Mahabharata · Chapter 9.61

adharmeṇa hataṃ dṛṣṭvā rājānaṃ mādhavottamaḥ /
kimabravīttadā sūta baladevo mahābalaḥ //

gadāyuddhaviśeṣajño gadāyuddhaviśāradaḥ /
kṛtavānrauhiṇeyo yattanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /

śirasyabhihataṃ dṛṣṭvā bhīmasenena te sutam /
rāmaḥ praharatāṃ śreṣṭhaścukrodha balavadbalī //

tato madhye narendrāṇāmūrdhvabāhurhalāyudhaḥ /
kurvannārtasvaraṃ ghoraṃ dhigdhigbhīmetyuvāca ha //

aho dhigyadadho nābheḥ prahṛtaṃ dharmavigrahe /
naitaddṛṣṭaṃ gadāyuddhe kṛtavānyadvṛkodaraḥ //

adho nābhyā na hantavyamiti śāstrasya niścayaḥ /
ayaṃ tu śāstramutsṛjya svacchandātsampravartate //

tasya tattadbruvāṇasya roṣaḥ samabhavanmahān / [tato rājānamālokya roṣasaṃraktalocanaḥ /
baladevo mahārāja tato vacanamabravīt //

na caiṣa patitaḥ kṛṣṇa kevalaṃ matsamo'samaḥ / āśritasya tu daurbalyādāśrayaḥ paribhartsyate // ]

tato lāṅgalamudyamya bhīmamabhyadravadbalī //

tasyordhvabāhoḥ sadṛśaṃ rūpamāsīnmahātmanaḥ /
bahudhātuvicitrasya śvetasyeva mahāgireḥ //

bhrātṛbhiḥ sahito vīraiḥ sārjunairastrakovidaiḥ /
na vivyathe mahārāja dṛṣṭvā haladharaṃ balī //

atha rāmaṃ nijagrāha keśavo vinayānvitaḥ /
bāhubhyāṃ pīnavṛttābhyāṃ prayatnādbalavadbalī //

sitāsitau yaduvarau śuśubhāte'dhikaṃ tadā / saṅgatāviva rājendra kailāsāñjanaparvatau /
nabhogatau yathā rājaṃścandrasūryau dinakṣaye //

uvāca cainaṃ saṃrabdhaṃ śamayanniva keśavaḥ //

ātmavṛddhirmitravṛddhirmitramitrodayastathā /
viparītaṃ dviṣatsvetatṣaḍvidhā vṛddhirātmanaḥ //

ātmanyapi ca mitre ca viparītaṃ yadā bhavet /
tadā vidyānmanoglānimāśu śāntikaro bhavet //

asmākaṃ sahajaṃ mitraṃ pāṇḍavāḥ śuddhapauruṣāḥ /
svakāḥ pitṛṣvasuḥ putrāste parairnikṛtā bhṛśam //

pratijñāpālanaṃ dharmaḥ kṣatriyasyeti vettha tat //

suyodhanasya gadayā bhaktā'smyūrū mahāhave /
iti pūrvaṃ pratijñātaṃ bhīmena hi sabhātale //

maitreyeṇābhiśaptaśca pūrvameva mahārṣiṇā / ūrū te bhetsyate bhīmo gadayeti parantapa /
ato doṣaṃ na paśyāmi mā krudhyasva pralambahan //

yaunaḥ svaiḥ sukhahārdaiśca sambandhaḥ saha pāṇḍavaiḥ /
teṣāṃ vṛddhyā hi vṛddhirno mā krudhaḥ puruṣarṣabha //

vāsudevavacaḥ śrutvā sīrabhṛtprāha dharmavit //

dharmaśca dhāritaḥ sadbhiḥ sa ca dvābhyāṃ niyacchati /
arthaścāpyatilubdhasya kāmaścātiprasaṅgiṇaḥ //

dharmārthau dharmakāmau ca kāmārthau cāpyapīḍayan /
dharmārthakāmānyo'bhyeti sotyantaṃ sukhamaśnute //

tadidaṃ vyākulaṃ sarvaṃ kṛtaṃ dharmasya pīḍanāt /
bhīmasenena govinda kāmaṃ tvaṃ tu yathā'ttha mām //
kṛṣṇa uvāca /

aroṣaṇo hi dharmātmā satataṃ dharmavatsalaḥ /
bhavānprakhyāyate loke tasmātsaṃśāmya mā krudhaḥ //

prāptaṃ kaliyugaṃ vidvi pratijñāṃ pāṇḍavasya ca / ānṛṇyaṃ yātu vairasya pratijñāyāśca pāṇḍavaḥ /
tataḥ puruṣaśārdūlo hatvā naikṛtikaṃ raṇe //

nikṛtyā nikṛtiprajñaṃ yo hanyādvairiṇaṃ raṇe /
adharmo vidyate nātra yadbhīmo hatavānripum //

yudhyamānaṃ raṇe vīraṃ kuruvṛṣṇiyaśaskaram /
anena karṇaḥ sandiṣṭaḥ pṛṣṭhato dhanuracchinat //

tataḥ sañchinnadhanvānaṃ virathaṃ pauruṣe sthitam /
vyāyudhīkṛtya bahavaḥ saubhadramapalāyinam //

janmaprabhṛti lubdhaśca pāpātmā caiṣa durmatiḥ /
nihato bhīmasenena durbuddhiḥ kulapāṃsanaḥ //

pratijñāṃ bhīmasenena trayodaśasamārjitām /
kimarthaṃ nābhijānāti yudhyamāno hi śatrubhiḥ //

ūrdhvamākramya vegena jighāṃsantaṃ vṛkodaraḥ /
bibheda gadayā corū na sthāne na ca maṇḍale //
sañjaya uvāca /

dharmacchalamimaṃ śrutvā keśavātsa viśāmpate /
naiva prītamānā rāmo vacanaṃ prāha saṃsadi //

hatvā'dharmeṇa rājānaṃ dharmātmānaṃ suyodhanam /
jihmayodhīti loke'sminkhyātiṃ yāsyati pāṇḍavaḥ //

duryodhano'pi dharmātmā gatiṃ yāsyati śāśvatīm /
ṛjuyodhī hato rājā dharmarāṣṭro narādhipaḥ //

yuddhadīkṣāṃ praviśyājau raṇayajñaṃ vitatya ca / hutvā'tmānamamitrāgnau prāpa cāvabhṛthaṃ yaśaḥ /
svargaṃ gantā mahārājaḥ sasuhṛjjñātibāndhavaḥ //

ityuktvā rathamāsthāya rauhiṇeyaḥ pratāpavān /
śvetābhraśikharākāraḥ prayayau dvārakāṃ prati //

pāñcālāśca savārṣṇeyāḥ pāṇḍavāśca viśāmpate /
rāme dvāravatīṃ yāte nātipramanaso'bhavan //

tato yudhiṣṭhiraṃ dīnaṃ cintāparamadhomukham /
śokopahatasaṅkalpaṃ vāsudevo'bravīdidam //
vāsudeva uvāca /

dharmarāja kimarthaṃ tvamadharmamanumanyase /
hatabandhoryadetasya patitasya vicetasaḥ //

duryodhanasya bhīmena mṛdyamānaṃ śiraḥ padā /
upaprekṣasi kasmāttvaṃ dharmajñaḥ sannarādhipa //
yudhiṣṭhira uvāca /

na mamaitatpriyaṃ kṛṣṇa yadrājānaṃ vṛkodaraḥ /
padā mūrdhnyaspṛśatkrodhānna ca hṛṣye kulakṣaye //

nikṛtyā nikṛtā nityaṃ dhṛtarāṣṭrasutairvayam /
bahūni paruṣāṇyuktvā vanaṃ prasthāpitā vayam //

bhīmasenasya tadduḥkhamatīva hṛdi vartate /
iti sañcintya vārṣṇeya mayaitatsamupekṣitam //

tasmāddhatvā'kṛtaprajñaṃ lubdhaṃ kāmavaśānugam /
labhatāṃ pāṇ़ḍavaḥ kāmaṃ dharmo'dharmo'thavā kṛtaḥ //
sañjaya uvāca /

ityuktavati kaunteye dharmarāje yudhiṣṭhire / vāsudevo mahābāhuryudhiṣṭhiramabhāṣata /
kāmamastvetaditi vai kṛcchrādyadukulodvahaḥ //

ityuktvā vāsudevo'pi vāyuputrapriyepsayā /
anvamodata tatsarvaṃ yadbhīmena kṛtaṃ yudhi //

arjuno'pi mahābāhuraprītenāntarātmanā /
novāca kiñcidvacanaṃ bhrātaraṃ sādhvasādhu vā //

bhīmaseno'pi hatvā'jau tava putramamarṣaṇaḥ /
abhivādyāgrataḥ sthitvā samprahṛṣṭaḥ kṛtāñjaliḥ //

provāca sumahātejā dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram /
harṣādutphullanayano jitakāśī viśāmpate //

tavādya pṛthivī sarvā kṣemā nihatakaṇṭakā /
tāṃ praśādhi mahārāja svadharmamanupālaya //

yastu kartā'sya vairasya nikṛtyā nikṛtipriyaḥ /
so'yaṃ vinihataḥ śete pṛthivyaṃ pṛthivīpate //

duḥśāsanaprabhṛtayaḥ sarve te cogravādinaḥ /
rādheyaḥ śakuniścaiva hatāśca tava śatravaḥ //

seyaṃ ratnasamākīrṇā mahī savanaparvatā /
upāvṛttā mahārāja tvāmadya nihatadviṣam //
yudhiṣṭhira uvāca /

gato vairasya nidhanaṃ hato rājā suyodhanaḥ /
kṛṣṇasya matamāsthāya vijiteyaṃ vasundharā //

diṣṭyā gatastvamānṛṇyaṃ mātuḥ kopasya cobhayoḥ /
diṣṭyā jayasi durdharṣa diṣṭyā śatrurnipātitaḥ //