Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 7352-7371

ṛṇatrayamapākartuṃ śāstrājñābhaṅgabhīḥ puraḥ /
caturtharṇanirākāre pratyakṣaṃ nṛpaterbhayam //

ṛṇadātā ca daivajñaḥ śrotriyaḥ sujalā nadī /
yatra hyete na vidyante na tatra divasaṃ vaset //

ṛṇadaiḥ svajanaiḥ putrair labdhakṣāmapratigrahaḥ /
nityamāyāsyate yena kalidānena tena kim //

ṛṇapāpasamuddhārād ṛṇoddhāro varaḥ smṛtaḥ /
paraloke dahet pāpam ṛṇāgniriha tatra ca //

ṛṇapradātā vaidyastu śrotriyaḥ sajalā nadī /
rājā yatra na vidyante na kuryāt tatra saṃsthitim //

ṛṇamādyaṃ nirākṛtya nirākartumṛṇāntaram /
pratiṣṭhā rājate yasya gṛhasthāśrama eva saḥ //

ṛṇavac cirasaṃśodhyaṃ vacasā pratipāditam /
yan nityayācanadveṣaṃ yācyadānena tena kim //

ṛṇaśeṣaṃ rogaśeṣaṃ śatruśeṣaṃ na rakṣayet /
yācakādyaiḥ prārthitaḥ san na tīkṣṇaṃ cottaraṃ vadet /
tatkāryaṃ tu samarthaścet kuryād vā kārayīta ca //

ṛṇaśeṣo'gniśeṣaśca vyādhiśeṣas tathaiva ca /
punaśca vardhate yasmāt tasmāccheṣaṃ ca kārayet //

ṛṇaśeṣo'gniśeṣaśca śatruśeṣas tathaiva ca /
punaḥ punar vivardheta svalpo'pyanivāritaḥ //

ṛṇasaṃbandhinaḥ sarve putradāraṃ paśustathā /
ṛṇakṣaye kṣayaṃ yānti kā tatra paridevanā //

ṛṇāni trīṇyapākṛtya mano mokṣe niveśayet /
anapākṛtya mokṣaṃ tu sevamāno vrajatyadhaḥ //

ṛṇānubandharūpeṇa paśupatnīsutālayāḥ /
ṛṇakṣaye kṣayaṃ yānti kā tatra paridevanā //

ṛṇikaiḥ kalahairnityam acchinnagaṇanāgateḥ /
dānadviṣo'napatyasya mandāgneśca dhanena kim //

ṛṇīkṛtā kiṃ hariṇībhirāsīd asyāḥ sakāśān nayanadvayaśrīḥ /
bhūyoguṇeyaṃ sakalā balād yat tābhyo'nayālabhyata bibhyatībhyaḥ //

ṛtumatyāṃ tu tiṣṭhantyāṃ svecchādānaṃ vidhīyate /
tasmādudvāhayen nagnāṃ manuḥ svāyaṃbhuvo'bravīt //

ṛturmāsadvayenaiva ṣaṇmāsairayanaṃ smṛtam /
ayanadvitayaṃ varṣo devānāṃ vāsaro niśā //

ṛturvyatītaḥ parivartate punaḥ kṣayaṃ prayātaḥ punareti candramāḥ /
gataṃ gataṃ naiva tu saṃnivartate jalaṃ nadīnāṃ ca nṛṇāṃ ca yauvanam //

ṛtusnātāṃ tu yo bhāryāṃ naiva gacchati mūḍhadhīḥ /
ghorāyāṃ bhrūṇahatyāyāṃ yujyate nātra saṃśayaḥ //

ṛtusnātā piben nārī śvetakaṇṭārikājaṭām /
payasā putrasaṃbhūtis tasyāḥ saṃjāyate dhruvam //