Mahabharata · Chapter 9.9

tatprabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā madrarājaḥ pratāpavān /
uvāca sārathiṃ tūrṇaṃ codayāśvānmahājavān //

eṣa tiṣṭhati vai rājā pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ /
chatreṇa dhriyamāṇena pāṇḍureṇa virājatā //

atra māṃ prāpaya kṣipraṃ paśya me sārathe balam /
na samarthā hi me pārthāḥ sthātumadya puro yudhi //

evamuktastataḥ prāyānmadrarājasya sārathiḥ /
yatrā rājā satyasandho dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ //

āpatantaṃ ca sahasā pāṇḍavānāṃ mahadbalam /
dadhāraiko raṇe śalyo velodvṛttamivārṇavam //

pāṇḍavānāṃ balaughastu śalyamāsādya māriṣa /
vyatiṣṭhata tadā yudve sindhorvega ivācalam //

madrarājaṃ tu samare dṛṣṭvā yuddhāya dhiṣṭhitam /
kuravaḥ sannyavartanta mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam //

teṣu rājannivṛtteṣu vyūḍhānīkeṣu sarvaśaḥ /
prāvartata mahāraudraḥ saṅgrāmaḥ śoṇitodakaḥ //

samārcchaccitrasenaṃ tu nakulo yuddhadurmadaḥ /
tau parasparamāsādya citrakārmukadhāriṇau //

meghāviva yathodvṛttau dakṣiṇottaravarṣiṇau /
śaratoyaiḥ siṣicatustau parasparamāhave //

nāntaraṃ tatra paśyāmaḥ pāṇḍavasyetarasya ca / ubhau kṛtāstrau balinau rathacaryāviśāradau /
parasparavadhe yattau chidrānveṣaṇatatparau //

citrasenastu bhallena pītena niśitena ca /
nakulasya mahārāja muṣṭideśe'cchinaddhanuḥ //

athainaṃ chinnadhanvānaṃ rukmapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ /
tribhiḥ śarairasambhrānto lalāṭe vai samārpayat //

hayāṃścāsya śaraistīkṣṇaiḥ preṣayāmāsa mṛtyave /
tathā dhvajaṃ sārathiṃ ca tribhistribhirapātayat //

sa śatrubhujanirmuktairlalāṭasthaistribhiḥ śaraiḥ /
nakulaḥ śuśubhe rājaṃstriśṛṅga iva parvataḥ //

sa cchinnadhanvā virathaḥ khaṅgamādāya carma ca /
rathādavātaradvīraḥ śailāgrādiva kesarī //

padmāmāpatatastasya śasvṛṣṭiṃ samāsṛjat /
nakulo'pyagrasattāṃ vai carmaṇā laghuvikramaḥ //

citrasenarathaṃ prāpya citrayodhī jitaśramaḥ /
āruroha mahābāhuḥ sarvasainyasya paśyataḥ //

sakuṇḍalaṃ samukuṭaṃ sunasaṃ svāyatekṣaṇam /
citrasenaśiraḥ kāyādapāharata pāṇḍavaḥ //

sa papāta rathāttasmāddivākarasamadyutiḥ //

citrasenaśirastattu dṛṣṭvā tatra mahārathāḥ /
sādhuvādasvanāṃścakruḥ siṃhanādāṃśca puṣkalān //

viśastaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā karṇaputrau mahārathau /
suśarmā satyasenaśca muñcantau vividhāñśarān //

tato'bhyadhāvatāṃ tūrṇaṃ pāṇḍavaṃ rathināṃ varam /
jighāṃsantau yathā nāgaṃ vyāghrau rājanmahāvane //

tāvabhyetya mahābāhū dvāvapyatimahārathau /
śarauṣānsamyagasyantau jīmūtau salilaṃ yathā //

sa śaraiḥ sarvato viddhaḥ prahṛṣṭa iva pāṇḍavaḥ / anyatkārmukamādāya rathamāruhya vegavān /
atiṣṭhata raṇe vīraḥ kruddharūpa ivāntakaḥ //

tasya tau bhrātarau rājañśaraiḥ sannataparvabhiḥ /
rathaṃ viśakalīkartuṃ samārabdhau viśāmpate //

tataḥ prahasya nakulaścaturbhiścaturo raṇe /
jaghāna niśitairbāṇaiḥ satyasenasya vājinaḥ //

tataḥ sandhāya nāracaṃ rukmapuṅkhaṃ śilāśitam /
dhanuściccheda rājendra satyasenasya pāṇḍavaḥ //

athānyaṃ rathamāsthāya dhanurādāya cāparam /
satyasenaḥ suśarmā ca pāṇḍavaṃ paryadhāvatām //

avidhyattāvasambhrāntau mādrīputraḥ pratāpavān /
dvābhyāṃ dvābhyāṃ mahārāja śarābhyāṃ raṇamūrdhani //

suśarmā tu tataḥ kruddhaḥ pāṇḍavasya mahaddhanuḥ /
ciccheda prahasanyuddhe kṣurapreṇa mahārathaḥ //

athānyaddhanurādāya nakulaḥ krodhamūcchitaḥ /
suśarmāṇaṃ pañcabhirviddhvā dhvajamekena cicchide //

satyasenasya sa dhanurhastāvapaṃ ca māriṣa /
ciccheda tarasā yuddhe tata uccukruśurjanāḥ //

athānyaddhanurādāya vegaghnaṃ bhārasādhanam /
śaraiḥ sañchādayāmāsa samantātpāṇḍunandanam //

sannivārya tu tānbāṇānnakulaḥ paravīrahā /
satyasenasuśarmāṇau dvābhyāṃ dvābhyāmavidhyata //

tāvenaṃ pratyavidhyetāṃ pṛthakpṛthagajihmagaiḥ /
sārathiṃ cāsya rājendra śitairvivyadhatuḥ śaraiḥ //

satyaseno ratheṣāṃ tu nakulasya dhanustathā /
pṛthak śarābhyāṃ ciccheda kṛtahastaḥ pratāpavān //

sa rathe'tirathastiṣṭhanrathaśaktiṃ parāmṛśat // svarṇadaṇḍāmakuṇṭhāgrāṃ tailadhautāṃ sunirmalām /

lelihānāmiva vimo nāgakanyāṃ mahāviṣām //

samudyamya ca cikṣepa satyasenasya saṃyuge //

sā tasya hṛdayaṃ gatyā vibheda śatadhā nṛpa /
sa pavāta rathādbhūmiṃ yatasatvo'lpattetanaḥ //

bhrātaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā suśarmā krodhamūrcchitaḥ /
abhyavarṣaccharaistūrṇaṃ pādātaṃ pāṇḍunandanam //

caturbhiścaturo vāhāndhvajaṃ chittvā ca pañcabhiḥ /
tribhirvai sārathiṃ hatvā karṇaputro nanāda ha //

nakulaṃ virathaṃ dṛṣṭvā draupadeyo mahāratham /
sutasomo'bhidudrāva parīpsanpitaraṃ raṇe //

tato'dhiruhya nakulaḥ sutasomasya taṃ ratham /
śuśubhe bharataśreṣṭho girisya iva kesarī //

anyatkārmukamādāya suśarmāṇamayodhayat //

tatra tau śaravarṣābhyāṃ samāsādya parasparam /
parasparavadhe yatnaṃ cakratuḥ sumahārathau //

suśarmā tu taḥ kruddhaḥ pāṇḍavaṃ viśikhaistribhiḥ /
sutasomaṃ tu viṃśatyā vāhvorurasi cārpayat //

tataḥ kruddho mahārāja nakulaḥ paravīrahā /
śaraistasya diśaḥ sarvāśchādayāmāsa vīryavān //

tato gṛhītvā tīkṣṇāgramardhacandraṃ sutejanam /
ākarṇapūrṇaṃ cikṣepa karṇaputrāya saṃyuge //

tasya tena śiraḥ kāyājjahāra nṛpasattama /
paśyatāṃ sarvasainyānāṃ tadadbhutamivābhavat //

sa hataḥ prāpatadrājannakulena mahātmanā /
nadīpexxxxxxxṇastīrajaḥ pādapo mahān //

karṇaputravacaṃ dṛṣṭvā nakulasya ca vikramam /
pradudrāva bhavātsenā tāvakī bharatarvabha //

tāṃ tu senāṃ mahārājña madrarājaḥ pratāpavān /
xxxxxx śūraḥ senāpatirarindamaḥ //

xxxxxx vyavasyāpya ca vāhinīm /
xxxxxxx bhūśaṃ kṛtvā dhanuḥśabdaṃ ca dāruṇam //

xxxxxx sagare rājanrānkṣetā dṛḍhadhanvanā /
pratyudyayuśca tāṃste tu samantādvigatavyathāḥ //

madrarājaṃ maheṣvāsaṃ parivārya samantataḥ /
sthitā rājanmahāsenā yodvukāmā samantataḥ //

sātyakirbhīmasenaśca mādrīputrau ca pāṇḍavau /
yudhiṣṭhiraṃ puraskṛtya hīniṣevamarindamam //

parivārya raṇe vīrāḥ siṃhanādaṃ pracakrire /
bāṇaśaṅkharavāṃstīvrānkṣvelāśca vividhā dadhuḥ //

tathaiva tāvakāḥ sarve madrādhipatimañjasā /
parivārya susaṃrabdhāḥ punaryuddhamarocayan //

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ bhīrūṇāṃ bhayavardhanam /
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca mṛtyuṃ kṛtvā nibartanam //

yathā devāsuraṃ yuddhaṃ pūrvamāsīdviśāmpate /
abhītānāṃ tathā'sīttadyamarāṣṭravivardhanam //

tataḥ kapidhvajo rājanhatvā saṃśaptakānraṇe /
abhyadravata tāṃ senāṃ kauravīṃ pāṇḍunandanaḥ //

tathaiva pāṇḍavāḥ sarve dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ /
abhyadhāvantatāṃ senāṃ visṛjantaḥ śitāñśarān //

pāṇḍavairavakīrṇānāṃ sammohaḥ samajāyata /
na ca jajñustvanīkāni diśo vā vidiśastathā //

āpūryamāṇā niśitaiḥ śaraiḥ pāṇḍavacoditaiḥ / hatapravīrā vidhvastā vāryamāṇā samantataḥ /
kauravyavadhyata camūḥ pāṇḍuputrairmahārathaiḥ //

tathaiva pāṇḍavaṃ sainyaṃ śarai rājansamantataḥ /
raṇe'hanyata putraiste śataśo'tha sahasraśaḥ //

te sene bhṛśasantapte vadhyamāne parasparam /
vyākule samapadyetāṃ varṣāsu saritāviva //

āviveśa tatastīvraṃ tāvakānāṃ mahadbhayam /
pāṇḍavānāṃ ca rājendra tathābhūte mahāhave //