Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 7794-7813

etat tad durjayaṃ loke putradāramayaṃ viṣam /
jāyante ca mriyante ca yat pītvā mohitāḥ prajāḥ //

etat tad dhṛtarāṣṭravaktrasadṛśaṃ meghāndhakāraṃ nabho hṛṣṭo garjati cātidarpitabalo duryodhano vā śikhī /
akṣadyūtajito yudhiṣṭhira ivādhvānaṃ gataḥ kokilo haṃsāḥ saṃprati pāṇḍavā iva vanādajñātacaryāṃ gatāḥ //

etat tadvaktramatra kva tadadharamadhu kvāyatāste kaṭākṣāḥ kvālāpāḥ komalāste kva sa madanadhanurbhaṅguro bhrūvilāsaḥ /
itthaṃ khaṭvāṅgakoṭau prakaṭitadaśanaṃ mañjuguñjatsamīram rāgāndhānāmivoccairupahasitamaho mohajālaṃ kapālam //

etat tarkaya cakravākasudṛśāmāśvāsanādāyinaḥ prauḍhadhvāntapayodhimagnajagatīdattāvalambotsavāḥ /
dīptāṃśorvikasanti diṅmṛgadṛśāṃ kāśmīrapaṅkodaka- vyātyukṣīcaturāḥ saroruhavanaśrīkelikārāḥ karāḥ //

etat tarkaya cakravākahṛdayāśvāsāya tārāgaṇa- grāsāya sphuradindumaṇḍalaparīhāsāya bhāsāṃ nidhiḥ /
dikkāntākucakumbhakuṅkumarajonyāsāya paṅkeruho- llāsāya sphuṭavairikairavavanatrāsāya vidyotate //

etat tasya mukhāt kiyat kamalinīpatre kaṇaṃ vāriṇo yan muktāmaṇirityamaṃsta sa jaḍaḥ śṛṇvan yadasmādapi /
aṅgulyagralaghukriyāpravilayinyādīyamāne śanais kutroḍḍīya gato mametyanudinaṃ nidrāti nāntaḥśucā //

etat tu māṃ dahati yad gṛhamasmadīyaṃ kṣīṇārthamityatithayaḥ parivarjayanti /
saṃśuṣkasāndramadalekhamiva bhramantaḥ kālātyaye madhukarāḥ kariṇaḥ kapolam //

etat te bhrūlatodbhāsi pāṭalādharapallavam /
mukhaṃ nandanamudyānam ato'nyat kevalaṃ vanam //

etat te mukhamakṣatendulaḍahacchāyaṃ bhavallocanaṃ nīlendīvaranirviśeṣamadharaste bandhujīvāruṇaḥ /
bhrūvallistava kāmakārmukalatā līlāsahādhyāyinī na dhyāyantu kathaṃ nu deva kathaya tvāmekameṇīdṛśaḥ //

etat payodharayugaṃ patitaṃ nirīkṣya khedaṃ vṛthā vahasi kiṃ kamalāyatākṣi /
stabdho vivekarahito janatāpakārī hyatyunnataḥ prapatatīti kimatra citram //

etat puraḥ sphurati padmadṛśāṃ sahasram akṣidvayaṃ kathaya kutra niveśayāmi /
ityākalayya nayanāmburuhe nimīlya romāñcitena vapuṣā sthitamacyutena //

etat pūtanacakramakramakṛtagrāsārdhamuktairvṛkān utpuṣṇatparito nṛmāṃsavighasairādardaraṃ krandataḥ /
kharjūradrumadaghnajaṅghamasitatvaṅnaddhaviṣvaktata- snāyugranthighanāsthipañjarajaratkaṅkālamālokyate //

etat pracaṇḍi samudetyakalaṅkamūrti kalmāṣitāmbaratalaṃ grahacakravālam /
sūryendusaṃpuṭasamudgakavāṭakoṣa- viśleṣakīrṇanavaratnakalāpakānti //

etat sarvaṃ parijñāya vṛkṣāropaṃ samārabhet /
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ drumebhyaḥ sādhanaṃ yataḥ //

etat sarvaṃ śṛṇuta vacanaṃ saṃgrahādatra sakhyaḥ prāṇānāṃ naḥ phalamavikalaṃ nūnameṣā sakhī vaḥ /
viśleṣe'smin pracalati bhṛśaṃ dīpikeva pravāte satyāmasyāṃ vayamatamasaḥ sarvathā rakṣatainām //

etat sarvamamātyādi rājā nayapuraḥsaraḥ /
nayatyunnatimudyukto vyasanī kṣayameva ca //

etadatra pathikaikajīvitaṃ paśya śuṣyatitarāṃ mahatsaraḥ /
re mudhāmbudhara ruddhasadgatir vardhitā kimiti ghaṭṭavāhinī //

etadanūpe vācyaṃ jāṅgalabhūmau ca pañcabhiḥ puruṣaiḥ /
etaireva nimittair marubhūmāvaṣṭabhiḥ kathayet //

etadarthaṃ śrute buddhiṃ karoti dveṣadūṣitaḥ /
yad vivādaiḥ kariṣyāmi mānamlāniṃ manīṣiṇām //

etadarthaṃ hi kurvanti rājāno dhanasaṃcayam /
rakṣayitvā tu cātmānaṃ yaddhanaṃ tad dvijātaye //