Mahabharata · Chapter 9.44
sa śaptā tena kruddhena viśvāmitreṇa dhīmatā /
tasmiṃstīrthavare śubhraṃ śoṇitaṃ samupāvahat //
athājagmustato rājanrākṣasāstatra bhārata /
tatra te śoṇitaṃ sarve pibantaḥ sukhamāsate //
tṛptāśca subhṛśaṃ tena sukhitā vigatajvarāḥ /
nṛtyantaśca hasantaśca yathā svargajitastathā //
kasyacittvatha kālasya ṛṣayaḥ sutapodhanāḥ /
tīrthayātrāṃ samājagmuḥ sarasvatyāṃ mahīpate //
teṣu sarveṣu tīrtheṣu svāplutya munipuṅgavāḥ /
prāpya prītiṃ parāṃ cāpi tapolupdhā viśāradāḥ //
prayayurhi tato rājanyena tīrthamasṛgvaham /
athāgamya mahābhāgāstattīrthaṃ dāruṇaṃ tadā //
dṛṣṭvā toyaṃ sarasvatyāḥ śoṇitena pariplutam /
pīyamānaṃ ca rakṣobhirbahubhirnṛpasattama //
tāndṛṣṭvā rākṣasānrājanmunayaḥ saṃśitavratāḥ /
paritrāṇe sarasvatyāḥ paraṃ yatnaṃ pracakrire //
te tu sarve mahābhāgāḥ samāgamya mahāvratāḥ /
āhūya saritāṃ śreṣṭhāmidaṃ vacanamabruvan //
kāraṇaṃ brūhi kalyāṇi kimarthaṃ te hṛdo hyayam /
evamagrāhyatāṃ yātaḥ śrutvā'dhyāsyāmahe vayam //
tataḥ sā sarvamācaṣṭa yathāvṛttaṃ pravepatī /
duḥkhitāmatha tāṃ dṛṣṭvā ūcuste vai tapodhanāḥ //
kāraṇaṃ śrutamasmābhiḥ śāpaścaiva śruto'naghe /
kariṣyanti tu yatprāptaṃ sarva eva tapodhanāḥ //
evamuktvā saricchreṣṭhāmūcuste'tha parasparam /
vimocayāmahe sarve śāpādetāṃ sarasvatīm //
te sarve brāhmaṇā rājaṃstapobhirniyamaistathā /
upavāsaiśca vividhairyamaiḥ kaṣṭavrataistathā //
ārādhya paśubhartāraṃ mahādevaṃ jagatpatim /
mokṣayāmāsustāṃ devīṃ saricchreṣṭhāṃ sarasvatīm //
teṣāṃ tu sā prabhāveṇa prakṛtisthā sarasvatī / prasannasalilā jajñe yathā pūrvaṃ tathaiva hi /
nirmuktā ca saricchreṣṭhā vibabhau sā yathā purā //
dṛṣṭvā toyaṃ sarasvatyā munibhistaistathā kṛtam /
tāneva śaraṇaṃ jagmū rākṣasāḥ kṣudhitāstathā //
kṛtvāñjaliṃ tato rājanrākṣasāḥ kṣudhayā'rditāḥ /
ūcustānvai munīnsarvānkṛpāyuktānpunaḥpunaḥ //
vayaṃ ca kṣudhitāścaiva dharmāddhīnāśca śāśvatāt /
na ca naḥ kāmakāro'yaṃ yadvayaṃ pāpakāriṇā //
yuṣmākaṃ cāprasādena duṣkṛtena ca karmaṇā / pakṣo'yaṃ vardhate'smākaṃ yataḥ smo brahmarākṣasāḥ /
yoṣitāṃ caiva pāpena yonidoṣakṛtena ca //
evaṃ hi vaiśyaśūdrāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ tathaiva ca /
ye brāhmaṇānpradviṣanti te bhavantīha rākṣasāḥ //
śaktimanto'pi ye kecidāśritānāṃ ca rakṣaṇam /
na kurvanti manuṣyāste sambhavantīha rākṣasāḥ //
ācāryamṛtvijaṃ caiva guruṃ vṛdvajanaṃ tathā /
praṇino ye'vamanyante te bhavantīha rākṣasāḥ //
tatkurudhvamihāsmākaṃ tāraṇaṃ dvijasattamāḥ /
śaktā bhavantaḥ sarveṣāṃ lokānāmapi tāraṇe //
teṣāṃ tu vacanaṃ śrutvā tuṣṭuvustāṃ mahānadīm /
mokṣārthaṃ rakṣasāṃ teṣāmūcuḥ prayatamānasāḥ //
ṛṣaya ūcuḥ /
kṣutaṃ kīṭāvapannaṃ ca yaccocchiṣṭācitaṃ bhavet /
sakeśamavadhūtaṃ ca ruditopahataṃ ca yat //
śvabhiḥ saṃsṛṣṭamannaṃ ca bhāgo'sau rakṣasāmiha / tasmājjñātvā sadā vidvānetānyatnādvivarjayet /
rākṣasānnamasau bhuṅkte yo bhuṅkte hyannamīdṛśam //
śodhayitvā tatastīrthamṛṣayaste tapodhanāḥ /
mokṣārthaṃ rākṣasānāṃ ca nadīṃ tāṃ pratyacodayan //
maharṣīṇāṃ mataṃ jñātvā tataḥ sā saritāṃ varā /
aruṇāmānayāmāsa svāṃ tanuṃ puruṣarṣabha //
tasyānterākṣasāḥ snātvā tanūstyaktvā divaṃ gatāḥ /
aruṇāyāṃ mahārāja brahmavadhyāpahā hi sā //
etamarthamabhijñāya devarājaḥ śatakratuḥ /
tasmiṃstīrthe vare snātvā vimuktaḥ pāpmanā kila //
janamejaya uvāca /
kimarthaṃ bhagavāñśakro brahmavadhyāmavāptavān /
kathamasmiṃśca tīrthe vai āplutyākalmaṣo'bhavat //
vaiśampāyana uvāca /
śṛṇuṣvaitadupākhyānaṃ yathāvṛttaṃ janeśvara /
yathā bibheda samayaṃ namucervāsavaḥ purā //
jamucirvāsavādbhītaḥ sūryaraśmiṃ samāviśat /
tenendraḥ sakhyamakarotsamayaṃ cedamabravīt //
na cārdreṇa na śuṣkeṇa na rātrau nāpi cāhani /
vadhiṣyāmyasuraśreṣṭha sakhe satyena te śape //
evaṃ sa kṛtvā samayaṃ dṛṣṭvā nīhāsmīśvaraḥ /
cicchedāsya śiro rājannapāṃ phenena vāsavaḥ //
tacchiro namuceśchinnaṃ pṛṣṭhataḥ śakramanviyāt /
bhobho mitraha pāpeti bruvāṇaṃ śakramantikāt //
evaṃ sa śirasā tena codyamānaḥ punaḥ punaḥ /
pitāmahāya santapta etamarthaṃ nyavedayat //
tamabravīllokagururaruṇāyāṃ yathāvidhi /
iṣṭvopaspṛśa devendra tīrthe pāpabhayāpahe //
[eṣā puṇyajalā śakra kṛtā munibhireva tu /
nigūḍhamasyāgamanamihāsītpūrvameva tu //
tato'bhyetyāruṇāṃ devīṃ plāvayāmāsa vāriṇā /
sarasvatyāruṇāyāśca puṇyo'yaṃ saṅgamo mahān //
iha tvaṃ yaja devendra dada dānānyanekaśaḥ / atrāplutya sughorāttvaṃ pātakādvipramokṣyase // ]
ityuktaḥ sa sarasvatyāḥ kuñje vai janamejaya /
iṣṭvā yathāvadbalabhidaruṇāyāmupāspṛśat //
sa muktaḥ pāpmanā tena brahmavadhyākṛtena ca /
jagāma saṃhṛṣṭamanāstridivaṃ tridaśeśvaraḥ //
śirastaccāpi namucestatraivāplutya bhārata /
lokānkāmadudhātprāptamakṣayānrājasattama //
vaiśapāyana uvāca /
tatrāpyupaspṛśya balo mahātmā dattvā ca dānāni pṛthagvidhāni /
avāpya dharmaṃ paramāryakarmā jagāma somasya mahatsutīrtham //
yatrāyajadrājasūyena somaḥ sākṣātpurā vidhivatpārthivendra /
atrirdhīmānbrahmaputro babhūva hotā yasminkratumukhye mahātmā //
yasyānte'bhūtsumahaddānavānāṃ daiteyānāṃ rākṣasānāṃ ca devaiḥ /
saṅgrāmo vai tārakākhyaḥ sutīvro yatra skandastārakākhyaṃ jaghāna //
saināpatyaṃ labdhavāndaivatānāṃ mahāseno yatra daityāntakartā /
sākṣāccaivaṃ nyavasatkārtikeyaḥ sadā kumāro yatra sa plukṣarājaḥ //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0