Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 6992-7011

unmucya svajanānupekṣya tṛṇavat prāṇānapi preyasas tīrtvā dustaramarṇavaṃ ca vaṇijaḥ prāptāḥ paṭīrāśayā /
śvāsaiste vinivartitāḥ pratibhayaiḥ svastho bhavātaḥparaṃ tvaṃ vā kevalama gama gamuraga vyālimpa gandhadravaiḥ //

unmudrīkṛtaviśvavismayabharaistattanmahārghairguṇair durgādhe hṛdayāmbudhau tava bhaven naḥ sūktiga gā yadi /
viśvaśvitramata ginīghanarasasyandinyamandadhvanir ga gāsāgarasaṃgamaḥ punarivāpūrvaḥ samunmīlati //

unmūlitālānavilābhanābhiś chinnaskhalacchṛ khalaromarājiḥ /
mattasya seyaṃ madanadvipasya prasvāpavaproccakucāstu vāstu //

unmūlya sitakeśāṃstu mūle mule ca tatkṣipet /
tataḥ keśāḥ prajāyante kṛṣṇāḥ kautukakāriṇaḥ /
yuktyā pūrvoktayā yuñjyān meṣaśṛ gīpayaḥ sudhīḥ //

unmūlyālānabhūmīruhamatitarasotkhaṇḍitāṇḍ ūvitānāny- ākarṣanneṣa pādairmadajalakaluṣaḥ kṣiptanakṣatramālaḥ /
śuṇḍādaṇḍābhighātairnabhasi vidalayan puṣkarāvartakādīn dhāvatyādhūtamūrdhā harimabhirabhasād devaputraḥ karīndraḥ //

unmṛṣṭaṃ kucasīmni patramakaraṃ dṛṣṭvā haṭhāli ganāt kopo māstu punarlikhāmyamumiti smere raghūṇāṃ vare /
kopeṇāruṇito'śrupātadalitaḥ premṇā ca vistārito datto maithilakanyayā diśatu naḥ kṣemaṃ kaṭākṣā kuraḥ //

unmṛṣṭapatrā lulitālakāntāḥ kaṇṭheṣu lagnā jaghanaṃ spṛśantaḥ /
kucasthalīṣvāhatimādadhānā gatā vadhūnāṃ priyatāṃ jalaughāḥ //

unmeṣaṃ yo mama na sahate jātivairī niśāyām indorindīvaradaladṛśā tasya saundaryadarpaḥ /
nītaḥ śāntiṃ prasabhamanayā vaktrakāntyeti harṣāl lagnā manye lalitatanu te pādayoḥ padmalakṣmīḥ //

upakarotyapakṛto hyuttamo'pyanyathādhamaḥ /
madhyamaḥ sāmyamanvicched aparaḥ svārthatatparaḥ //

upakartādhikārāḍhyaḥ svāparādhaṃ na manyate /
upakāraṃ dhvajīkṛtya sarvameva vilumpati //

upakartuṃ priyaṃ vaktuṃ kartuṃ snehamanuttamam /
sajjanānāṃ svabhāvo'yaṃ kenenduḥ śiśirīkṛtaḥ //

upakartuṃ yathā svalpaḥ samartho na tathā mahān /
prāyaḥ kūpastṛṣāṃ hanti satataṃ na tu vāridhiḥ //

upakartuḥ kṛtaghnasyāpy ubhayoriyatī bhidā /
sadyo hi vismaratyādyaḥ kṛtaṃ paścāt tu paścimaḥ //

upakartuḥ sthiraṃ dravyaṃ yatnas tatkālasaṃbhavaḥ /
kimasti tālavṛntasya mandamārutasaṃgrahaḥ //

upakartumanupakartuḥ priyāṇi kartuṃ kṛtānyanusmartum /
vinipatitāṃścoddhartuṃ kulānvitānāmucitametat //

upakartumaprakāśaṃ kṣantuṃ nyūneṣvayācitaṃ dātum /
abhisaṃdhātuṃ ca guṇaiḥ śateṣu kecid vijānanti //

upakartrāriṇā saṃdhir na mitreṇāpakāriṇā /
upakārāpakārau hi lakṣyaṃ lakṣaṇametayoḥ //

upakāraṃ suhṛdvarge yo'pakāraṃ ca śatruṣu /
nṛmegho varṣati prājñas tasyecchanti sadonnatim //

upakāraṃ smarantastu kṛtajñatvavaśaṃvadāḥ /
padavīmupakart ṇāṃ yānti niścetanā api //

nirvāṇamanu nirvāti tapanaṃ tapanopalaḥ /
indumindumaṇiḥ kiṃ ca śuṣyantamanu śuṣyati //