Mahabharata · Chapter 9.32

evaṃ santarjyamānastu mama putro mahīpatiḥ /
prakṛtyā manyumānvīraḥ kathamāsītparantapaḥ //

na hi santarjanā tena śrutapūrvā kathañcana /
rājabhāvena mānyaśca sarvalokasya so'bhavat //

[yasyātapatracchāyāpi svakā bhānostathā prabhā / khedāyaivābhimānitvātsahetsaivaṃ kathaṃ gariḥ // ]

iyaṃ ca pṛthivī sarvā samlecchāṭavikā bhṛśam /
prasādādbhriyate yasya pratyakṣaṃ tava sañjaya //

sa tathā tarjyamānastu pāṇḍuputrairviśeṣataḥ /
vihīnaśca svakairbhṛtyairnirjite cāvṛto bhṛśam //

sa śrutvā kaṭukā vāco jayayuktāḥ punaḥpunaḥ /
kimabravītpāṇḍaveyāṃstanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /

tarjyamānastadā rājannudakasthastavātmajaḥ /
yudhiṣṭhireṇa rājendra bhrātṛbhiḥ sahitena ha //

śrutvā sa kaṭukā vāco viṣamastho narādhipaḥ /
dīrghamuṣṇaṃ ca niḥśvasya salilasthaḥ punaḥpunaḥ //

salilāntargato rājā dhunvanhastau punaḥpunaḥ /
manaścakāra yuddhāya rājānaṃ cābhyabhāṣata //

yūyaṃ sasuhṛdaḥ pārthāḥ sarve sarathavāhanāḥ /
ahamekaḥ paridyūno viratho hatavāhanaḥ //

āttaśastrai rathopetairbahubhiḥ parivāstiḥ /
kathamekaḥ padātiḥ sannaśastro yoddhumutsaha //

ekaikaśaśca māṃ yūyaṃ yodhayadhvaṃ yudhiṣṭhira /
na hyeko bahubhirvīrairnyāyyo yodhayituṃ yudhi //

viśeṣato vikavacaḥ śrāntaścāpatsamāśritaḥ /
bhṛśaṃ vikṣatagātraśca śrāntavāhanasainikaḥ //

na me tvatto bhayaṃ rājanna ca pārthādvṛkodarāt /
phalgunādvāsudevādvā pāñcālebhyo'thavā punaḥ //

yamābhyāṃ yuyudhānādvā ye cānye tava sainikāḥ /
ekaḥ sarvānahaṃ kruddho vārayiṣye yudhi sthitaḥ //

dharmamūlā satāṃ kīrtirmanuṣyāṇāṃ janādhipa /
dharmaṃ caiveha kīrtiṃ ca pālayanprabravīmyaham //

ahamutthāya sarvānvai pratiyotsyāmi saṃyuge /
anvabhyāśaṃ gatānsarvānnihaniṣyāmi bhārata //

adya vaḥ sarathānsāśvānaśastro viratho'pi san /
nakṣatrāṇīva sarvāṇi savitā rātrisankṣaye //

tejasā nāśayiṣyāmi sthirībhavata pāṇ़ḍavāḥ /
adyānṛṇyaṃ gamiṣyāmi kṣatriyāṇāṃ yaśasvināṃ //

bāhlīkadroṇabhīṣmāṇāṃ karṇasya ca mahātmanaḥ /
jayadrathasya śūrasya bhagadattasya cobhayoḥ //

madrarājasya śalyasya bhūriśravasa eva ca /
putrāṇāṃ bharataśreṣṭha śakuneḥ saubalasya ca //

metrāṇāṃ suhṛdāṃ caiva bāndhavānāṃ tathaiva ca /
prānṛṇyamadya gacchāmi hatvā tvāṃ bhrātṛbhiḥ saha //
sañjaya uvāca /

etāvaduktvā vacanaṃ virarāma janādhipaḥ / salilāntargataḥ śrīmānputro duryodhanastava //
yudhiṣṭhira uvāca /

diṣṭyā tvamapi jānīṣe kṣatradharmaṃ suyodhana /
diṣṭyā te vartate buddhiryuddhāyaiva mahābhuja //

diṣṭyā śūro'si gāndhāre diṣṭyā jānāsi saṅgaram /
yastvameko hi naḥ sarvānsaṅgare yodbhumicchasi //

eka ekena saṅgamya yatte sammatamāyudham /
tattvamādāya yudhyasva prekṣakāste vayaṃ sthitāḥ //

ayamiṣṭaṃ ca te kāmaṃ vīra bhūyo dadāmyaham /
hatvaikaṃ bhava no rājā hato vā svargamāpnuhi //
duryodhana uvāca /

ekaścedyodbhumākrande varo'dya mama dīyatām /
āyudhānāmiyaṃ cāpi matā me sataṃ gadā //

bhrātaṇāṃ bhavatāmekaḥ śakyaṃ māṃ yo'bhimanyate /
padātirgadayā saṅkhye sa yudhyatu mayā saha //

vṛttāni rathayuddhāni vicitrāmi padepade /
idamekaṃ gadāyuddhaṃ bhavatvadyādbhutaṃ mahat //

annānāmapi paryāyaṃ kartumicchanti mānavāḥ /
yuddhānāmapi paryāyo bhavatvanumate tava //

gadayā tvāṃ mahābāho vijeṣyāmi sahānujam / pāñcālānsṛñjayāṃścaiva ye cānye tava sainikāḥ /
na hi me sambhrāmo jātu śakrādapi yudhiṣṭhira //
yudhiṣṭhira uvāca /

uttiṣṭhottiṣṭha gāndhāre māṃ yodhaya suyodhana /
eka ekena saṅgamya saṃyuge gadayā balī //

puruṣo bhava gāndhāre yudhyasva susamāhitaḥ /
adya te jīvitaṃ nāsti yadīndropi tavāśrayaḥ //
sañjaya uvāca /

etatsa naraśārdūlo nāmṛṣyata tavātmajaḥ /
salilāntargataḥ śvabhre mahānāga iva śvasan //

tathā'sau vākpratodena tudyamānaḥ punaḥpunaḥ /
vaco na mamṛṣe rājannuttamāśvaḥ kaśāmiva //

saṅkṣobhya salilaṃ vegādgadāmādāya vīryavān / adrisāramayīṃ gurvīṃ kāñcanāṅgadabhūṣaṇām /
antarjalātsamuttasthau nāgendra iva niḥśvasan //

sa bhittvā stambhitaṃ toyaṃ skandhe kṛtvāyasīṃ gadām /
udatiṣṭhata putraste pratapanraśmivāniva //

tataḥ śaikyāyasīṃ gurvī jātarūpapariṣkṛtām /
gadāṃ parāmṛśaddhīmāndhārtarāṣṭro mahābalaḥ //

gadāhastaṃ tu taṃ dṛṣṭvā saśṛṅgamiva parvatam /
prajānāmiva saṅkruddhaṃ śūlapāṇimiva sthitam //

*sagado bhārato bhāti pratapanbhāskaro yathā* //

tamuttīrṇaṃ mahābāhuṃ gadāhastamarindamam /
menire sarvabhūtāni daṇḍapāṇimivāntakam //

vajrahastaṃ yathā śakraṃ śūlahastaṃ yathā haram /
dadṛśuḥ śarvapāñcālāḥ putraṃ tava janādhipa //

tamuttīrṇaṃ tu samprekṣya samahṛṣyanta sarvaśaḥ /
pāñcālāḥ pāṇḍaveyāśca te'nyonyasya talāndaduḥ //

avahāsaṃ tu taṃ matvā putro duryodhanastava /
udvṛtya nayane kruddho didhakṣuriva pāṇḍavān //

triśikhāṃ bhrukuṭīṃ kṛtvā sandaṣṭadaśanacchadaḥ /
pratyuvāca tatastānvai pāṇḍavānsaha keśavān //
duryodhana uvāca /

asyāvahāsasya phalaṃ pratimokṣyatha pāṇḍavāḥ /
gamiṣyatha hatāḥ sadyaḥ sapāñcālā yamakṣayam //

utthintaśca jalāttasmātputro duryodhanastava /
atiṣṭhata gadāpāṇī rudhireṇa samukṣitaḥ //

tasya śoṇitadigdhasya salilena samukṣitam /
śarīraṃ sma tadā bhāti sravanniva mahīdhāraḥ //

tamudyatagadaṃ vīraṃ menire tatra pāṇḍavāḥ /
vaivasvatamiva kruddhaṃ śūlapāṇimiva sthitam //

sa meghaninado harṣānnardanniva ca govṛṣaḥ /
ājuhāva tataḥ pārthāngadayā yudhi vīryavān //
duryodhana uvāca /

ekaikena ca māṃ yūyamāsīdata yudhiṣṭhira /
na hyeko bahubhirnyāyyo vīro yodhayituṃ yudhi //

nyastavarmā viśeṣeṇa śrāntaścāpsu pariplutaḥ /
bhṛśaṃ vikṣatagātraśca hatavāhanasainikaḥ //

[avaśyameva yodvavyaṃ sarvaireva mayā saha /
yuktaṃ tvayuktamityetadvetsi tvaṃ caiva sarvadā] //
yudhiṣṭhira uvāca /

mā bhūdiyaṃ tava prajñā kathamekaṃ suyodhana /
yadā'bhimanyuṃ bahavo jaghnuryudhi mahārathāḥ //

[kṣatradharmaṃ bhṛśaṃ krūraṃ nirapekṣaṃ sunirghṛṇam /
anyathā tu kathaṃ hanyurabhimanyuṃ tathāgatam //

sarve bhavanto dharmajñāḥ sarve śūrāstanutyajaḥ /
nyāyena yudhyatāṃ proktā śakralokagatiḥ parā //

yadyekastu na hantavyo bahubhirdharma eva tu /
tadā'bhimanyuṃ bahavo nijaghnustvanmate katham //

sarvo vimṛśate jantuḥ kṛcchrastho dharmadarśanam / padasthaḥ pihitaṃ dvāraṃ paralokasya paśyati // ]

āmuñca kavacaṃ vīra mūrdhajānyamayasva ca /
yaccānyadapi te nāsti tadapyādatsva bhārata //

imamekaṃ ca te kāmaṃ vīra bhūyo dadāmyaham /
pañcānāṃ pāṇ़ḍaveyānāṃ yena tvaṃ yoddhumicchasi //

taṃ hatvā vai bhavārājā hato vā svargamāpnuhi /
ṛte ca jīvitādvīra yuddhe kiṃ kurma te priyam //
sañjaya uvāca /

tatastava suto rājanvarma jagrāha kāñcanam /
vicitraṃ ca śirastrāṇaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam //

so'vabadvaśirastrāṇaḥ śubhakāñcanavarmabhṛt /
rarāja rājanputraste kāñcanaḥ śailarāḍiva //

sannaddhaḥ sagato rājansajjaḥ saṅgrāmamūrdhani /
abravītpāṇ़ḍavānsarvānputro duryodhanastava //

bhrātṝṇāṃ bhavatāmeko yudhyatāṃ gadayā mayā /
sahadevena vā yotsye bhīmena nakulena vā //

athavā phalgunenādya tvayā vā bharatarṣabha /
yotsye'haṃ saṅgaraṃ prāpya vijeṣye ca raṇājire //

ahamadya gamiṣyāmi vairasyāntaṃ sudurgamam /
gadayā puruṣavyāghra hemapaṭṭanibaddhayā //

gadāyuddhe na me kaścitsadṛśo'stīti cintaye /
gadayā vo haniṣyāmi sarvāneva samāgatān //

na me samarthāḥ sarve vai yoddhuṃ nyāyena kecana / na yuktamātmanā vaktumevaṃ garvoddhataṃ vacaḥ /
athavā saphalaṃ hyetatkariṣye bhavatāṃ puraḥ //

asminmahūrte satyaṃ vā mithyā vai tadbhaviṣyati.] gṛhṇātu ca gadāṃ yo vai yotsyate'dya mayā saha //