Mahabharata · Chapter 8.77

tataḥ punarameyātmā keśavo'rjunamabravīt /
kṛtasaṅkalpamāyāntaṃ vadhe karṇasya bhārata //

adya saptadaśāhāni vartamānasya nityaśaḥ /
vināśasyātighorasya naravāraṇavājinām //

bhūtvā hi vipulā senā tāvakānāṃ paraiḥ saha /
anyonyaṃ samaraṃ prāpya kiñciccheṣā viśāmpate //

bhūtvā vai kauravāḥ pārtha prabhūtagajavājinaḥ /
tvāṃ vai śatruṃ samāsādya vinaṣṭā raṇamūrdhani //

ete te pṛthivīpālāḥ sṛñjayāśca samāgatāḥ /
tvāṃ samāsādya durdharṣaṃ pāṇḍavāśca vyavasthitāḥ //

pāñcālaiḥ pāṇḍavairmātsyaiḥ kārūśaiścedibhiḥ saha / magadhaiḥ pārijātaiśca dākṣiṇātyaiḥ sakeralaiḥ /
tvayā guptairamitraghnaiḥ kṛtaḥ śatrugaṇakṣayaḥ //

ko hi śakto raṇe jetuṃ kauravāṃstāta saṃyuge /
anyatra pāṇḍavādyuddhe śvetāśvādvānaradhvajāt //

śaktastvaṃ hi raṇe jetuṃ sasurāsuramānuṣān /
trīṃllokānsamare yuktānkiṃ punaḥ kauravaṃ balam //

bhagadattaṃ ca rājānaṃ ko'nyaḥ śaktastvayā vinā /
jetuṃ puruṣaśārdūla yo'pi syādvāsavopamaḥ //

tathemāṃ vipulāṃ senāṃ guptāṃ pārtha tvayā'nagha /
na śekuḥ pārthivāḥ sarve cakṣurbhirapi vīkṣitum //

tathaiva satataṃ pārtha rakṣitābhyāṃ tvayā raṇe /
dhṛṣṭadyumnaśikhaṇ़ḍibhyāṃ droṇabhīṣmau nipātitau //

ko hi śakto raṇe pārtha bhāratānāṃ mahārathau /
bhīṣmadroṇau yudhā jetuṃ śakratulyaparākramau //

ko hi śāntanavaṃ bhīṣmaṃ droṇaṃ vaikartanaṃ kṛpam /
drauṇiṃ ca saumadattiṃ ca kṛtavarmāṇameva ca //

saindhavaṃ madrarājaṃ ca rājānaṃ ca suyodhanam /
vīrānkṛtāstrānsamare sarvānevānivartinaḥ //

akṣauhiṇīpatīnugrānsaṃhatānyuddhadurmadān /
tvāmṛte puruṣavyāghra jetuṃ śaktaḥ pumāniha //

śreṇyaśca bahulāḥ kṣīṇāḥ pradīrṇāśvarathadvipāḥ /
nānājanapadāścogrāḥ kṣatriyāṇāmamarṣiṇām //

gaṇāśca dāsamīyānāṃ vasātīnāṃ ca bhārata / prācyānāṃ vāṭadhānānāṃ bhojānāṃ cābhimāninām /

udīrṇāśvagajā senā sarvakṣatrasya bhārata /
tvāṃ samāsādya nidhanaṃ gatā bhīmaṃ ca bhārata //

ugrāśca bhīmakarmāṇastuṣārā yavanāḥ khaśāḥ /
dārvābhisārā daradāḥ śakā māṭharataṅkaṇāḥ //

āndhrakāśca pulindāśca kirātāścogravikramāḥ /
mlecchāśca parvatīyāśca sāgarānūpavāsinaḥ //

saṃrambhiṇo yuddhaśauṇḍā balino daṇḍapāṇayaḥ //

ete suyodhanasyārthe saṃrabdhāḥ kurubhiḥ saha /
na śakyā yudhi nirjetuṃ tvadanyena parantapa //

ete suyodhanasyārthe saṃrabdhāḥ kurubhiḥ saha /
na śakyā yudhi nirjetuṃ tvadanyena parantapa //

dhārtarāṣṭramudagraṃ hi vyūḍhaṃ dṛṣṭvā mahadbalam /
yadi tvaṃ na bhavestrātā pratīyātko nu mānavaḥ //

tatsāgaramivodvūtaṃ rajasā saṃvṛtaṃ balam /
vidārya pāṇḍavaiḥ kruddhaistvayā guptairhataṃ vibho //

māgadhānāmadhipatirjayatseno mahābalaḥ /
adya saptaiva cāhāni hataḥ saṅkhye'bhimanyunā //

tato daśasahasrāṇi gajānāṃ bhīmakarmaṇām /
jaghāna gadayā bhīmastasya rājñaḥ paricchadam //

tathānye'bhihatā nāgā rathāśca śataśo balāt /
tadevaṃ samare pārtha vartamāne mahābhaye //

bhīmasenaṃ samāsādya tvāṃ ca pāṇḍava kauravāḥ /
savājirathamātaṅgā mṛtyulokamito gatāḥ //

tathā senāmukhe tatra nihate pārtha pāṇḍavaiḥ /
bhīṣmaḥ prāsṛjadugrāṇi śaratālāni māriṣa //

sacedikāśipāñcālānkarūśānmātsyakekayān /
śaraiḥ pracchādya nidhanamanayatparamāstravit //

tasya cāpacyutairbāṇaiḥ paradehavidāraṇaiḥ /
pūrṇamākāśamabhavadrukmapuhkhairajihmagaiḥ //

hanyādrathasahasrāṇi ekaikenaiva muṣṭinā /
lakṣaṃ naradvipānhatvā sametānsamahābalān //

gatyā daśamyā te gatvā jaghnurvājirathadvipān /
hitvā navagatīrduṣṭāḥ sa bāṇānāhave'tyajat //

dināni daśa bhīṣmeṇa nighnatā tāvakaṃ balam /
śūnyāḥ kṛtā rathopasthā hatāśca gajavājinaḥ //

daśame'hani samprāpte kṛtvā ghoraṃ parākramam /
darśayitvā'tmano rūpaṃ rudropendrasamaṃ yudhi //

pāṇḍavānāmanīkāni pravigāhya viśāmpate /
vinighnanpṛthivīpālāṃścedipāñcālakekayān //

ahanatpāṇḍavīṃ senāṃ rathāśvagajasaṅkulām /
majjantamapluve mandamujjihīrṣuḥ suyodhanam //

tathā carantaṃ samare tapantamiva bhāskaram /
padātikoṭisāhasrāḥ pravarāyudhapāṇayaḥ //

na śekuḥ sṛñjayā draṣṭuṃ tathaivānye mahīkṣitaḥ /
vicarantaṃ tathā taṃ tu saṅgrame jitakāśinam //

sarvodyamena mahatā pāṇḍavānsamabhidravat / sa tu vidrāvya samare pāṇḍavānsṛñjayānapi /
eka eva raṇe bhīṣma ekavīratvamāgataḥ //

taṃ śikhaṇḍī samāsādya tvayā gupto mahāvratam /
jaghāna puruṣavyāghraṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ //

sa eṣa patitaḥ śete śaratalpe pitāmahaḥ /
tvāṃ prāpya puruṣavyāghraṃ vṛtraḥ prāpyeva vāsavam //

droṇaḥ pañcadinānyugro vidhamya ripuvāhinīm /
kṛtvā vyūhamabhedyaṃ ca pātayitvā mahārathān //

jayadrathasya samare kṛtvā rakṣāṃ mahārathaḥ /
antakapratimaścogro rātriyuddhe'dahatprajāḥ //

dagdhvā yodhāñcharairvīro bhāradvājaḥ pratāpavān /
dhṛṣṭadyumnaṃ samāsādya sa gataḥ paramāṃ gatim //

yadi vā'dya bhavānyuddhe sūtaputramukhānrathān /
nāvārayiṣyaḥ saṅgrāme na sma droṇo vyanaṅkṣyata //

bhavatā tu balaṃ sarvaṃ dhārtarāṣṭrasya vāritam /
tato droṇo hato yuddhe pārṣatena dhanañjaya //

kaśca śakto raṇe kartuṃ tvadanyaḥ puruṣabruvaḥ /
yādṛśaṃ te kṛtaṃ pārtha jayadrathavadhaṃ prati //

nivārya senāṃ mahatīṃ hatvā śūrāṃśca pārthivān /
nihataḥ saindhavo rājā tvayā'strabalatejasā //

āścaryaṃ sindhurājasya vadhaṃ jānanti pārthivāḥ /
anāścāryaṃ hi tattvattastvaṃ hi pārtha mahārathaḥ //

tvāṃ hi prāpya raṇe kṣatramekāhāditi bhārata /
naśyamānamahaṃ yuktaṃ manyeyamiti me matiḥ //

seyaṃ pārtha camūrghorā dhārtarāṣṭrasya saṃyuge /
hatasarvasvabhūyiṣṭhā bhīṣmadroṇau hatau yathā //

śīrṇapravarayodhāḍhyā hatavājirathadvipā /
hīnā sūryendunakṣatrairdyaurivābhāti bhāratī //

vidhvastā hi raṇe pārtha seneyaṃ bhīmavikrama /
āsurīva mahāsenā devarājaparākramaiḥ //

teṣāṃ hatāvaśiṣṭāstu santi pañca mahārathāḥ /
drauṇiśca kṛtavarmā ca karṇo madrādhipaḥ kṛpaḥ //

tāṃstvamadya naravyāghra hatvā pañca mahārathān /
hatāmitraḥ prayacchorvī rājñe sadvīpapattanām //

sākāśajalapātālāṃ saparvatamahāvanām /
prayacchāmitavīryāya pārthāyādya vasundharām //

etāṃ purā viṣṇuriva hatvā daiteyadānavān /
prayaccha medinīṃ rājñe śakrāyaiva hariryathā //

adya modantu pāñcālā nihateṣvariṣu tvayā /
viṣṇunā nihateṣveva dānaveyeṣu devatāḥ //

yadi vā dvipadāṃ śreṣṭhaṃ droṇaṃ mānayato gurum /
aśvatthāmni kṛpā te'sti kṛpe vācāryagauravāt //

atyantāpacitānbandhūnmānayanmātṛbāndhavān /
kṛtavarmāṇamāsādya na neṣyāsi yamakṣayam //

bhrātaraṃ māturāsādya śalyaṃ madrajanādhipam /
yadi tvamaravindākṣa dayāvānna jighāsasi //

etatte sukṛtaṃ karma nātra kiñcana vidyate /
vayamapyanujānīmo nātra doṣo'sti kaścana //

imaṃ pāpamatiṃ kṣudramatyantaṃ pāṇḍavānprati /
karṇamadya naraśreṣṭha jahi pārtha śitaiḥ śaraiḥ //

dahane yatsaputrāyā niśi mātustavānagha / dyūtārthe yacca yuṣmāsu prāvartata suyodhanaḥ /
tasya sarvasya duṣṭātmā karṇo vai mūlamityuta //

protsāhayati duṣṭātmā dhārtarāṣṭraṃ sudurmatim /
samitau gadate karṇastamadya jahi bhārata //

yaśca yuṣmāsu pāpaṃ vai dhārtarāṣṭraḥ prayuktavān /
tasya sarvasya durbuddhiḥ karṇo mūlamihārjuna //

karṇaṃ hi manyate trāṇaṃ nityameva suyodhanaḥ /
tato māmapi saṃrabdho nigrahītuṃ parākramāt //

sthitā buddhirnarendrāṇāṃ dhārtarāṣṭrasya cobhayoḥ /
karṇaḥ pārthānraṇe sarvānnāśayiṣyati sāyakaiḥ //

karṇamāśritya kaunteya dhārtarāṣṭrasya vigrahaḥ /
rucito bhavatā sārdhaṃ jānato'pi balaṃ tava //

karṇo jalpati vai nityamahaṃ pārthānsamāgatān / vāsudevaṃ ca dāśārhaṃ vijeṣyāmi mahāraṇe /
samitau valgate karṇastamadya jahi phalguna //

yacca yuṣmāsu pāpaṃ vai dhārtarāṣṭraḥ pratāpavān /
sabhāyāṃ kṛtavānnityaṃ karṇamāśritya vai purā //

yacca taṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ ṣaḍbhiḥ śūrairmahārathaiḥ /
paśyatāṃ saṃvṛtaṃ śūraṃ saubhadramaparājitam //

droṇadrauṇikṛpānvīrānkampayānaṃ maheṣubhiḥ /
vidhamantamanīkāni pramathantaṃ mahārathān //

manuṣyavājimātaṅgānpreṣayantaṃ yamakṣayam /
śaraiḥ saubhadramāyāntaṃ dahantamarivāhinīm //

nirmanuṣyāśca mātaṅgā virathāśca mahārathāḥ /
pradravanti sma samare diśo bhītā'bhimanyave //

vigatāsūṃśca turagānpattīnvyāyudhajīvitān / kurvantamṛṣabhaskandhaṃ kuruvṛṣṇiyaśaskaram /
tanme dahati gātrāṇi sakhe satyena te śape //

yattadāsītsuduṣṭātmā karṇo vinihataḥ prabhuḥ /
na śakto hyabhimanyostu karṇaḥ sthātuṃ raṇāgrataḥ //

saubhadraśaranirbhinno visañjñaḥ śoṇitokṣitaḥ /
niśvasankrodhasandīpto vimukhaḥ sāyakārditaḥ //

tasthau sa vihvalaḥ saṅkhye prahārajanitacchaviḥ /
apayānakṛtotsāho nirutsāhaśca bhārata //

duryodhanaṃ raṇe dṛṣṭvā lajjamāno muhurmuhuḥ /
nāpayāsīttatataḥ pārtha so'bhimanyormahāraṇe //

dṛṣṭvā droṇaṃ vadhopāyamabhimanyośca pṛṣṭavān /
śrutvā droṇavacaḥ krūraṃ tataściccheda kārmukam //

tataśchinnāyudhaṃ tena dṛṣṭvā pañca mahārathāḥ /
sa caiva nikṛtiprājñaḥ prāhiṇoccharavṛṣṭibhiḥ //

prahasansa tu duṣṭātmā karṇo rājā ca kauravaḥ / yacca karṇo'bravītkṛṣṇāṃ sabhāyāṃ paruṣaṃ vacaḥ /
pramukhe pāṇḍaveyānāṃ kurūṇāṃ caiva paśyatām //

vinaṣṭāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇe śāśvataṃ narakaṃ gatāḥ /
patimanyaṃ pṛthuśroṇi vṛṇīṣva mṛdubhāṣiṇi //

eṣā tvaṃ dhṛtarāṣṭrasya dāsībhūtā niveśanam /
praviśārālapakṣmākṣi na santi patayastava //

na pāṇḍavāḥ prabhavanti tava kṛṣṇe kathañcana /
dāsabhāryā ca pāñcāli svayaṃ dāsī ca śobhane //

adya duryodhano rājā pṛthivyāṃ nṛpatiḥ smṛtaḥ /
sarve cāsya mahipālā yogakṣemamupāsate //

paśyedānīṃ yadā bhadre niviṣṭāḥ pāṇḍavāḥ samam /
anyonyaṃ samudīkṣante dhārtarāṣṭrasya tejasā //

vyaktaṃ ṣaṇḍatilā hyete narake ca nimajjitāḥ /
preṣyavaccāpi rājānamupasthāsyanti kauravam //

uktavānsa ca pātātmā tathā paramadurmatiḥ /
pāpaḥ pāpavacaḥ karṇaḥ paśyataste dhanañjaya //

asya pāpasya tadvākyaṃ suvarṇavikṛtāḥ śarāḥ /
śamayanti śilādhautā nāśayanto'sya jīvitam //

adya karṇaṃ raṇe grastaṃ paśyantu kuravastvayā /
svargāvataraṇe yatnaṃ svargadvāragataṃ yathā //

adya te samare vīryaṃ paśyantu kuruyodhinaḥ /
sūtaputre hate pārtha jānantu tvāṃ mahāratham //

adya kākavalā gṛdhrā vāyasā jambukāstathā /
viprakarṣantu gātrāṇi sūtaputrasya māriṣa //

adyādhirathirākṣipto nihataśca tvayā raṇe /
kurūṇāṃ śokamādhattāṃ pāṇvānāṃ mudaṃ tadā //

adya tvāṃ pratimardantu pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha /
yathā vṛtravadhe vṛtte devāḥ sarve śatakratum //

adya karṇaṃ raṇe hatvā prāpya caivottamaṃ yaśaḥ /
viśoko vijvaraḥ pārtha bhava bandhupuraskṛtaḥ //

narasiṃhavapuḥ kṛtvā yathā śasto mahāsuraḥ /
hiraṇyakaśipurdaityo viṣṇunā prabhaviṣṇunā //

tathā tvamapi rādheyaṃ ghorāṃ kṛtvā mahātanum /
jahi yuddhe mahābāho trāyasva ca bhayātsvakān //

karṇaṃ hāhākṛtaṃ dīnaṃ viṣaṇṇaṃ tvaccharārditam /
prapatantaṃ mahīṃ karṇaṃ paśyantu vasudhādhipāḥ //

taṃ ca svaśoṇite magnaṃ śayānaṃ patitaṃ bhuvi /
apaviddhāyukadhaṃ karṇamadya paśyantu bāndhavāḥ //

taccaivādya mahatkarma gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ /
rathopasthe viśīryeta tārārāja ivāmbarāt //

āśu cādya śarāstasya sampatanto mahājavaiḥ /
tvaccharaiḥ sannikṛttāgrā viśīryante mahītale //

tvayā cādya hate tasya vikrame bharatarṣabha /
vimukhāḥ sarvarājāno bhavantu gatajīvitāḥ //

tathā cādhirathau yāte prayāntu kuravo diśaḥ /
manvānāstaṃ rathaśreṣṭhaṃ sarvalokeṣu dhanvinām //

sa vai cādya bhayāttyaktvā dhārtarāṣṭro mahācamūm /
duryodhano bhayodvigno dravatu svaṃ niveśanam //

tathā cādya hataṃ śrutvā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ /
kṣaṇena nipatedbhūmau visañjño vai mahīpatiḥ //

adya jānantu te pārtha vikramaṃ sarvayodhinaḥ /
yaduvāca sabhāmadhye paruṣaṃ bhārata tvayi //

yāni cānyāni duṣṭātmā pāpāni kṛtavāṃstvayi /
tānyadya bharataśreṣṭha nāśayantu śarāstava //

śāntiṃ kuru parikleśā kṛṣṇāyāḥ śatrupātana /
hatvā śatruṃ raṇe ślāghyaṃ garjantamatipauruṣam //

adya cādhirathirveddhastava bāṇaiḥ samantataḥ /
manyatāṃ tvāṃ naravyāghra pravaraṃ sarvadhanvinām //

gāṇḍīvaprasṛtānvāṇānadya gātraspṛśaḥ śarān /
yātu karṇo raṇe pārtha śvāvicchalalato yathā //

taṃ kathaṃ karṇamāsādya vidraveyurmahārathāḥ / yastvekaḥ sarvapāñcālānahanyahani nāśayan /
kālavaccarate vīra pāñcālānāṃ rathavraje //

tamapyāsādya samare mitrārthe mitravatsala / tathā jvalantamastraiśca śūraṃ sarvadhanuṣmatām /
nirdahantaṃ samārūḍhaṃ durdharṣaṃ droṇamañjasā //

te nityamuditā jetuṃ yudhi śatrumarindamāḥ /
na cedādhiratherbhītāḥ pāñcālāḥ syuḥ parāṅmukhāḥ //

teṣāmāpatatāṃ śūraḥ pāñcālānāṃ tarasvinām /
ādattāsūñśaraiḥ karṇaḥ pataṅgānāmivānalaḥ //

ete dravanti pāñcālā drāvyante yodhibhirdhruvam /
karṇena bharataśreṣṭha paśyapaśya tathākṛtān //

tānsamārohataḥ śūrānmitrārthe tyaktajīvitān /
nistāraya mahābāho karṇāstrātpāvakopamāt //

astraṃ hirāmātkarṇena bhārgavādṛṣisattamāt /
yadavāptaṃ tadā ghoraṃ tasya rūpamudīryate //

tāpanaṃ sarvasainyasya ghorarūpaṃ bhayānakam /
yamāśritya mahāsenā jvalate svena tejasā //

ete caranti saṅgrāme karṇacāpacyutāḥ śarāḥ /
prabhayā iha śatrūṇāṃ ghātayanto janānprabho //

ete bhramanti pāñcālā utkrayanti ca māriṣa /
karṇāstraṃ samare prāpya durnivāryaṃ mahātmabhiḥ //

eṣa bhīmo dṛḍhakrodho vṛtaḥ pārtha samantataḥ /
sṛñjayairyo'jayatkarṇaṃ pīḍyate niśitaiḥ śaraiḥ //

pāñcālānsṛñjayāṃścaiva pāṇḍavāṃścaiva bhārata /
upekṣito dahetkarṇo rogo dehamivāntakaḥ //

nānyaṃ tvatto hi paśyāmi yodhaṃ yaudhiṣṭhire bale /
yaḥ samāsādya rādheyaṃ svastimānāvrajedgṛhān //

tamadya niśitairbāṇairnihatya bharatarṣabha /
yathā pratijñāṃ tva pārtha tīrtvā kīrtimavāpsyasi //

tvaṃ hi śakto raṇe karṇaṃ vijetuṃ saha pārthivaiḥ /
nānyo yudhi yudhāṃ śreṣṭha satyametadbravīmi te //

etatkṛtvā mahatkārma hatvā karṇaṃ mahāratham /
kṛtārthaḥ saphalaḥ pārtha sukhī bhava narottama //