya ca |
śubhasya tannimittatvāt gotrāgratvaṃ vidhīyate

3.4

atra gotrasya caturvidhena nimittatvenāgratvaṃ darśayati | tad dhi gotraṃ kuśalamulānām udagratve nimittaṃ sarvatve mahārthatve akṣayatve ca | na hi śrāvakāṇāṃ tathodagrāṇi na ca sarvāṇi santi balavaiśāradyādyabhāvāt | na ca mahārthānyaparārthatvāt | na cākṣayāṇy anupadhiśeṣanirvāṇāvasānatvāt | lakṣaṇavibhāge ślokaḥ |
prakṛtyā paripuṣṭaṃ ca āśrayaś cāśritaṃ ca tat |
sadasac caiva vijñeyaṃ guṇottāraṇatārthataḥ

3.5

etena caturvidhaṃ gotraṃ darśayati | prakṛtisthaṃ samudānītam āśrayasvabhāvam āśritasvabhāvaṃ ca tad eva yathākramaṃ | tatpunarhetubhāvena sat phalabhāvenāsat | guṇottāraṇārthana gotraṃ veditavyaṃ guṇā uttaranty asmād uddhavantīti kṛtvā | liṅgavibhāge ślokaḥ |
kāruṇyam adhimuktiś ca kṣāntiś cādiprayogataḥ |
samācāraḥ subhasyāpi gotre liṅgaṃ nirupyate

3.6

caturvidhaṃ liṅgaṃ bodhisatvagotre | ādiprayogata eva kāruṇyaṃ satveṣu | adhimuktir mahāyānadharme | kṣāntirduṣkaracaryāyāṃ sahiṣṇutārthena | samācāraś ca pāramitāmayasya kuśalasyeti | prabhedavibhāge ślokaḥ |
niyatāniyataṃ gotram ahāryaṃ hāryam eva ca |
pratyayair gotrabhedo 'yaṃ samāsena caturvidhaḥ

3.7

samāsena caturvidhaṃ gotraṃ niyatāniyataṃ tadeva yathākramaṃ pratyayairahāryaṃ hāryaṃ ceti | ādīnavavibhāge ślokaḥ |
kleśābhyāsaḥ kumitratvaṃ vidhātaḥ paratantratā |
gotrasyādīnavo jñeyaḥ samāsena caturvidhaḥ

3.8

bodhisatvagotre samāsena caturvidha ādīnavaḥ yena gotrastho 'guṇeṣu pravartate | ( Msa 12 ) kleśabāhulyaṃ | akalyāṇamitratā | upakaraṇavidhātaḥ | pāratantryaṃ ca | anuśaṃsavibhāge ślokaḥ |
cirād apāyagamanam āśumokṣaś ca tatra ca |
tanuduḥkhopasaṃvittiḥ sodvegā satvapācanā

3.9

caturvidho bodhisatvasya gotre 'nuśaṃsaḥ | cireṇāpāyān gacchati | kṣipraṃ ca tebhyo mucyate | mṛdukaṃ ca duḥkhaṃ teṣūpapannaḥ pratisaṃvedayate | saṃvignacetās tadupapannāṃś ca satvān karuṇayamānaḥ paripācayati | mahāsuvarṇagotrāupamye ślokaḥ |
Comparaison avec une grande Famille d'or, en un vers.
suvarṇagotravat jñeyam ameyaśubhatāśrayaḥ |
jñānanirmalatāyogaprabhāvāṇāṃ ca niśrayaḥ

3.10

mahāsuvarṇagotraṃ hi caturvidhasya suvarṇasyāśrayo bhavati | prabhūtasya prabhāsvarasya nirmalasya karmaṇyasya ca | tatsādharmyeṇa bodhisatvagotram aprameyakuśalamūlāśrayaḥ | jñānāśrayaḥ | kleśanairmalyaprāptyāśrayaḥ | abhijñādiprabhāvāśrayaś ca | tasmān mahāsuvarṇagotropaṃ veditavyaṃ | mahāratnagotrāupamye ślokaḥ |
suratnagotravat jñeyaṃ mahābodhinimittataḥ |
mahājñānasamādhyāryamahāsatvārthaniśrayāt

3.11

mahāratnagotraṃ hi caturvidharatnāśrayo bhavati | jātyasya varṇasaṃpannasya saṃsthānasaṃpannasya pramāṇasaṃpannasya ca | tadupamaṃ bodhisatvagotraṃ veditavyaṃ mahābodhinimittatvāt mahājñānanimittatvād āryasamādhinimittatvāt cittasya hi saṃsthitiḥ samādhiḥ mahāsatvaparipākanimittatvāc ca bahusatvaparipācanāt | agotrannasthavibhāge ślokaḥ |
aikāntiko duścarite 'sti kaścit kaścit samudghātitaśukladharmā |
amokṣabhāgīyaśubho 'sti kaścin nihīnaśuklo 'sty api hetuhīnaḥ

3.12

aparinirvāṇadharmaka etasminn agotrastho 'bhipretaḥ | sa ca samādato dvividhaḥ | tatkālāparinirvāṇadharmā atyantaṃ ca | tatkālāparinirvāṇadharmā caturvidhaḥ | duścaritaikāntikaḥ samucchinnakuślamūlaḥ | hīnakuśalamūlaś cāparipūrṇasaṃbhāraḥ | ( Msa 13 ) atyantāparinirvāṇadharmā tu hetuhīno yasya parinirvāṇagotram eva nāsti | prakṛtiparipuṣṭagotramāhātmye ślokaḥ |
gāmbhīryāudāryavāde parahitakaraṇāyodite dīrghadharme ajñātvaivādhimuktir bhavati suvipulā saṃprapattikṣamā ca |
saṃpattiś cāvasāne dvayagataparamā yad bhavaty eva teṣāṃ tajjñeyaṃ bodhisatvaprakṛtiguṇavatas tatprapuṣṭāc ca gotrāt

3.13

yadgābhīryāudāryavādini parahitakriyārthamukte vistīrṇe mahāyānadharme gāmbhīryāudāryārtham ajñātvaivādhimuktir vipulā bhavati | pratipattau cotsāhaḥ | saṃpattiś cāvasāne mahābodhirdvayagatāyāḥ saṃpatteḥ paramā tatprakṛtyā guṇavataḥ paripuṣṭasya ca bodhisatvagotrasya māhātmyaṃ veditavyaṃ | dvayagatā iti dvaye laukikāḥ śrāvakāś ca | parameti viśiṣṭā | phalato gotraviśeṣaṇe ślokaḥ |
suvipulaguṇabodhivṛkṣavṛddhyai dhanasukhaduḥkhaśamopalabdhaye ca |
svaparahitasukhakriyāphalatvād bhavati samudagrasamūlam udagragotram etat

Original text: Mahāyānasūtrālaṃkāra with Vasubandhu's commentary (Bhāṣya) = Msa · Edition: Sylvain Lévi: Mahāyānasūtrālaṃkāra, Exposé de la doctrine du Grand Véhicule, vol. I, Paris 1907. · Data entry Jens Braarvig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc