Mahabharata · Chapter 9.49

tatastīrthavaraṃ rāmo yayau badarapācanām /
tapasvisiddhacaritaṃ yatra kanyā dhṛtavratā //

bharadvājasya duhitā rupeṇāpratimā bhuvi /
śrutāvatī nāma vibho kumārī brahmacāriṇī //

tapaścacāra sātyugraṃ niyamairbahubhirvṛtā /
bhartā me devarājaḥ syāditi niścitya bhāminī //

samāstasyā vyatikrāntā bahvyaḥ kurukulodvaha /
carantyā niyamāṃstāṃstāṃstrībhistīvrānsuduścarān //

tasyāstu tena vṛttena tapasā ca viśāmpate /
bhaktyā ca bhagavānprītaḥ parayā pākaśāsanaḥ //

ājagāmāśramaṃ tasyāstridaśādhipatiḥ prabhuḥ /
āsthāya rūpaṃ viprarṣervasiṣṭhasya mahātmanaḥ //

sā taṃ dṛṣṭvogratapasaṃ vasiṣṭhaṃ tapatāṃ varam /
ācārairmunibhirdṛṣṭaiḥ pūjayāmāsa bhārata //

uvāca niyamajñā ca kalyāṇī sā priyaṃvadā /
bhagavanmuniśārdūla kimājñāpayasi prabho //

sarvamadya yathāśakti tava dāsyāmi suvrata /
śaktrabhaktyā ca te pāṇiṃ na dāsyāmi kathañcana //

vrataiśca niyamaiścaiva tapasā ca tapodhana /
śakrastoṣayitavyo vai mayā tribhuvaneśvaraḥ //

ityukto bhagavāndevaḥ smayanniva nirīkṣya tām /
uvāca niyamaṃ jñātvā sāntvayanniva bhārata //

ugraṃ tapaścarasi vai viditā me'si suvrate /
yadarthamayamārambhastava kalyāṇi hṛdgataḥ //

tacca sarvaṃ yathābhūtaṃ bhaviṣyati varānane /
tapasā labhyate sarvaṃ yathābhūtaṃ bhaviṣyati //

yathā sthānāni divyāni vibudhānāṃ śubhānane /
tapasā tāni prāpyāṇi tapomūlaṃ mahātsukham //

iti kṛtvā tapo ghoraṃ dehaṃ sannyasya mānavāḥ /
devatvaṃ yānti kalyāṇi śṛṇuṣvaikaṃ vaco mama //

pa़ñca caitāni subhage badarāṇi śubhavrate /
pacetyuktvā tu bhagavāñjagāma balasūdanaḥ //

āmantrya tāṃ tu kalyāṇīṃ tato japyaṃ jajāpa saḥ /
avidūre tatastasmādāśramāttīrthamuttamam //

tacca tīrthaṃ mahārāja yatra japyaṃ jajāpa saḥ /
indratīrthetivikhyātaṃ triṣu lokeṣu mānada //

tasya jijñāsanārthaṃ sa bhagavānpākaśāsanaḥ /
badarāṇāmapacanaṃ cakāra vibudhādhipaḥ //

tataḥ prataptā sā rājanvāgyatā vigataklamā / tatparā śucisaṃvītā pāvake samadhiśrayat /
apacadrājaśārdūla badarāṇi mahāvratā //

tasyāḥ pacantyāḥ sumahānkālo'gātpuruṣarṣabha /
na ca sma tānyapacyanta dinaṃ ca kṣayamabhyagāt //

hutāśanena dagdhaśca yastasyāḥ kāṣṭhasañcayaḥ /
akāṣṭhamagniṃ sā dṛṣṭvā svaśarīramathādahat //

pādau prakṣipya sā pūrvaṃ pāvake cārudarśanā /
dagdhau dagdhau punaḥ pādāvupāvartayatānagha //

caraṇe dahyamāne ca nācintayadaninditā /
duḥkhaṃ kamalapatrākṣī maharṣipriyakāmyayā //

na vaimanasyaṃ tasyāstu mukhabhedo'thavā'bhavat /
śarīramagninā dīpya jalamadhye yathā sthitā //

taccāsyāḥ pacane yatnaṃ na nyavartata bhārata /
sarvathā badarāṇyeva paktavyānīti kanyakā //

sā tanmanasi kṛtvaiva maharṣervacanaṃ śubhā /
apacadbadarāṇyeva na cāpacyanta bhārata //

tasyāstu caraṇau vahnirdadāha bhagavānsvayam /
na ca tasyā manoduḥkhaṃ svalpamapyabhavattadā //

atha tatkarma dṛṣṭvā'syāḥ prītastribhuvaneśvaraḥ /
tataḥ sandarśayāmāsa kanyāyai rūpamātmanaḥ //

uvāca ca suraśreṣṭhastāṃ kanyāṃ sudṛḍhavratām /
prīto'smi te śubhe bhaktyā tapasā niyamena ca //

tasmādyo'bhimataḥ kāmaḥ sa te sampatsyate śubhe /
dehaṃ tyaktvā mahābhāge tridive mayi vatsyasi //

idaṃ ca te tīrthavaraṃ sthiraṃ loke bhaviṣyati / sarvapāpāpahaṃ subhru nāmnā badarapācanam /
vikhyātaṃ triṣu lokeṣu brahmarṣibhirabhiplutam //

asminkhalu mahābhāge śubhe tīrthavare'naghe /
tyaktvā saptarṣayo jagmurhimavantamarundhatīm //

tataste vai mahābhāgā gatvā tatra susaṃśitāḥ /
vṛttyarthaṃ phalamūlāni samāhartuṃ yayuḥ kila //

teṣāṃ vṛttyarthināṃ tatra vasatāṃ himavadvane /
anāvṛṣṭiranuprāptā tadā dvādaśavārṣikī //

te kṛtvā cāśramaṃ tatra nyavasanta tapasvinaḥ /
arundhatyapi kalyāṇī taponityā'bhavattadā //

arundhatīṃ tato dṛṣṭvā tīvraṃ niyamamāsthitām /
athāgamattrinayanaḥ suprīto varadastadā //

brāhmaṃ rūpaṃ tataḥ kṛtvā mahādevo mahāyaśāḥ /
tāmabhyetyābravīddevo bhikṣāmicchāmyahaṃ śubhe //

pratyuvāca tataḥ sā taṃ brāhmaṇaṃ cārudarśanā /
kṣīṇo'nnasañcayo vipra badarāṇīha bhakṣaya //

tato'bravīnmahādevaḥ pacasvaitāni suvrate / ityuktā sā'pacattāni brāhmaṇapriyakāmyayā /
adhiśritya samiddhe'gnau badarāṇi yaśasvinī //

divyā manoramāḥ puṇyāḥ kathāḥ śuśrāva sā tadā /
atītā sā tvanāvṛṣṭirghorā dvādaśavārṣikī //

anaśnantyāḥ pacantyāśca śṛṇvantyāśca kathāḥ śubhāḥ /
dinopamaḥ sa tasyātha kālo'tītaḥ sudāruṇaḥ //

tatastu munayaḥ prāptāḥ phalānyādāya parvatāt /
tataḥ sa bhagavānprītaḥ provācārundhatīṃ tataḥ //

upasarpasva dharmajñe yathāpūrvamimānṛṣīn /
prīto'smi tava dharmajñe tapasā niyamena ca //

tataḥ sandarśayāmāsa svarūpaṃ bhagavānharaḥ /
tato'bravīttadā tebhyastasyāśca caritaṃ mahat //

bhavadbhirhimavatpṛṣṭhe yattapaḥ samupārjitam /
asyāsca yattapo viprā na samaṃ tanmataṃ mama //

anayā hi tapasvinyā tapastaptaṃ suduścaram /
anaśnantyā pacantyā ca samā dvādaśa pāritāḥ //

tataḥ provāca bhagavāṃstāmevārundhatīṃ punaḥ /
varaṃ vṛṇīṣva kalyāṇi yatte'bhilaṣitaṃ hṛdi //

sā'bravītpṛthutāmrākṣī devaṃ saptarṣisaṃsadi /
bhagavānyadi me prītastīrthaṃ syādidamadbhutam //

siddhadevarṣidayitaṃ nāmnā badarapācanam /
tathā'smindevadeveśa trirātramuṣitaḥ śuciḥ //

prāpnuyādupavāsena phalaṃ dvādaśavārṣikam /
evamastviti tāṃ devaḥ pratyuvāca tapasvinīm //

saptarṣibhiḥ stuto devastato lokaṃ yayau tadā / ṛṣayo vismayaṃ jagmustāṃ dṛṣṭvā cāpyarundhatīm /
aśrāntāṃ cāvivarṇāṃ ca kṣutpipāsā'samāyutām //

evaṃ siddhiḥ parā prāptā arundhatyā viśuddhayā /
yathā tvayā mahābhāge madarthe saṃśitavrate //

viśeṣo hi tvayā bhadre vrate hyasminsamarpitaḥ / tathā cedaṃ dadāmyadya niyamena sutoṣitaḥ /
viśeṣaṃ tava kalyāṇi prayacchāmi varaṃ vare //

arundhatyā varastasyā yo datto vai mahātmanā / tasya cāhaṃ prabhāvena tava kalyāṇi tejasā /
pravakṣyāmi paraṃ bhūyo varamatra yathāvidhi //

yastvekāṃ rajanīṃ tīrthe vatsyate susamāhitaḥ /
sasnātvā prāpsyate lokāndehanyāsātsudurlabhān //

ityuktvā bhagavāndevaḥ sahasrākṣaḥ pratāpavān /
śrutāvatīṃ tataḥ puṇyāṃ jagāma tridivaṃ punaḥ //

gate vajradhare rājaṃstatra varṣaṃ papāta ha /
puṣpāṇāṃ bharataśreṣṭha divyānāṃ puṇyagandhinām //

davadundubhayaścāpi nedustatra mahāsvanāḥ /
mārutaśca vavau puṇyaḥ puṇyagandho viśāmpate //

utsṛjya tu śubhā dehaṃ jagāmāsya ca bhāryatām /
tapasogreṇa taṃ labdhvā tena reme sahācyuta //
janamejaya uvāca /

kā tasyā bhagavanmātā kva saṃvṛddhā ca śobhanā /
śrotumicchāmyahaṃ vipra paraṃ kautūhalaṃ hi me //
vaiśampāyana uvāca /

bharadvājasya viprarṣeḥ skannaṃ reto mahātmanaḥ /
dṛṣṭvā'psarasamāyāntī ghṛtācīṃ pṛthalocanām //

sa tu jagrāha tadretaḥ kareṇa japatāṃ varaḥ /
tadā'patatparṇapuṭe tatra sā sambhavatsutā //

tasyāstu jātakarmādi kṛtvā sarvaṃ tapodhanaḥ /
nāma cāsyāḥ sa kṛtavānbharadvājo mahāmuniḥ //

śrutāvatīti dharmātmā devarṣigaṇasaṃsadi /
sve ca tāmāśrame nyasya jagāma himavadvanam //

tatrāpyupaspṛśya mahānubhāvo vasūni dattvā ca mahādvijebhyaḥ /
jagāma tīrthaṃ susamāhitātmā śakrasya vṛṣṇipravarastadānīm //