Mahabharata · Chapter 8.56
proktastvayā pūrvameva pravīro lokaviśrutaḥ /
na tvasya karma saṅgrāme tvayā sañjaya kīrtitam //
tasya vistaraśo brūhi pravīrasyādya vikramam /
śikṣāṃ prabhāvaṃ vīryaṃ ca pramāṇaṃ darpameva ca //
sañjaya uvāca /
bhīṣmadroṇakṛpadrauṇikarṇārjunajanārdanān /
samāptavidyāndhanuṣi śreṣṭhānyānsapta manyase //
yo hyākṣipati vīryeṇa sarvānetānmahārathān /
na mene cātmanā tulyaṃ kañcideva nareśvaram //
tulyatāndroṇabhīṣmābhyāmātmano yo na mṛṣyate /
vāsudevārjunābhyāṃ ca nyūnatāṃ naicchatātmani //
sa pāṇḍyo'rthapatiśreṣṭhaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ /
karṇasyānīkamahanatpāśahasta ivāntakaḥ //
tadudīrṇarathāśvebhaṃ pattipravarasaṅkulam /
kulālacakravaddhāntaṃ pāṇḍyenābhyāhataṃ balāt //
vyaśvasūtadhvajarathānviprayuktayugānrathān /
samyagastaiḥ śaraiḥ pāṇḍyo vāyurmeghānivākṣipat //
dviradānpravarārohānvipatākāyudhadhvajān /
sa pādarakṣānahanadvajreṇādrīnivādrihā //
sa śaktiprāsatūṇīrānaśvārohānhayānapi /
pulindakhasabāhlīkaniṣādāndhrakakuntalān //
dākṣiṇātyāṃśca bhojāṃśca śūrānsaṅgrāmakarkaśān /
viśastrakavacānbāṇaiḥ kṛtvā pāṇḍyo'karodvyasūn //
caturaṅgaṃ balaṃ bāṇairnighnantaṃ pāṇḍayamāhave /
dṛṣṭvā drauṇirasambhrāntamasambhrāntastato'bhyayāt //
ābhāṣya cainaṃ madhuramabhītaṃ tamabhītavat /
prāha praharatāṃ śreṣṭhaḥ smitapūrvaṃ samāhvayat //
rājankamalapatrākṣa pradhānāyudhavāhana /
vajrasaṃhananaprakhya prakhyātabalapauruṣa //
muṣṭikliṣṭāṅgulibhyāṃ ca vyāyatābhyāṃ mahaddhanuḥ /
dorbhyāṃ visphārayanbhāsi mahājaladavadbhṛśam //
śaravarṣairmahāvegairamitrānabhivarṣataḥ /
madanyaṃ nānupaśyāmi prativīraṃ tavāhave //
rathadviradapattyaśvānekaḥ pramathase bahūn /
mṛgasaṅghānivāraṇye vibhīrbhīmabalo hariḥ //
mahatā rathaghoṣeṇa divaṃ bhūmiṃ ca nādayan /
varṣānte sasyāṃ sūryo bhābhirādīpayanniva //
saṃspṛśānaḥ śaraiḥ pūrṇau tūṇī cāśīviṣopamaiḥ /
mayaivaikena yudhyasva tryambakenāndhako yathā //
evamuktastathetyuktvā pramathyainaṃ sa pārthivaḥ /
karṇinā droṇatanayaṃ vivyādha malayadhvajaḥ //
marmabhedibhiratyugrairbāṇairagniśikhopamaiḥ /
marmasvabhyahanaddrauṇiḥ pāṇḍyamācāryanandanaḥ //
tato'parānnavāṃstūrṇaṃ nārācānkaṅkavāsasaḥ /
gatyā daśamyā saṃyuktānaśvatthāmā'pyavāsṛjat //
tānacchinattadā pāṇḍyaścaturbhiraparaiḥ śaraiḥ /
caturo'bhyāhanaccāśvānāśu te vyasavo'bhavan //
atha droṇasutasyeṣūṃstāñchittvā niśitaiḥ śaraiḥ /
dhanurjyāṃ vitatāṃ pāṇḍyaścicchedādityatejasaḥ //
divyaṃ dhanurathādhijyaṃ kṛtvā drauṇiramitrahā /
prekṣya cāśu rathe yuktānnarairanyānhayottamān //
tataḥ śarasahasrāṇi preṣayāmāsa vai dvijaḥ /
iṣusambādhamākāśamakaroddiśa eva ca //
tatastānasyataḥ sarvāndrauṇerbāṇānmahātmanaḥ /
jānānopyakṣayānpāṇḍyo śātayatpuruṣarṣabhaḥ //
prayuktāṃstānprayatnena chittvā drauṇeriṣūnariḥ /
cakrarakṣau raṇe tasya prāṇudanniśitaiḥ śaraiḥ //
atha tallāghavaṃ dṛṣṭvā maṇḍalīkṛtakārmukaḥ /
prāsyaddroṇasuto bāṇānvṛṣṭiṃ pūṣānujo yathā //
aṣṭāvaṣṭagavānyūhuḥ śakaṭāni yadāyudham /
ahnastadaṣṭabhāgena drauṇiścikṣepa māriṣa //
tamantakamiva kruddhamantakālāntakopamam /
ye ye dadṛśire rūpaṃ visañjñāḥ prāyaśo'bhavan //
ācāryaputrastāṃ senāṃ bāṇavṛṣṭyā vyavīvṛṣat /
parjanya iva gharmānte vṛṣṭyā sādridrumāṃ mahim //
drauṇiparjanyamuktāṃ tāṃ bāṇavṛṣṭiṃ suduḥsahām /
vāyavyāstreṇa sa kṣipraṃ viddhvā pāṇḍyātilo'nadat //
tasya nānadataḥ ketuṃ candanāgururūṣitam /
malayapratimaṃ drauṇiśchittvāśvāṃścaturo'hanat //
sūtamekeṣuṇā hatvā mahājaladaniḥsvanam /
dhanuśchittvā'rdhacandreṇa tilaśo vyadhamadratham //
astrairastrāṇi saṃvārya chittvā sarvāyudhāni ca /
prāptamapyahitaṃ drauṇirnāhanadyuddhatṛṣṇayā //
hateśvaro dantivaraḥ sukalpita-- satvarābhisṛṣṭaḥ pratiśabdago balī /
tamādravaddrauṇiśarāhatastvaran javena kṛtvā pratihastigarjitam //
taṃ vāraṇaṃ vāraṇayuddhakovido dvipottamaṃ parvatasānusannibham /
sambhyatiṣṭhanmalayadhvajastvara-- nyathā'driśṛṅgaṃ harirunnadaṃstathā //
sa tomaraṃ bhāskararaśmivarcasaṃ balāstrasargottamayatnamanyubhiḥ /
sasarja śīghraṃ paripīḍayangajaṃ guroḥ sutāya draviḍeśvaro nadan //
maṇipravekottamavajrahāṭakai-- ralaṅkṛtaṃ cāṃśukamālyamauktikaiḥ /
hato mayāsītyasakṛnmudā nada-- nparābhinaddrauṇivarāṅgabhūṣaṇam //
tadarkacandragrahapāvakatviṣaṃ bhṛśābhighātātpatitaṃ vighūrṇitam /
mahendravajrābhihataṃ mahāsvanaṃ yathā'driśṛṅgaṃ bharaṇītale tathā //
tataḥ prajajvāla pareṇa manyunā pādāhato nāgapatiryathā tathā /
samādade cāntakadaṇḍasannibhā-- niṣūnamitrāntakarāṃścaturdaśa //
dvipasya pādāgrakarānsa pañcabhi-- rnṛpasya bāhū ca śiro'tha ca tribhiḥ /
jaghāna paḍbhiḥ paḍṛtūpamatviṣaḥ sa pāṇḍyarājānucarānmahārathān //
sudīrghavṛttau varacandanokṣitau suvarṇamuktāmaṇivajrabhūṣaṇau /
bhujau dharāyāṃ patitau nṛpasya tau viceṣṭatustārkṣyahatāvivoragau //
śiraśca tatpūrṇaśaśiprabhānanaṃ saroṣatāmrāyatanetramunnasam /
kṣitāvapi bhrājati tatsakuṇḍalaṃ viśākhayormadhyagataḥ śaśī yathā //
[sa tu dvipaḥ pañcabhiruttameṣubhiḥ kṛtaḥ ṣaḍaṃśaścaturo nṛpastribhiḥ /
kṛto daśāṃśaḥ kuśalena yudhyatā yathā havistaddaśa daivataṃ tathā //
sa pādaśo rākṣasabhojanānbahūn pradāya pāṇḍyo'śvamanuṣyakuñjarān /
svadhāmivāpya jvalanaḥ pitṛpriya-- stataḥ praśāntaḥ salilapravāhataḥ] //
samāptavidyaṃ tu guroḥ sutaṃ nṛpaḥ samāptakarmāṇamupetya te sutaḥ /
suhṛdvṛto'tyarthamapūjayanmudā jite balau viṣṇumivāmareśvaraḥ //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0