Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 9915-9934

kāvyaṃ yadīyaṃ gṛhamambaraṃ vā suvarṇacitrojjvalamāvibhāti /
sa nandano nandati kundanasya śrīkṛṣṇarāmaḥ kavirāptakāmaḥ //

kāvyaṃ yadyapi rasikaṃ prītikaraṃ bhavati naikarasabaddham /
suratamanāhitakalahaṃ hariṇadṛśo nābhinandayati //

kāvyaṃ yaśase'rthakṛte vyavahāravide śivetarakṣataye /
sadyaḥ paranirvṛtaye kāntāsammitatayopadeśayuje //

kāvyaṃ sudhā rasajñānāṃ kāmināṃ kāminī sudhā /
dhanaṃ sudhā salobhānāṃ śāntiḥ sanyasināṃ sudhā //

kāvyaprapañcacuñcū racayati kāvyaṃ na sāravid bhavati /
taravaḥ phalāni suvate vindati sāraṃ pataṅgasamudāyaḥ //

kāvyamayyo giro yāvac caranti viśadā bhuvi /
tāvat sārasvataṃ sthānaṃ kavirāsādya modate //

kāvyaśāstravinodena kālo gacchati dhīmatām /
vyasanena tu mūrkhāṇāṃ nidrayā kalahena vā //

kāvyasyākṣaramaitrī- bhājo na ca karkaśā na ca grāmyāḥ /
śabdā api puruṣā api sādhava evārthabodhāya //

kāvyasyāmraphalasyāpi komalasyetarasya ca /
bandhacchāyāviśeṣeṇa raso'pyanyādṛśo bhavet //

kā'vyākulitā mādyati kāñcanamudrāṃ manoramāmāhuḥ /
iha kālikāvataṃsita- candrakalā kāmitā yogyā //

kāvyātmanā manasi paryaṇaman purā me pīyūṣasārasarasās tava ye vilāsāḥ /
tānantareṇa ramaṇī ramaṇīyaśīle cetoharā sukavitā bhavitā kathaṃ naḥ //

kāvyāmṛtaṃ durjanarāhunītaṃ prāpyaṃ bhaven no sumanojanasya /
saccakramavyājavirājamāna- taikṣṇyaprakarṣaṃ yadi nāma na syāt //
kāvye gāndharve nṛttaśāstre vidhijñaṃ dakṣaṃ dātāraṃ dakṣiṇaṃ dākṣiṇātyam /
veśyā kā necchet svāminaṃ koṅkaṇānāṃ syāccedasya strīṣvārjavāt saṃnipātaḥ //

kāvyena mūrkhadhaninaṃ praṇayena nīcaṃ veśyāṃ śrutena śaṭhaśātravamārjavena /
icchanti ye jagati rañjayituṃ vimūḍhās teṣāmaraṇyaruditena samaḥ prayāsaḥ //

kāvye bhāvyaṃ guṇais tatra durjanā dūṣayanti yat /
na durgatagṛhe saṃdhir dīyate jātu dasyubhiḥ //

kāvye bhavyatame'pi vijñanivahairāsvādyamāne muhur doṣānveṣaṇameva matsarajuṣāṃ naisargiko durgrahaḥ /
kāsāre'pi vikāsipaṅkajacaye khelanmarāle punaḥ krauñcaścañcupuṭena kuñcitavapuḥ śambūkamanveṣate //

kāvye śubhe viracite khalu no khalebhyaḥ kaścid guṇo bhavati yadyapi sampratīha /
kuryāṃ tathāpi sujanārthamidaṃ yataḥ kiṃ yūkābhayena paridhānavimokṣaṇaṃ syāt //

kāvyeṣu nāṭakaṃ ramyaṃ tatrāpi ca śakuntalā /
tatrāpi ca caturtho'ṅkas tatra ślokacatuṣṭayam //

kāvyaikapātravilasadguṇadoṣadugdha- pāthaḥsamūhapṛthaguddharaṇe vidagdhāḥ /
jānanti kartumabhiyuktatayā vibhāgaṃ candrāvadātamatayaḥ kavirājahaṃsāḥ //

kāvyairupahatā vedāḥ putrā jāmātṛbhirhatāḥ /
aśvairupahatā gāvaḥ paṇyastrībhiḥ kulāṅganāḥ //

kā śambhukāntā kimu candrakāntaṃ kāntāmukhaṃ kiṃ kurute bhujaṃgaḥ /
kaḥ śrīpatiḥ kā viṣamā samasyā gaurīmukhaṃ cumbati vāsudevaḥ //