Mahabharata · Chapter 8.7
hate droṇe maheṣvāse tasminnahani bhārata /
kṛte ca moghasankalpe droṇaputre mahārathe //
dravamāṇe mahārāja kauravāṇāṃ balārṇave /
vyūhya pārthaḥ svakaṃ sainyamatiṣṭhadvātṛbhirvṛtaḥ //
tamavasthitamājñāya putraste bharatarṣabha /
vidrutaṃ svabalaṃ dṛṣṭvā pauruṣeṇa nyavārayat //
svamanīkamavasthāpya bāhuvīryamupāśritaḥ /
yuddhā ca suciraṃ kālaṃ pāṇḍavaiḥ saha bhārata //
labdhalakṣaiḥ parairhaṣṭairvyāyacchadbhiściraṃ tadā /
sandhyākālaṃ samāsādya pratyāhāramakārayat //
niveśya balavadvoraṃ kṣutpipāsābalairyutam /
śrameṇa mahatā yuktaṃ tathā droṇavadhena ca //
dīnarūpā raṇe karma kṛtvā ghoraṃ ca śarvarīm /
viśaṃ prāpya sā senā viśramya muditā'bhavat //
kṛtvā'vahāraṃ sainyānāṃ praviśya śibiraṃ svakam /
kuravaḥ sahitā mantraṃ mantrayāñcakrire mithaḥ //
paryaṅkeṣu parārdhyeṣu spardhyāstaraṇavatsu ca /
varāsaneṣūpaviṣṭāḥ sukhaśayyāsvivāmarāḥ //
tato duryodhano rājā sāmnā paramavalgunā /
tānābhāṣya maheṣvāsānprāptakālamabhāṣata //
mataṃ matimatāṃ śreṣṭhāḥ sarve prabrūta mā ciram /
evaṅgatena yatkāryaṃ bhavetkāryataraṃ nṛpāḥ //
sañjaya uvāca /
evamukte narendreṇa narasiṃhā yuyutsavaḥ /
cakrurnānāvidhāśceṣṭāḥ siṃhāsanagatāstadā //
teṣāṃ niśāmyeṅgitāni yuddhe prāṇāñjuhūṣatām / samudvīkṣya mukhaṃ rājño bālārkasamavarcasam /
ācāryaputro medhāvī vākyajño vākyamādade //
rāgo yogastathā dākṣyāṃ nayaścetyarthasādhakāḥ /
upāyāḥ paṇḍitaiḥ proktāste tu daivamupāśritāḥ //
lokapravīrā ye'smākaṃ devakalpā mahārathāḥ /
nītimantastathā yuktā dakṣā raktāśca te hatāḥ //
na tveva kāryaṃ nairāśyamasmābhirvijayaṃ prati /
sunītairiha sarvārthairdaivamapyanulomyate //
te vayaṃ pravaraṃ nṝṇāṃ sarvairyodhaguṇairyutam /
karṇamevābhiṣebhyāmaḥ saināpatyena bhārata //
karṇaṃ senāpatiṃ kṛtvā pramathiṣyāmahe ripūn //
eṣa hyatibalaḥ śūraḥ kṛtāstro yuddhadurmadaḥ /
vaivasvata ivāsahyaḥ śakto jetuṃ raṇe nipūn //
etadācāryatanayācchrutvā rājaṃstavātmajaḥ /
duryodhano mahārāja bhṛśaṃ prītamanāstadā //
āśāṃ bahumatīṃ cakre varṇaṃ prati sa vai tadā /
hate bhīṣme ca droṇe ca karṇo jeṣyati pāṇḍavān //
tāmāśāṃ hṛdaye kṛtvā samāśvasya ca bhārata / [tato duryodhanaḥ prītaḥ priyaṃ śrutvā'sya tadvacaḥ /
prītisatkārasaṃyuktaṃ tathyamātmahitaṃ śūbham // ]
svaṃ manaḥ samavasthāpya bāhuvīryamupāśritaḥ //
priyasatkārasaṃyuktaṃ tathyamātmahite ratam /
duryodhano mahārāja rādheyamidamabravīt //
karṇa jānāmi te vīryaṃ sauhṛdaṃ paramaṃ mayi /
tathā'pi tvāṃ mahābāho pravakṣyāmi hitaṃ vacaḥ //
śrutvā yatheṣṭaṃ ca kuru vīra yattava rocate /
bhavānprājñatamo nityaṃ mama caiva parā gatiḥ //
bhīṣmadroṇāvatirathau hatau senāpatī mama /
senāpatirbhavānastu tābhyāṃ draviṇavattaraḥ //
vṛddho ca tau maheṣvāsau sāpekṣo ca dhanañjaye /
mānitau ca mayā vīrau rādheya vacanāttava //
pitāmahatvaṃ samprekṣya pāṇḍuputrā mahāraṇe /
rakṣitāstāta bhīṣmeṇa divasāni daśaiva tu //
nyastaśastre tu bhavati hato bhīṣmaḥ pitāmahaḥ /
śikhaṇḍinaṃ puruskṛtya phalgunena mahāhave //
hate tasminmaheṣvāse śaratalpagate tathā /
tvayokte puruṣavyāghra droṇo hyāsītpuraḥsaraḥ //
tenāpi rakṣitāḥ pārthāḥ śiṣyatvāditi me matiḥ /
sa cāpi nihato vṛddho dhṛṣṭadyumnena satvaram //
nihatābhyāṃ pradhānābhyāṃ tābhyāmatulavikrama /
tvatsamaṃ samare yodhaṃ nānyaṃ paśyāmi cintayan //
bhavāneva tu naḥ śakto vijayāya na saṃśayaḥ /
pūrvaṃ madhye ca paścāśca tathaiva vihitaṃ hitam //
sa bhavāndhuryavatsaṅkhye dhuramudvo'ḍhumarhati /
abhiṣecaya sainānye svayamātmānamātmanā //
devatānāṃ yathā skandaḥ senānīḥ prabhuravyayaḥ /
tathā bhavānimāṃ senāṃ dhārtarāṣṭrīṃ bibhartu vai //
jahi śatrugaṇānsarvānmahendro dānavāniva / avasthitaṃ rame dṛṣṭvā pāṇḍavāstvāṃ mahārathāḥ /
draviṣyanti ca pāñcālā viṣṇuṃ dṛṣṭveva dānavāḥ //
tasmāttvaṃ puruṣavyāghra prakarṣaitāṃ mahācamūm //
bhavatyavasthite yatte pāṇḍavā mandacetasaḥ / draviṣyanti sahāmātyāḥ pāñcālāḥ sṛñjayāśca ha /
yathā hyabhyuditaḥ sūryaḥ pratapansvena tejasā /
vyapohati tamastīvraṃ tathā śatrūnpratāpaya //
sañjaya uvāca /
evamuktastu rādheyo rājñā duryodhanena ha / rājñāṃ madhye mahābāhuḥ prītātmā sa mahābalaḥ /
harṣayannabravītkarṇo duryodhanamidaṃ vacaḥ //
karṇa uvāca /
uktametanmayā pūrvaṃ gāndhāre tava sannidhau /
jeṣyāmi pāṇḍavānsarvānsaputrānsajanārdanān //
senāpatirbhaviṣyāmi tavāhaṃ nātra saṃśayaḥ /
sthiro bhava mahārāja jitānvidvi ca pāṇḍavān //
sañjaya uvāca /
evamukto mahārāja tato duryādhano nṛpaḥ /
uttasthau rājabhiḥ sārdhaṃ devairiva śatakratuḥ //
saināpatyena satkartuṃ karṇaṃ skandamivāmarāḥ /
tato'bhiṣiṣicuḥ karṇaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā //
duryodhanamuktā rājanrājāno vijayaiṣiṇaḥ /
śātakumbhamayaiḥ kumbhermāheyaiścābhimantritaiḥ //
toyapūrṇairviṣāṇaiśca dvipakhaṅgamaharṣabhaiḥ /
maṇimuktāyutaiścānyaiḥ puṇyagandhaistathauṣadhaiḥ //
audumbare sukhāsīnamāsane kṣaumasaṃvṛte /
śāstradṛṣṭena vidhinā sambhāraiśca susambhṛtaiḥ //
brāhmaṇaḥ kṣatriyā vaiśyāstathā śūdrāśca sammatāḥ /
tuṣṭuvustaṃ mahātmānamabhiṣiktaṃ varāsane //
tato'bhiṣikte rājendra niṣkairgobhirdhanena ca /
vācayāmāsa viprāgryānrādheyaḥ paravīrahā //
sa vyarocata rādheyaḥ sūtamāgadhabandibhiḥ /
stūyamāno yathā bhānurudaye brahmavādibhiḥ //
tataḥ puṇyāhaghoṣeṇa vāditraninadena ca /
jayaśabdena śūrāṇāṃ tumulaḥ sarvato'bhavat //
jayetyūcurnṛpāḥ sarve rādheyaṃ tatra saṅgatāḥ //
jaya pārthānsagovindānsānugāṃstānmahāmṛdhe /
iti taṃ bandinaḥ prāhurdvijāśca puruṣarṣabham //
jahi pārthānsapāñcālānrādheya vijayāya naḥ /
udyanniva sadā bhānustamāṃsyugrairgabhastibhiḥ //
na hyalaṃ tvadvisṛṣṭānāṃ śarāṇāṃ vai sakeśavāḥ /
ulūkāḥ sūryaraśmīnāṃ jvalatāmiva darśane //
na hi pārthāḥ sapāñcālāḥ sthātuṃ śaktāstavāgrataḥ /
āttavajrasya samare mahendrasyeva dānavāḥ //
sañjaya uvāca /
sa satkṛtaḥ stūyamānaḥ suhṛdgaṇavṛto ruṣā /
karṇo duryodhanaṃ vākyamabravītprahasanpriyam //
duryodhanādya sagaṇaṃ pāṇḍūnāṃ pravaraiḥ saha /
phalgunaṃ sūdayiṣyāmi tvatpriyārthaṃ sabāndhavam //
saparvatārṇavadvīpāṃ śādhi gāṃ gatapāṇḍavām /
putrapautraprapautreṣu pratiṣṭhāṃ gamayiṣyami //
nāsahyaṃ vidyate mahyaṃ tvatpriyārthamarindama /
satyadharmānuraktasya siddhirātmavato yathā //
abhiṣiktastu rāgheyaḥ prabhayā so'mitaprabhaḥ /
atyaricyata rūpeṇa divākara ivāparaḥ //
saināpatye tu rādheyamabhiṣicya sutastava /
amanyata tadātmānaṃ kṛtārthaṃ kālacoditaḥ //
karṇo'pi rājñaḥ samprāpya saināpatyamarindamaḥ /
yogamājñāpayāmāsa sūryasyodayanaṃ prati //
tava putrairvṛtaḥ karṇaḥ śuśubhe tatra bhārata /
devairiva yathā skandaḥ saṅgrāme tārakāmaye //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0