Mahabharata · Chapter 9.24

yudhyatāṃ yatamānānāṃ śūrāṇāmanivartanām /
saṅkalpamakaronmoghaṃ gāṇḍīvena dhanañjayaḥ //

indrāśanisamasparśānaviṣahyānmahaujasaḥ /
visṛjandṛśyate bāṇāndhārā muñcannivāmbudaḥ //

tatsainyaṃ bharataśreṣṭha vadhyamānaṃ kirīṭinā /
sampradudrāva saṅgrāmāttava putrasya paśyataḥ //

pitṝnbhrātṝnparityajya vayasyānapi cāpare //

hatadhuryā rathāḥ keciddhatasūtāstathā pare /
bhagnākṣayugacakreṣāḥ kecidāsanviśāmpate //

anyeṣāṃ sāyakāḥ kṣīṇāstathā'nye bāṇapīḍitāḥ /
akṣatā yugapatkecitprādravanbhayapīḍitāḥ //

kecitputrānupādāya hatabhūyiṣṭhabāndhavāḥ /
vicukruśuḥ pitṝṃstvanye sahāyānapare punaḥ //

bāndhavāṃśca naravyāghra bhrātṝnsambandhinastathā /
dudruvuḥ kecidutsṛjya tatratatra viśāmpate //

bahavo'tra bhṛśaṃ viddhā muhyamānā mahārathāḥ /
niḥśvasanti sma dṛśyante pārthabāṇahatā narāḥ //

tānanye rathamāropya hyāśvāsya ca muhūrtakam /
viśrāntāśca vitṛṣṇāśca punaryuddhāya jagmire //

tānapāsya gatāḥ kecitpunareva yuyutsavaḥ /
kurvantastava putrasya śāsanaṃ yuddhadurmadāḥ //

pānīyamapare pītvā paryāśvāsya ca vāhanam /
varmāṇi ca samāropya kecidbharatasattama //

samāśvāsyāpare bhrātṝnnikṣipya śibire'pi ca /
putrānanye pitṝnanye punaryuddhamarocayan //

sajjayitvā rathānkecidyathāmukhyaṃ viśāmpate /
āvṛtya pāṇḍavānīkaṃ punaryuddhamarocayan //

te śūrāḥ kiṅkiṇījālaiḥ samācchannā babhāsire /
trailokyavijaye yuktā yathā daiteyadānavāḥ //

āgamya sahasā kecidrathaiḥ svarṇavibhūṣitaiḥ /
pāṇḍavānāmanīkeṣu dhṛṣṭadyumnamayodhayan //

dhṛṣṭadyumno'pi pāñcālyaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ /
nākulistu śatānīko rathānīkamayodhayan //

pāñcālyastu tataḥ kruddhaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ /
abhyadravatsusaṅkruddhastāvakānhantumudyataḥ //

tatastvāpatatastasya tava putro janādhipa /
bāṇasaṅghānanekānvai preṣayāmāsa bhārata //

dhṛṣṭadyumnastato rājaṃstava putreṇa dhanvinā /
nārācairardhanārācairbahubhiḥ kṣiprakāribhiḥ //

vatsadantaiśca bāṇaiśca karmāraparimārjitaiḥ /
aśvāṃśca caturo hatvā bāhvorurasi cārpitaḥ //

so'tividdho maheṣvāsastotrārdita iva dvipaḥ / tasyāśvāṃścaturo bāṇaiḥ preṣayāmāsa mṛtyave /
sāratheścāsya bhallena śiraḥ kāyādapāharat //

tato duryodhano rājā pṛṣṭhamāruhya vājinaḥ /
apākrāmadvataratho nātidūramarindamaḥ //

dṛṣṭā tu hatavikrāntaṃ svamanīkaṃ mahābalaḥ /
tava putro mahārāja prayayau yatra saubalaḥ //

tato ratheṣu bhagneṣu trisāhasrā mahādvipāḥ /
pāṇḍavānrathinaḥ sarvānsamantātparyavārayan //

te vṛtāḥ samare pañca gajānīkena bhārata /
aśobhanta mahārāja grahāstārāgaṇairiva //

tato'rjuno mahārāja labdhalakṣau mahābhujaḥ /
viniryayau rathenaiva śvetāśvaḥ kṛṣṇasārathiḥ //

taiḥ samantātparivṛtaḥ kuñjaraiḥ parvatopamaiḥ /
nārācairvimalaistīkṣṇairgajānīkamayodhayat //

tatraikabāṇanihatānapaśyāma mahāgajān /
patitānpātyamānāṃśca nirbhinnānsavyasācinā //

bhīmasenastu tāndṛṣṭvā nāgānmattagajopamaḥ / kareṇādāya mahatīṃ gadāmabhyapatadbalī /
athāplutya rathāttūrṇaṃ daṇḍapāṇirivāntakaḥ //

tamudyatagadaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavānāṃ mahāratham /
vitresustāvakāḥ sainyāḥ śakṛnmūtraṃ ca susruvuḥ //

āvignaṃ ca balaṃ sarvaṃ gadāhaste vṛkodare //

gadayā bhīmasenena bhinnakumbhānnipātitān /
dhāvamānānapaśyāma kuñjarānparvatopamān //

prādravankuñjarāste tu bhīmasenagadāhatāḥ /
peturārtasvaraṃ kṛtvā chinnapakṣā ivādrayaḥ //

prabhinnakumbhāṃstu bahūndravamāṇānitastataḥ /
patamānāṃśca samprekṣya vitresustava sainikāḥ //

yudhiṣṭhiro'pi saṅkruddho mādrīputrau ca pāṇḍavau /
gārdhrapatraiḥ śitairbāṇairjaghnurvai gajayodhinaḥ //

dhṛṣṭadyumnastu samare pārajitya narādhipam /
apakrānte tava sute hayapṛṣṭhe samāśrite //

dṛṣṭvā ca pāṇḍavānsarvānkuñcaraiḥ parivāritān /
dhṛṣṭadyumno mahārāja sahasā samupādravat //

putraḥ pāñcālarājasya jighāṃsuḥ kuñjarānyayau /
adṛṣṭvā tu rathānīke duryodhanamarindamam //

aśvatthāmā kṛpaścaiva kṛtavarmā ca sātvataḥ /
apṛcchankṣatriyāṃstatra kva nu duryodhano gataḥ //

te'paśyamānā rājānaṃ vartamāne janakṣaye / manvānā nihataṃ tatra tava putraṃ mahārathāḥ /
vivarṇavadanā bhūtvā paryapṛcchanta te sutam //

āhuḥ kecidvate sūte prayāto yatra saubalaḥ /
hitvā pāñcālarājasya tadanīkaṃ durutsaham //

apare tvabruvaṃstatra kṣatriyā bhṛśavikṣatāḥ / duryodhanena kiṃ kāryaṃ drakṣyadhvaṃ yadi jīvati /
yudhyadhvaṃ sahitāḥ sarve kiṃ vo rājā kariṣyati //

te kṣatriyāḥ kṣatairgātrairhatabhūyiṣṭhavāhanāḥ /
śaraiḥ sampīḍyamānāstu nātivyaktamathābruvan //

idaṃ sarvaṃ balaṃ hanmo yena sma parivāritāḥ /
ete sarve gajānhatvā upayānti sma pāṇḍavāḥ //

śrutvā tu vacanaṃ teṣāmaśvatthāmā mahābalaḥ /
bhittvā pāñcālarājasya tadanīkaṃ durutsaham //

kṛpaśca kṛtavarmā ca prayayau yatra saubalaḥ /
rathānīkaṃ parityajya śūrāḥ sudṛḍhadhanvinaḥ //

tatasteṣu prayāteṣu dhṛṣṭadyumnapuraskṛtāḥ /
āyayuḥ pāṇḍavā rājanvinighnantaḥ sma tāvakān //

dṛṣṭvā tu tānāpatataḥ samprahṛṣṭānmahārathān /
parākrāntāstato vīrā nirāśā jīvite tadā //

vivarṇamukhabhūyiṣṭhamabhavattāvakaṃ balam /
parikṣīṇāyudhāndṛṣṭvā tānahaṃ parivāritān //

rājanbalena tryaṅgena tyaktvā jīvitamātmanaḥ /
ātmanā pañcamo'yudhyaṃ pāñcālasya balena ha //

tasmindeśe vyavasthāya yatra śāradvataḥ sthitaḥ /
sampradrutā vayaṃ pañca kirīṭiśarapīḍitāḥ //

dhṛṣṭadyumnaṃ mahāraudraṃ tatra nābhūdraṇo mahān /
jitāstena vayaṃ sarve vyapayāma raṇāttataḥ //

athāpaśyaṃ sātyakiṃ tamupāyātaṃ mahāratham /
rathaiścatuḥ śatairvīro māmabhyadravadāhave //

dhṛṣṭadyumnādahaṃ muktaḥ kañchichrāntavāhanāt /
patito mādhavānīkaṃ duṣkṛtī narakaṃ yathā //

tatra yuddhamabhūddhoraṃ muhūrtamatidāruṇam //

sātyakistu mahābāhurmama hatvā paricchadam /
jīvagrāhamagṛhṇānmāṃ mūrcchitaṃ patitaṃ bhuvi //

tato muhūrtādiva tadgajānīkamavidhyata /
gadayā bhīmasenena nārācairarjunena ca //

abhipiṣṭairmahānāgaiḥ samantātparvatopamaiḥ /
nātiprasiddhaiva gatiḥ pāṇḍavānāmajāyata //

rathamārgaṃ tataścakre bhīmaseno mahābalaḥ /
pāṇḍavānāṃ mahārāja vyapākarṣanmahāgajān //

aśvatthāmā kṛpaścaiva kṛtavarmā ca sātvataḥ / apaśyanto rathānīke duryodhanasamarindamam /
rājānaṃ mṛgayāmāsustava putraṃ mahāratham //

parityajya ca pāñcālyaṃ prayātā yatra saubalaḥ /
rājño'darśanasaṃvignā vartamāno janakṣaye //