Mahabharata · Chapter 9.65

adhiṣṭhitaḥ padā mūrdhni bhagnasaktho mahīṃ gataḥ /
śauṭīryamānī putro me kimabhāṣata sañjaya //

atyarthaṃ kopano rājā jāvairaśca pāṇḍuṣu /
vyasanaṃ paramaṃ prāptaḥ kimāha paramāhave //
sañjaya uvāca /

śṛṇu rājanpravakṣyāmi yathāvṛttaṃ narādhipa /
rājñā yaduktaṃ magnena tasminvyasanasāgare //

bhagnasaktho nṛpo rājanpāṃsunā so'vakuṇṭhitaḥ /
yamayanmūrdhajāṃstatra vīkṣya caiva diśo daśa //

keśānniyasya yatnena niḥśvasannurago yathā /
saṃrambhāśruparītābyāṃ netrābhyāmabhivīkṣya mām //

bāhū dharaṇyāṃ niṣpiṣya sudurmatta iva dvipaḥ / prakīrṇānmūrdhajāndhunvandantairdantānupaspṛśan /
garhayanpāṇḍavaṃ jyeṣṭhaṃ niḥśvasyedamathābravīt //

bhīṣme śāntanave nāthe karṇe śastrabhṛtāṃ vare /
gautame śakunau cāpi droṇe cāstrabhṛtāṃ vare //

aśvatthāmni yathā śalye śūre ca kṛtavarmaṇi / anyeṣvapi ca śūreṣu nyastabhāro mahātmasu /
imāmavasthāṃ prāpto'smi kālo hi duratikramaḥ //

ekādaśacamūbhartā so'hametāṃ daśāṃ gataḥ /
kālaṃ prāpya mahābāho na kaścidativartate //

ākhyātavyaṃ madīyānāṃ ye'smiñjīvanti saṃyuge /
yathā'haṃ bhīmasenena vyutkramya samayaṃ hataḥ //

bahūni sunṛśaṃsāni kṛtāni khalu pāṇḍavaiḥ /
bhūriśravasi karṇe ca bhīṣme droṇe ca dhīmati //

idaṃ ca garhitaṃ karma nṛśaṃsaiḥ pāṇḍavaiḥ kṛtam /
yena te vācyatāṃ satsu gamiṣyantīti me matiḥ //

kā prītiḥ satvayuktasya kṛtvopādhikṛtaṃ jayam /
ko vā samayabhettāraṃ budhaḥ sammantumarhati //

adharmeṇa jayaṃ labdhvā ko nu hṛṣyeta paṇḍitaḥ /
yathā saṃhṛṣyate pāpaḥ pāṇḍuputro vṛkodaraḥ //

kinnu citramitastvadya bhagnasakthasya yanmama /
kruddhena bhīmasenena pādena mṛditaṃ śiraḥ //

pratapantaṃ śriyā juṣṭaṃ vartamānaṃ ca bandhuṣu /
evaṃ kuryānnaro yo hi sa vai s̤añjaya pūruṣaḥ //

abhijñau yuddhadharmasya mama mātā pitā ca yau /
tau hi sañjaya duḥkhārtau vijñāpyau vacanādvi me //

iṣṭaṃ bhṛtyā bhṛtāḥ samyagbhūḥ praśāstā sasāgarā /
mūrdhni sthitamamitrāṇāṃ jīvatāmeva s̤añjaya //

dattā dāyā yathāśakti mitrāṇāṃ ca priyaṃ kṛtam /
amitrā bādhitāḥ sarve ko nu svantataro mayā //

mānitā bāndhavāḥ sarve mānyaḥ sampūjito janaḥ /
tritayaṃ sevitaṃ sarvaṃ ko nu svantataro mayā //

ājñaptaṃ nṛpamukhyeṣu mānaḥ prāptaḥ sudurlabhaḥ /
ājāneyaistathā yātaṃ ko nu svantataro mayā //

yātāni pararāṣṭrāṇi nṛpā bhuktāśca dāsavat /
priyebhyaḥ prakṛtaṃ sādhu ko nu svantataro mayā //

adhītaṃ vidhivaddattaṃ prāptamāyurnirāmayam /
svadharmeṇa jitā lokāḥ ko nu svantataro mayā //

diṣṭyā nāhaṃ jitaḥ saṅkhye parānpreṣyavadāśritaḥ /
diṣṭyā me vipulā lakṣmīrmṛte tvanyagatā vibho //

yadiṣṭaṃ kṣatrabandhūnāṃ svadharmamanutiṣṭhatām /
nidhanaṃ tanmayā prāptaṃ ko nu svantataro mayā //

diṣṭyā nāhaṃ parāvṛtto vairātprākṛtavañjitaḥ /
diṣṭyā na vimatiṃ kāñcidbhajitvā tu parājitaḥ //

suptaṃ vā'tha pramattaṃ vā yathā hanyādviṣeṇa vā /
evaṃ vyutkrāntadharmeṇa vyutkramya samayaṃ hataḥ //

aścatthāmā mahābhāgaḥ kṛtavarmā ca sātvataḥ /
kṛpaḥ śāradvataścaiva vaktavyā vacanānmama //

adharmeṇa pravṛttānāṃ pāṇḍavānāmanekaśaḥ /
viśvāsaṃ samayaghnānāṃ na yūyaṃ gantumarhatha //

vārtikāṃścābravīdrājā putraste satyavikramaḥ /
adharmādbhīmasenena nihato'haṃ yathā raṇe //

so'haṃ droṇaṃ svargagataṃ karṇaśalyāvubhau tathā /
vṛṣasenaṃ mahāvīryaṃ śakuniṃ cāpi saubalam //

jalasandhaṃ mahāvīryaṃ bhagadattaṃ ca pārthivam /
somadattaṃ maheṣvāsaṃ saindhavaṃ ca jayadratham //

duṛśāsanapurogāṃśca bhrātṝnātmasamāṃstathā /
dauḥśāsaniṃ ca vikrāntaṃ lakṣmaṇaṃ cātmajāvubhau //

etāṃścānyāṃśca subahūnmadīyāṃśca sahasraśaḥ /
pṛṣṭhato'nugamiṣyāmi sārthahīno yathā'dhvagaḥ //

kathaṃ bhrātṝnhatāñśrutvā bhartāraṃ ca svasā mama /
rorūyāmāṇā duḥkhārtā duḥśalā sā bhaviṣyati //

snuṣābhiḥ prasnuṣābhiśca vṛddho rājā pitā mama /
gāndhārīsahitaścaiva kā gatiṃ pratipatsyati //

nūnaṃ lakṣmaṇamātā'pi hataputrā hateśvarā /
vināśaṃ yāsyati kṣipraṃ kalyāṇī pṛthulocanā //

yadi jānāti cārvākaḥ parivrādvāgviśāradaḥ /
kariṣyati mahābhāgo dhruvaṃ cāpacitiṃ mama //

samantapa़ñcake puṇye triṣu lokeṣu viśrute /
ahaṃ nidhanamāsādya lokānprāpsyāmi śāśvatān //

tato janasahasrāṇi bāṣpapūrṇāni diśo daśa // sasāgaravanā ghorā pṛthivī sacarācarā /

cacālātha sanirhādā diśaścaivāvilā'bhavan // te droṇaputramāsādya yathāvṛttaṃ nyavedayan /

vyavahāraṃ gadāyuddhe pārthivasya ca pātanam // tadākhyāya tataḥ sarve droṇaputrasya bhārata /

vādikā duḥkhasantaptāḥ śokopahatacetasaḥ /
dhyātvā ca suciraṃ kālaṃ jagmurārtā yathāgatam //