Mahabharata · Chapter 9.40

uṣitvā tatra rāmastu sampūjyāśramavāsinaḥ /
tathā maṅkaṇake prītiṃ śubhāṃ cakre halāyudhaḥ //

dattvā dānaṃ dvijātibhyo rajanīṃ tāmupoṣya ca /
pūjito munisaṅkhaiśca prātarutthāya lāṅgalī //

anujñāpya munīnsarvānspṛṣṭvā toyaṃ ca bhārata /
prayayau tvarito rāmastīrthahetormahābalaḥ //

tatastvauśanasaṃ tīrthamājagāma halāyudhaḥ /
kapālamocanaṃ nāma yatra mukto mahāmuniḥ //

mahatā śirasā rājangrastajaṅgho mahodaraḥ /
rākṣasasya mahārāja rāmakṣiptasya vai purā //

tatra pūrvaṃ tapastaptaṃ kāvyena sumahātmanā / yatrāsya nītirakhilā prādurbhūtā mahātmanaḥ /
yatrasthaścintayāmāsa daityadānavavigraham //

tatprāpya ca balo rājaṃstīrthapravaramuttamam /
vidhivadvai dadau vittaṃ brāhmaṇānāṃ mahātmanām //
janamejaya uvāca /

kapālamocanaṃ brahmankathaṃ yatra mahāmuniḥ /
muktaḥ kathaṃ cāsya śiro lagnaṃ kena ca hetunā //
vaiśampāyana uvāca /

purā vai daṇḍakāraṇye rāghaveṇa mahātmanā /
vasatā rājaśārdūla rākṣasāñśamayiṣyatā //

janasthāne śiraśchinnaṃ rākṣasasya durātmanaḥ /
kṣureṇa śitadhāreṇa tatpaṇāta mahāvane //

mahodarasya tallagnaṃ jaṅghāyāṃ vai yadṛcchayā /
vane vicarato rājannasthi bhittvā'sphurattadā //

sa tena lagnena tadā dvijātirna śaśāka ha /
abhigantuṃ mahāprājñastīrthānyāyatanāni ca //

sa pūtinā visravatā vedanārto mahāmuniḥ /
jagām sarvatīrthāni pṛthivyāṃ ceti naḥ śrutam //

sa gatvā saritaḥ sarvāḥ samudrāṃśca mahātapāḥ /
kathayāmāsa tatsarvamṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām //

āplutya sarvatīrtheṣu na ca mokṣamavāptavān /
sa tu śuśrāva viprendro munīnāṃ vacanaṃ mahat //

sarasvatyāstīrthavaraṃ khyātamauśanasaṃ tadā /
sarvapāpapraśamanaṃ siddhikṣetramanuttamam //

sa tu gatvā tatastatra tīrthamauśanasaṃ dvijaḥ //

tata auśanase tīrthe tasyopaspṛśatastadā /
xxx ccharaścaraṇaṃ muktvā papātāntarjale tadā //

vimuktastena śirasā paraṃ sukhamavāpa ha /
sa cāpyantarjale mūrdhā jagāmādarśanaṃ vibho //

tataḥ sa virujo rājanpūtātmā vītakalmaṣaḥ /
ājagāmāśramaṃ prītaḥ kṛtakṛtyo mahodaraḥ //

so'tha gatvā'śramaṃ puṇyaṃ vipramukto mahātapāḥ /
kathayāmāsa tatsarvamṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām //

te śrutvā vacanaṃ tasya tatastīrthasya mānada /
kapālamocanamiti nāma cakruḥ samāgatāḥ //

sa cāpi tīrthapravaraṃ punargatvā mahānṛṣiḥ /
pītvā payaḥsuvipulaṃ siddhimāyāttadā muniḥ //

tatra dattvā bahūndeyānviprānsampūjya mādhavaḥ /
jagāma tatra rājendra uśaṅgorāśramaṃ tadā //

yatra taptaṃ tapo ghoramārṣṭiṣeṇena bhārata /
brāhmaṇyaṃ labdhavānyatra viśvāmitro mahāmuniḥ //

sarvakāmasamṛddhaṃ ca tadāśramapadaṃ mahat /
munibhirbrāhmaṇaiścaiva sevitaṃ sarvadā vibho //

tato haladharaḥ śrīmānbrāhmaṇaiḥ parivāritaḥ /
jagāma tatra rājendra uśaṅgustanumatyajat //

uśaṅgurbrāhmaṇo vṛddhastaponityaśca bhārata /
dehanyāse kṛtamanā vicintya bahudhā tadā //

tataḥ sarvānupādāya tanayānvai mahātapāḥ /
uśaṅgurabravīttatra nayadhvaṃ māṃ pṛthūdakam //

vijñāyātītavayasamuśaṅguṃ te tapodhanāḥ /
taṃ ca tīrthamapāninyuḥ sarasvatyāstapodhanam //

sa taiḥ putraistadā dhīmānānīto vai sarasvatīm /
puṇyāṃ tīrthaśatopetāṃ viprasaṅghairniṣevitām //

sa tatra vidhinā rājannāplutya sumahātapāḥ / jñātvā tīrthaguṇāṃścaiva prāhedamṛṣisattamaḥ /
suprītaḥ puruṣavyāghra sarvānputrānupāsataḥ //

sarasvatyuttare tīre yastyajedātmanastanum /
pṛthūdake japyaparo nainaṃ śvo maraṇaṃ tapet //

ityuktvā svāṃ tanuṃ tyaktvā prapede vaiṣṇavaṃ padam / tatrāplutya sa dharmātmā upaspṛśya halāyudhaḥ /
dattvā caiva būhūndeyānviprāṇāṃ vipravatsalaḥ //

sasarja yatra bhagavām̐llokām̐llokapitāmahaḥ //

yatrārṣṭiṣeṇaḥ kauravya brāhmaṇyaṃ saṃśitavrataḥ /
tapasā mahatā rājanprāptavānṛṣisattamaḥ //

sindhudvīpaśca rājarṣirdevāpiśca mahātapāḥ /
brāhmaṇyaṃ labdhavānyatra viśvāmitrastathā muniḥ //

mahātapasvīṃ bhagavānugratejā mahātapāḥ /
tatrājagāma balavānbalabhadraḥ pratāpavān //