Mahāyānasūtrālaṃkāra (another edition) · Chapter 19
mahāyānasūtrālaṃkāre bodhipakṣādhikāraḥ[aṣṭādaśaḥ] samāptaḥ
ekonaviṃśatyadhikāraḥ
āścarya vibhāge trayaḥ ślokāḥ /
svadehasya parityāgaḥ saṃpatteścaiva saṃvṛttau /
durbaleṣu kṣamā kāye jīvite nirapekṣiṇaḥ
vīryārambho hyanāsvādo dhāneṣu sukha eva ca /
niṣkalpanā na prajñāyāmāścaryaṃ dhīmatāṃ ga[ma]taṃ
tathāgatakule janmalābho vyākaraṇasya ca /
abhiṣekasya ca prāptirbodheścāścaryamiṣyate
vairāgyaṃ karuṇāṃ caitya bhāvanāṃ paramāmapi /
tathaiva samacittatvaṃ nāścaryaṃ tāsu yuktatā
na tathātmani dāreṣu sutamitreṣu bandhuṣu /
satvānāṃ pragataḥ sneho yathā satveṣu dhīmatāṃ
arthiṣvapakṣapātaśca śīlasyākhaṇḍanā dhruvaṃ /
kṣāntiḥ sarvatra satvārthaṃ[sarvārthaṃ]vīryārambho mahānapi
dhyānaṃ ca kuśalaṃ nityaṃ prajñā caivāvikalpikā /
vijñeyā bodhisatvānāṃ tāsveva samacittatā
sthāpanā bhājanatve ca śīleṣveva ca ropaṇaṃ /
marṣaṇā cāpakārasya arthe vyāpāragāmitā
āvarjanā śāsane 'smiṃśchedanā saṃśayasya ca /
satveṣu upakāritvaṃ dhīmatāmetadiṣyate
samāśayena satvānāṃ dhārayanti sadaiva ye /
janayantyāryabhūmau ca kuśalairvardhayanti ca
duṣkṛtātparirakṣanti śrutaṃ vyutpādayanti ca /
pañcabhiḥ karmabhiḥ satvamātṛkalpā jinātmajāḥ
śraddhāyāḥ sarvasatveṣu sarvadā cāvaropaṇāt /
adhiśīlādiśikṣāyāṃ vimuktau ca niyojanāt
buddhādhyeṣaṇataścaiṣāmāvṛteśca vivarjanāt /
pañcabhiḥ karmabhiḥ satvapitṛkalpā jinātmajāḥ
anarhadeśanāṃ ye ca satvānāṃ gūhayanti hi /
śikṣāvipattiṃ nindanti śaṃsantyeva ca saṃpadam
avavādaṃ ca yacchanti mārānāvedayanti hi /
pañcabhiḥ karmabhiḥ sattvabandhukalpā jinātmajāḥ
saṃkleśe vyavadāne ca svayamaśrāntabuddhayaḥ /
yacchanti laukikīṃ kṛtsnāṃ saṃpadaṃ cātilaukikīm
sukhe hite cābhinnā[akheditvādabhinnā] ye sadā sukhahitaiṣiṇaḥ /
pañcabhiḥ karmabhiḥ satvamitrakalpā jinātmajāḥ
sarvadodyamavanto ye satvānāṃ paripācane /
samyagniryāṇavaktāraḥ kṣamā vipratipattiṣu
dvayasaṃpattidātārastadupāye ca kovidāḥ /
pañcabhiḥ karmabhiḥ satvadāsakalpā jinātmajāḥ
anutpattikadharmeṣu kṣāntiṃ prāptāśca ye matāḥ /
sarvayā[no]padeṣṭāraḥ sidvayogāniyojakāḥ
sumukhāḥ pratikāre ca vipāke cānapekṣiṇaḥ /
pañcabhiḥ karmabhiḥ satvācāryakalpā jinātmajāḥ
satvakṛtyārthamudyuktāḥ saṃbhārānpūrayanti ye /
saṃbhṛtānmocayantyāśu vipakṣaṃ hāpayanti ca
lokasaṃpattibhiścitrairalokairyojayanti ca /
pañcabhiḥ karmabhiḥ satvopādhyāyakalpā jinātmajāḥ
asaktyā caiva bhogeṣu śīlasya ca na khaṇḍanaiḥ /
kṛtajñatānuyogācca pratipattau ca yogataḥ
ṣaṭsu pāramitāsveva vartamānā hi dehinaḥ /
bhavanti bodhisatvānāṃ tathā pratyupakāriṇaḥ
vṛddhiṃ hāniṃ ca kāṅkṣanti satvānāṃ ca prapācanaṃ /
viśeṣagamanaṃ bhūmau bodhiṃ cānuttarāṃ sadā
trāsahānau samutpāde saṃśayacchedane 'pi ca /
pratipattyavavāde ca sadābandhyā jinātmajāḥ
dānaṃ niṣpratikāṅkṣasya niḥspṛhasya punarbhave /
śīlaṃ kṣāntiśca sarvatra vīryaṃ sarvaśubhodaye
vinā[ā?]rūpyaṃ tathā dhyānaṃ prajñā copāyasaṃhitā /
samyakprayogo dhīrāṇāṃ ṣaṭsu pāramitāsuhi
bhogasaktiḥ sacchidratvaṃ mānaścaiva sukhallikā /
āsvādanaṃ vikalpaśca dhīrāṇāṃ hānihetavaḥ
sthitānāṃ bodhisatvānāṃ pratipakṣeṣu teṣu ca /
jñeyā viśeṣabhāgīyā dharmā etadviparyayāt
pravā[tā]raṇāpi kuhanā saumukhyasya ca darśanā /
lobhatvena tatha vṛttiḥ śāntavākkāyatā tathā
suvākkaraṇasaṃpacca pratipattivivarjitā /
ete hi bodhisatvānāmabhūtatvāya deśitāḥ /
viparyayātprayuktānāṃ tadbhūtatvāya deśitāḥ
te dānādyupaṃsahāraiḥ satvānāṃ vinayanti hi /
ṣaṭprakāraṃ vipakṣaṃ hi dhīmantaḥ sarvabhūmiṣu
dhīmadvyākaraṇaṃ dvedhā kālapudgalabhedataḥ /
bodhau vyākaraṇe caiva mahāccānyadudāhṛtaṃ
notpattikṣāntilābhena mānābhogavihānitaḥ /
ekībhāvagamatvācca sarvabuddhajinātmajaiḥ
kṣetreṇaṃ nāmnā kālena kalpanāmnā ca tatpunaḥ /
parivārānuvṛtyā ca saddharmasya tadiṣyate
saṃpatyutpattinaiyamyapāto 'khede ca dhīmatāṃ /
bhāvanāyāśca sātatye samādhānācyutāvapi /
kṛtyasiddhāvanābhoge kṣāntilābhe ca sarvathā
pūjā śikṣāsamādānaṃ karuṇā śubhabhāvanā /
apramādastathāraṇye śrutārthātṛptireva ca /
sarvabhūmiṣu dhīrāṇāmavaśyakaraṇīyatā
kāmeṣvādīnavajñānaṃ skhaliteṣu nirīkṣaṇā /
duḥkhādhivāsanā caiva kuśalasya ca bhāvanā
anāsvādaḥ sukhe caiva nimittānāmakalpanā /
sātatyakaraṇīyaṃ hi dhīmatāṃ sarvabhūmiṣu
dharmadānaṃ śīlaśuddhirnotpattikṣāntireva ca /
vīryārambho mahāyāne antyā sakaruṇā sthitiḥ /
prajñā pāramitānāṃ ca pradhānaṃ dhīmatāṃ matam
vidyāsthānavyavasthānaṃ sūtrādyākārabhedataḥ /
jñeyaṃ dharmavyavasthānaṃ dhīmatāṃ sarvabhūmiṣu
punaḥ satvavyavasthānaṃ saptadhā tathatāśrayāt /
caturdhā ca tridhā caiva yuktiyānavyavasthitiḥ
yoniśaśca manaskāraḥ samyagdṛṣṭiḥ phalānvitā /
pramāṇairvicayo 'cintyaṃ jñeyaṃ yukticatuṣṭayam
āśayāddeśanāccaiva prayogātsaṃbhṛterapi /
samudāgamabhedācca trividhaṃ yānamiṣyate
āgantukatvaparyeṣā anyonyaṃ nāmavastunoḥ /
prajñapterdvividhasyātra tanmātratvasya vaiṣaṇā
sarvasyānupalambhācca bhūtajñānaṃ caturvidhaṃ /
sarvārthasiddhyai dhīrāṇāṃ sarvabhūmiṣu jāyate
pratiṣṭhābhogabījaṃ hi nimittaṃ bandhanasya hi /
sāśrayāścittacaittāstu badhyante 'tra sabījakāḥ
purataḥ sthāpitaṃ yacca nimittaṃ yatsthitaṃ svayaṃ /
sarvaṃ vibhāvayandhīmān labhate bodhimuttamām
tathatālambanaṃ jñānaṃ dvayagrāhavivarjitaṃ /
dauṣṭhulyakāyapratyakṣaṃ tatkṣaye dhīmatāṃ matam
tathatālambanaṃ jñānamanānākārabhāvitaṃ /
sadasattārthe pratyakṣaṃ vikalpavibhu cocyate
tattvaṃ saṃcchādya bālānāmatattvaṃ khyāti sarvataḥ /
tattvaṃ tu bodhisatvānāṃ sarvataḥ khyātyapāsya tat
akhyānakhyānatā jñeyā asadarthasadarthayoḥ /
āśrayasya parāvṛttirmokṣo 'sau kāmacārataḥ
anyonyaṃ tulyajātīyaḥ khyātyarthaḥ sarvato mahān /
antarāyakarastasmātparijñāyainamutsṛjet
paripācyaṃ viśodhyaṃ ca prāpyaṃ yogyaṃ ca pācane /
samyaktvadeśanāvastu aprameyaṃ hi dhīmatām
bodhisatva[citta]sya cotpādo notpādakṣāntireva ca /
cakṣuśca nirmalaṃ hīnamāśravakṣaya eva ca
saddharmasya sthitirdīrghā vyutpatticchittibhogatā /
deśanāyāḥ phalaṃ jñeyaṃ tatprayuktasya dhīmataḥ
ālambanamahatvaṃ ca pratipatterdvayostathā /
jñānasya vīryārambhasya upāye kauśalasya ca
udāgamamahatvaṃ ca mahatvaṃ buddhakarmaṇaḥ /
etanmahatvayogāddhi mahāyānaṃ nirucyate
gotraṃ dharmādhimuktiśca cittasyotpādanā tathā /
dānādipratipattiśca nyāyā[mā]vakrāntireva ca
satvānāṃ paripākaśca kṣetrasya ca viśodhanā /
apratiṣṭhitanirvāṇaṃ bodhiḥ śreṣṭhā ca darśanāt[darśanā]
ādhimokṣika ekaśca śuddhādhyāśayiko 'paraḥ /
nimitte cānimitte ca cāryapyanabhisaṃskṛte /
bodhisatvā hi vijñeyāḥ pañcaite sarvabhūmiṣu
kāmeṣvasaktasstriviśuddhakarmā krodhābhibhūmyaṃ guṇatatparaśca /
dharme 'calastatvagabhīradṛṣṭirbodhau spṛhāvān khalu bodhisattvaḥ
anugraheccho 'nupaghātadṛṣṭiḥ paropaghāteṣvadhivāsakaśca /
dhīro 'pramattaśca bahuśrutaśca parārthayuktaḥ khalu bodhisattvaḥ
ādīnavajñaḥ svaparigraheṣu bhogeṣvasakto hyanigūḍhavairaḥ /
yogī nimitte kuśalo 'kudṛṣṭiradhyātmasaṃsthaḥ khalu bodhisattvaḥ
dayānvito hrīguṇasaṃniviṣṭo duḥkhādhivāsātsvasukheṣvasaktaḥ /
smṛtipradhānaḥ susamāhitātmā yānāvikāryaḥ khalu bodhisattvaḥ
duḥkhāpaho duḥkhakaro na caiva duḥkhādhivāso na ca duḥkhabhītaḥ /
duḥkhādvimukto na ca duḥkhakalpo duḥkhābhyupetaḥ khalu bodhisattvaḥ
dharmerato 'dharmarataḥ [dharme 'rato 'dharmarataḥ] prakṛtyā dharme jugupsī dharamābhiyuktaḥ /
dharme vaśī dharmanirandhakāro dharmapradhānaḥ khalu bodhisattvaḥ
bhogāpramatto niyamāpramatto rakṣāpramattaḥ kuśalāpramattaḥ /
sukhāpramatto dharamāpramatto yānāpramatto khalu bodhisattvaḥ
vimānalajjāstanudoṣalajja amarṣalajjaḥ parihāṇilajjaḥ /
viśāla[visāra]lajjastanudṛṣṭilajjaḥ yānānyalajjaḥ khalu bodhisattvaḥ
ihāpi cāmutra upekṣaṇena saṃskārayogena vibhutvalābhaiḥ /
śamopa[samaupa]deśena mahāphalena anugrahe vartati bodhisattvaḥ
bodhisatvo mahāsatvo dhīmāṃścaivottamadyutiḥ /
jinaputro jinādhāro vijetātha jināṅkuraḥ
vikrāntaḥ paramāścaryaḥ sārthavāho mahāyaśāḥ /
kṛpāluśca mahāpuṇya īśvaro dhārmikastathā
sutatvabodhaiḥ sumahārthabodhaiḥ sarvāva[rtha]bodhairapi nityabodhaiḥ /
upāyabodhaiśca viśeṣaṇena tenocyate hetuna bodhisatvaḥ
ātmānubodhāttanudṛṣṭibodhādvicitravijñaptivibodhataśca /
sarvasya cābhūtavikalpabodhāttenocyate hetuna bodhisatvaḥ
abodhabodhādanubodhabodhādabhāvabodhātprabhavānubodhāt /
abodhabodhapratibodhataśca tenocyate hetuna bodhisattvaḥ
anarthabodhātparamārthabodhātsarvāva[rtha]bodhātsakalārthabodhāt /
boddhavyabodhāśrayabodhabodhāttenocyate hetuna bodhisattvaḥ
niṣpannabodhātpadabodhataśca garbhānubodhāt kramadarśanasya /
bodhādbhṛśaṃ saṃśayahānibodhāt tenocyate hetuna bodhisattvaḥ
lābhī hyalābhī dhīsaṃsthitaśca boddhānuboddhā pratideśakaśca /
nirjalpabuddhirhatamānamānī hyapakkasaṃpakkamatiśca dhīmān
Original text: Mahāyānasūtrālaṃkāra · Edition: S. Bagchi: Mahayana sutralankara of Asanga with its Svavrtti. Darbhanga : The Mithila Institute, 1970, 1-180 (karika only). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0