Mahabharata · Chapter 8.81

śrutvā tu rathanirghoṣaṃ siṃhanādaṃ ca saṃyuge /
arjunaḥ prāha govindaṃ śīghraṃ vāhaya vājinaḥ //

arjunasya vacaḥ śrutvā govindo'rjunamabravīt /
eṣa gacchāmi sukṣipraṃ yatra bhīmo vyavasthitaḥ //

taṃ yāntamaśvā himaśaṅkhavarṇāḥ suvarṇamuktāmaṇijālanaddhāḥ /
jambhaṃ jighāṃsuṃ pragṛhītavajraṃ hayā yathā tatra yathā vahaṃstadā //

rathāśvamātaṅgapadātisaṅghā bāṇasvanairnemikhurasvanaiśca /
sannādayanto vasudhāṃ diśaśca kruddhā nṛsiṃhā jayamabhyudīyaḥ //

teṣāṃ ca pārthasya ca māriṣāsī-- ddehāsupāpakṣapaṇaṃ suyuddham /
trailokyahetorasurairyathāsī-- ddevasya viṣṇorjayatāṃ varasya //

tairastamuccāvacamāyudhaṃ ta-- dekaḥ praciccheda kirīṭamālī /
kṣurārdhacandrairniśitaiśca bhallaiḥ śirāṃsi teṣāṃ bahudhā ca bāhūn //

chatrāṇi vālavyajanāni ketū-- naśvānrathānpattigaṇāndvipāṃśca /
te petururvyāṃ bahudhā vikṛttā vātapraṇunnāni yathā vanāni //

suvarṇajālāvanatā mahāgajāḥ savaijayantīdhvajayodhakalpitāḥ /
suvarṇapuṅghairiṣubhiḥ samācitā-- śakāśire prajvalitā yathācalāḥ //

vidārya nāgāśvarathāndhañjayaḥ śarottamairvāsavavajrasannibhaiḥ /
drutaṃ yayau karṇajighāṃsayā tathā yathā marutvānbalabhedane purā //

tataḥ sa puruṣavyāghrastava sainyamarindamaḥ /
praviveśa mahābāhurmakaraḥ sāgaraṃ yathā //

taṃ hṛṣṭāstāvakā rājanrathapattisamanvitāḥ /
gajāśvasādibahulāḥ pāṇḍavaṃ samupādravan //

teṣāmāpatatāṃ pārthamārāvaḥ sumahānabhūt /
sāgarasyeva kṣubdhasya yathā syātsalilasvanaḥ //

te tu taṃ puruṣavyāghraṃ vyāghrā iva mahārathāḥ /
abhyadravanta saṅgrāme tyaktvā prāṇakṛtaṃ bhayam //

teṣāmāpatatāṃ tatra śaravarṣāṇi muñcatām /
arjuno vyadhamatsainyaṃ mahāvāto ghanāniva //

te'rjunaṃ sahitā bhūtvā rathavaṃśaiḥ grahāriṇaḥ /
abhiyāya maheṣvāsā vivyadhurniśitaiḥ śaraiḥ //

tato'rjunaḥ sahasrāṇi rathavāraṇavājinām /
preṣayāmāsa viśikhairyamasya sadanaṃ prati //

te vadhyamānāḥ samare pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ /
tatratatra sma līyante bhaye jāte mahārathāḥ //

teṣāṃ catuḥśatānvīrānyatamānānmahārathān /
arjuno niśitairbāṇairanayadyamasādanam //

te vadhyamānāḥ samare nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ /
arjunaṃ samabhityajya dudruvurvai diśo daśa //

teṣāṃ śabdo mahānāsīddravatāṃ vāhinīmukhe /
meghaughasyeva bhadraṃ te girimāsādya dīryataḥ //

tāṃ tu senāṃ bhṛśaṃ viddhvā drāvayitvā'rjunaḥ śaraiḥ /
prāyādabhimukhaḥ pārthaḥ sūtānīkaṃ hi māriṣa //

tasya śabdo mahānāsītparānabhimukhasya vai /
garuḍasyeva patataḥ pannagārthe yathā purā //

taṃ tu śabdamabhiśrutya bhīmaseno mahābalaḥ /
babhūva paramaprītaḥ pārthadarśanalālasaḥ //

śrutvaiva pārthamāyāntaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān /
tyaktvā prāṇānmahārāja senāṃ tava mamarda ha //

sa vāyuvīryapratimo vāyuvegasamo jave /
vāyuvadvyacaradbhīmo vāyuputraḥ pratāpavān //

tenādyamānā rājendra senā tava viśāmpate /
vyabhraśyata mahārāja bhinnā nauriva sāgare //

tāṃ tu senāṃ tadā bhīmo darśayanpāṇilāghavam /
śarairavacakartograiḥ prepayiṣyanyamakṣayam //

tatra bhārata bhīmasya balaṃ dṛṣṭvātimānuṣam /
vyatrasyanta raṇe yodhāḥ kālasyeva yugakṣaye //

tathā'rditānbhīmabalānbhīmasenena bhārata /
dṛṣṭvā duryodhano rājā idaṃ vacanamabravīt //

sainikāṃśca maheṣvāsānyodhāṃśca bharatarṣabha /
samādiśanraṇe sarvānhata bhīmamiti sma ha //

tasminhate hataṃ manye pāṇḍusainyamaśeṣataḥ //

pratigṛhya ca tāmājñāṃ tava putrasya pārthivāḥ /
bhīmaṃ pracchādayāmāsuḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ //

gajāśca bahulā rājannarāśca jayagṛddhinaḥ /
rathe sthitāśca rājendra parivavrurvṛkodaram //

sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ śūro rājansamantataḥ /
śuśubhe bharataśreṣṭho nakṣatrairiva candramāḥ //

pariveṣī yathā somaḥ paripūrṇo virājate / sa rarāja tathā saṅkhye darśanīyo narottamaḥ /
nirviśeṣo mahārāja vijayenaiva saṃyuge //

tasya te pārthivāḥ sarve śaravṛṣṭiṃ samāsṛjan /
krodharaktekṣaṇāḥ śūrā hantukāmā vṛkodaram //

tāṃ vidārya mahāsenāṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
niścakrāma raṇādbhīmo matsyo jālādivāmbhasi //

hatvā daśasahasrāṇi gajānāmanivartinām /
nṛṇāṃ śatasahasre dve dve śate caiva bhārata //

pañca cāśvasahasrāṇi rathānāṃ śatameva ca /
hatvā prāsyandayadbhīmo nadīṃ śoṇitavāhinīm //

śoṇitodāṃ rathāvartāṃ hastigrāhasamākulām /
naramīnāśvanakrāntāṃ keśaśaivalaśādvalām //

sañchinnabhujanāgendrāṃ bahuratnāpahāriṇīm /
ūrugrāhāṃ majjapaṅkāṃ śīrṣopalasamāvṛtām //

dhanuḥkāśāṃ śarāvāpāṃ gadāparighaketanām /
haṃsachatradhvajopetāmuṣṇīṣavaraphenilām //

hārapadmākarāṃ caiva bhūmireṇūrmimālinīm /
āryavṛttavatīṃ saṅkhye sutarāṃ bhīrudustarām //

yodhagrāhavatīṃ saṅkhye vahantīṃ pitṛsādanam /
kṣaṇena puruṣavyāghraḥ prāvartayata nimnagām //

yathā vaitaraṇīmugrāṃ dustarāmakṛtātmabhiḥ /
tathā dustaraṇīṃ ghorāṃ bhīrūṇāṃ bhayavardhanīm //

yatoyataḥ pāṇḍaveyaḥ praviṣṭo rathasattamaḥ /
tatastataḥ prāpatanvai yodhāḥ śatasahasraśaḥ //

evaṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ karma bhīmasenena saṃyuge /
duryodhano mahārāja śakuniṃ vākyamabravīt //

jahi mātula saṅgrāme bhīmasenaṃ mahābalam /
asmiñjite jitaṃ manye pāṇḍaveyaṃ mahābalam //

tataḥ prāyānmahārāja saubaleyaḥ pratāpavān /
raṇāya mahate yukto bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ //

sa samāsādya saṅgrāme bhīmaṃ bhīmaparākramam /
vārayāmāsa taṃ vīro veleva makarālayam //

sannyavartata taṃ bhīmo vāryamāṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ / śakunistasya rājendra vāmapārśve stanāntare /
preṣayāmāsa nārācānrukmapuṅkhāñśilāśitān //

varma bhittvā tu te ghorāḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ /
nyama़ñjanta mahārāja kaṅkabarhiṇavāsasaḥ //

so'tividdho raṇe bhīmaḥ śaraṃ rukmavibhūṣitam /
preṣayāmāsa sa ruṣā saubalaṃ prati bhārata //

tamāyāntaṃ śaraṃ ghoraṃ śakuniḥ śatrutāpanaḥ /
ciccheda saptadhā rājankṛtahasto mahābalaḥ //

tasminnipatite bhūmau bhīmaḥ kruddho viśāmpate /
dhanuśchiccheda bhallena saubalasya hasanniva //

tadapāsya dhanuśchinnaṃ saubaleyaḥ pratāpavān / anyadādāya vegena dhanurbhallāṃśca ṣoḍaśa /
taistasya tu mahārāja bhallaiḥ sannataparvabhiḥ //

dvābhyāṃ sa sārathiṃ hyārcchadbhīmaṃ saptabhireva ca / dhvajamekena ciccheda dvābhyāṃ chatraṃ viśāmpate /
caturbhiścaturo vāhānvivyādha subalātmajaḥ //

tataḥ kruddho mahārāja bhīmasenaḥ pratāpavān /
śaktiṃ cikṣepa samare rukmadaṇḍāmayasmayīm //

sā bhīmabhujanirmuktā nāgajihvena cañcalā /
nipapāta raṇe tūrṇaṃ saubalasya mahātmanaḥ //

tatastāmeva sangṛhya śaktiṃ kanakabhūṣaṇām /
bhīmasenāya cikṣepa kruddharūpo viśāmpate //

sā nirbhidya bhujaṃ savyaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ /
nipapāta tadā bhūmau yathā vidyunnabhaścyutā //

athotkruṣṭaṃ mahārāja dhārtarāṣṭraiḥ samantataḥ /
na tu taṃ mamṛṣe bhīmaḥ siṃhanādaṃ tarasvinām //

anyadgṛhya dhanuḥ sajyaṃ tvaramāṇo mahābalaḥ / muhūrtādiva rājendra cchādayāmāsa sāyakaiḥ /
saubalasya balaṃ saṅkhye tyaktvā nādaṃ mahābalaḥ //

tasyāśvāṃścaturo hatvā sūtaṃ caiva viśāmpate /
dhvajaṃ ciccheda bhallena tvaramāṇaḥ parākramī //

hatāśvaṃ rathamutsṛjya tvaramāṇo narottamaḥ /
tasthau visphārayaṃścāpaṃ krodharaktekṣaṇaḥ śvasan //

śaraiśca bahudhā rājanbhīmamārcchatsamantataḥ //

pratihatya tu vegena bhīmasenaḥ pratāpavān /
dhanuściccheda saṅkruddho vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ //

so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ /
nipapāta tadā bhūmau kiñcitprāṇo narādhipaḥ //

tatastaṃ vihvalaṃ jñātvā putrastava viśāmpate /
apovāha rathenājau bhīmasenasya paśyataḥ //

śakuniṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ /
pradudruvurdiśo bhītā bhīmasenabhayātprabho //

saubale nirjite rājanbhīmasenena dhanvinā / bhayena mahatā'viṣṭaḥ putro duryodhanastava /
apāyājjavanairaśvaiḥ sāpekṣo mātulaṃ prati //

parāṅmukhaṃ tu rājānaṃ dṛṣṭvā sainyāni bhārata /
viprajagmuḥ samutsṛjya dvairathāni samantataḥ //

tāndṛṣṭvā vidrutānsarvāndhārtarāṣṭrānparāṅmukhān /
javenābhyāpatadbhīmaḥ kirañśaraśatānbahūn //

te vadhyamānā bhīmena dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ /
karṇamāsādya samare sthitā rājansamantataḥ //

sa hi teṣāṃ mahāvīryo dvīpo'bhūtsumahābalaḥ /
bhinnanaukā yathā rājandvīpamāsādya nirvṛtāḥ //

bhavanti puruṣavyāghra nāvikāḥ kālaparyaye /
tathā karṇaṃ samāsādya tāvakāḥ puruṣarṣabha //

samāśvastāḥ sthitā rājansamprahṛṣṭāḥ parasparam /
samājagmuśca yuddhāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam //