Mahabharata · Chapter 8.44

vidārya karṇastāṃ senāṃ yudhiṣṭhiramathādravat /
rathahastyaśvapattīnāṃ sahasraiḥ parivāritaḥ //

nānāyudhasahasrāṇi preritānyaribhirvṛṣaḥ /
chittvā bāṇaśatairugraistānavidhyadasambhramāt //

nicakarta śirāṃsyeṣāṃ bāhūnūrūṃśca sūtajaḥ //
te hatā bhūtale peturbhagnāścānye vidudruvuḥ //

draviḍāndhraniṣādāstu punaḥ sātyakicoditāḥ /
prabhyadravañjighāṃsantaḥ pattayaḥ karṇamāhave //

te vibāhuśirastrāṇāḥ prahatāḥ karṇasāyakaiḥ /
petuḥ pṛthivyāṃ yugapacchinnaṃ sālavanaṃ yathā //

evaṃ yodhaśatānyājau sahasrāṇyayutāni ca /
hatānīyurmahīṃ dehairyaśasā'pūrayandiśaḥ //

atha vaikartanaṃ karṇaṃ raṇe kruddhamivāntakam /
rurudhuḥ pāṇḍupāñcālā vyādhiṃ mantrauṣadhā iva //

sa tānpramṛdyābyapatatpunareva yudhiṣṭhiram /
mantrauṣadhikriyātīto vyādhiratyulbaṇo yathā //

sa rājagṛddhibhī ruddhaḥ pāṇḍupāñcālakekayaiḥ /
nāśakattānatikrāntuṃ mṛtyurbrāhmavido yathā //

tato yudhiṣṭhiraḥ karṇamadūrasthaṃ nivāritam /
tairyodhapramukhairvīraṃ dṛṣṭvā vivyādha sāyakaiḥ //

karṇaḥ pārthaśarāviddhastotrārdita iva dvipaḥ /
pramathya sahitānvīrānyudhiṣṭhiramapīḍayat //

tato yudhiṣṭhiraḥ karṇamāsādya jayatāṃ varam /
abravītparavīraghnaṃ krodhasaṃraktalocanaḥ //

karṇakarṇa vṛthādṛṣṭe sūtaputra vacaḥ śṛṇu /
sadā spardhasi saṅgrāme phalgunena tarasvinā //

yathā'smānbādhase nityaṃ dhārtarāṣṭramate sthitaḥ /
yadbalaṃ yacca te vīryaṃ pradveṣo yastu pāṇḍuṣu //

tatsarvaṃ darśayasvādya pauruṣaṃ mahadāsthitaḥ /
yuddhaśradvāṃ ca te'dyāhaṃ vineṣyāmi mahāhave //

evamuktvā mahārāja karṇaṃ pāṇḍusutastadā /
suvarṇapuṅkhairdaśabhirvivyādāyasmayaiḥ śaraiḥ //

taṃ sūtaputro daśabhiḥ pratyaviddhyadarindamaḥ /
vatsadantairmaheṣvāsaḥ prahasanniva bhārata //

so'vajñāya tu nirviddhaḥ sūtaputreṇa pāṇḍavaḥ /
prajajvāla tataḥ krodhāddhaviṣeva hutāśanaḥ //

jvālāmālāparikṣipto rājño deho vyadṛśyata /
yugānte dagdhukāmasya saṃvartāgnerivāparaḥ //

tato visphārya sumahaccāpaṃ hemapariṣkṛtam /
samādhatta śitaṃ bāṇaṃ girīṇāmapi dāraṇam //

tataḥ pūrṇāyatotkṛṣṭaṃ yamadaṇḍanibhaṃ śaram /
mumoca tvarito rājā sūtaputrajighāṃsayā //

sa tu vegavatā mukto bāṇo vajrāśanisvanaḥ /
viveśa sahasā karṇaṃ savye pārśve mahāratham //

sa tu tena prahāreṇa pīḍitaḥ pramumoha vai /
srastagātro mahābāhurdhanurutsṛjya kampitaḥ //

gatāsuriva niścetāḥ śalyasyābhimukho'patat /
rājā'pi bhūyo nājaghne karṇaṃ pārthahitepsayā //

tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ dhārtarāṣṭrabalaṃ mahat /
vivarṇamukhamārtaṃ ca karṇaṃ dṛṣṭvā tathāgatam //

siṃhanādāśca sañjajñuḥ kṣvelāḥ kilakilāstathā /
pāṇḍavānāṃ mahārāja dṛṣṭvā rājñaḥ parākramam //

pratilabhya tu rādheyaḥ sañjñāṃ nāticirādiva /
dadhre rājavināśāya manaḥ krūraparākramaḥ //

sa hemavikṛtaṃ cāpaṃ visphārya vijayaṃ mahat /
avākiradameyātmā pāṇḍavaṃ niśitaiḥ śaraiḥ //

tataḥ kṣurābhyāṃ pāñcālyau cakrarakṣau mahātmanaḥ /
jaghāna candradevaṃ ca daṇḍadhāraṃ ca saṃyuge //

tāvubhau dharmarājasya pravīrau yudhi bhārata /
rathābhyāśe cakāśete candrasyeva punarvasū //

yudhiṣṭhiraḥ punaḥ karṇamavidvyattriṃśatā śaraiḥ /
suṣeṇaṃ satyasenaṃ ca tribhistribhiratāḍayat //

śalyaṃ navatyā vivyādha trisaptatyā ca sūtajam /
tāṃstasya goptṝnvivyādha tribhistribhirajihmagaiḥ //

tataḥ prahasyādhirathiḥ ṣaṣṭhyā rājañśitaiḥ śaraiḥ /
viddhvā yudhiṣṭhiraṃ saṅkhye nanādātirathastadā //

tataḥ pravīrāḥ pāṇḍūnāmabhyadhāvannamarṣitāḥ /
yudhiṣṭhiraṃ parīpsantaḥ karṇamabhyardayañcharaiḥ //

sātyakiścekitānaśca yuyutsuḥ pāṇḍya eva ca /
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca draupadeyāḥ prabhadrakāḥ //

yamau ca bhīmasenaśca śiśupālasya cātmajaḥ /
kārūśā mātsyaśeṣāśca kekayāḥ kāśikosalāḥ //

ete ca tvaritā vīrā vasuṣeṇamatāḍayan /
janamejayaśca pāñcālyaḥ karṇaṃ vivyādha sāyakaiḥ //

vārāhakarṇanārācairnālīkairniśitaiḥ śaraiḥ /
vatsadantairvipāṭhaiśca kṣurapraiścaṭakāmukhaiḥ //

nānāpraharaṇaiścograi rathahastyaśvasādibhiḥ /
sarvato'bhyadravatkarṇaṃ parivārya jighāṃsayā //

sa pāṇḍavānāṃ pravaraiḥ sarvataḥ samabhidrutaḥ /
chādyamānaḥ śitatairghoraiḥ svasvanāmāṅkitaiḥ śaraiḥ //

na cacāla raṇe karṇo mahendro dānavairiva /
nijaghāna maheṣvāsānpāñcālānekaviṃśatim //

tataḥ punarameyātmā cedīnāṃ pravarāndaśa /
nyahanadbharataśreṣṭha karṇo vaikartanastadā //

tasya bāṇasahasrāṇi samprapannāni māriṣa /
dṛśyante dikṣu sarvāsu śalabhānāmiva vrajāḥ //

karṇanāmāṅkitā bāṇāḥ svarṇapuṅkhāḥ sutejanāḥ /
narāśvakāyānnirbhidya petururvyāṃ samantataḥ //

karṇenaikena samare cedīnāṃ pravarāstadā /
sṛjjayānāṃ ca sarveṣāṃ śataśo nihatā raṇe //

karṇasya śarasañchannaṃ babhūva tumulaṃ tamaḥ /
nājñāyata tataḥ kiñcitpareṣāmātmano'pi vā //

tasmiṃstamasi bhūte ca kṣatriyāṇāṃ bhayaṅkare /
vicacāra mahabihurnirdahankṣatriyānbahūn //

tataḥ śaramahājvālo vīryoṣmā karṇapāvakaḥ /
nirdahanpāṇḍavavanaṃ cāru paryacaradraṇe //

tatasteṣāṃ mahārāja pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ / sṛñjayānāṃ ca sarveṣāṃ śataśo'tha sahasraśaḥ /
astraiḥ karṇaṃ maheṣvāsaṃ samantātparyavārayan //

sa saṃvārya mahāstrāṇi maheṣvāso mahātmanām /
prahasya puruṣendrasya karṇaściccheda kārmukam //

tataḥ sandhāya navatiṃ nimeṣānnataparvaṇām /
bibheda kavacaṃ rājño raṇe karṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ //

tadvarma hemavikṛtaṃ ratnacitraṃ babhau patat /
savidyudabhraṃ savituḥ śliṣṭaṃ vātahataṃ yathā //

tadaṅgātpuruṣendrasya bhraṣṭaṃ varma vyarocata /
ratnairalaṃvṛtaṃ citrervyabhnaṃ niśi yathā nabhaḥ //

bhinnavarmā śaraiḥ pārtho rudhireṇa samukṣitaḥ /
babhāse puruṣaśreṣṭha udyanniva divākaraḥ //

sa śarācitasarvāṅgaśchinnavarmā'tha saṃyuge /
kṣātraṃ dharmaṃ samāsthāya siṃhanādamakurvata //

narditvā ca ciraṃ kālaṃ pāṇḍavo rabhaso raṇe /
śaktiṃ cikṣepa vegena pradīptāmaśanīmiva //

tāṃ jvalantīmivākāśe śaktiṃ śaptabhirāśugaiḥ /
bhallaiściccheda rādheyaḥ sā tvaśīryata vai raṇe //

hṛdi bāhvorlalāṭe ca kṣiprakārī yudhiṣṭhiraḥ /
caturbhistomaraiḥ karṇaṃ tāḍayitvā'nadanmudā //

udbhinnarudhiraḥ karṇaḥ krudvaḥ sarpa iva śvasan /
jaghāna sūtaṃ pārthasya pārṣṭhiṃ ca navabhiḥ śaraiḥ //

dhvajaṃ ciccheda nṛpatestribhirvivyādha caiva tam /
iṣudhī cāsya ciccheda rathaṃ ca tilaśo'cchinat //

etasminnantare śūrāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ /
vavṛṣuḥ śaravarṣāṇi rādheyaṃ prati bhārata //

sātyakiḥ pañcaviṃśatyā śikhaṇḍī navabhiḥ śaraiḥ /
avarṣatāṃ mahārāja rādheyaṃ śatrukarśanam //

śaineyaṃ tu tatuḥ kruddhaḥ karṇaḥ pañcabhirāyasaiḥ /
vivyādha samare rājaṃstribhiścānyaiḥ śilīmukhaiḥ //

dakṣiṇaṃ tu bhujaṃ tasya tribhiḥ karṇo'bhyavidhyata /
savyaṃ ṣoḍaśabhirbāṇairyantāraṃ cāsya saptabhiḥ //

athāsya caturo vāhāṃścaturbhirniśitaiḥ śaraiḥ /
sūtaputro'nayatkṣipraṃ yamasya sadanaṃ prati //

athāpareṇa bhallena dhanuśchittvā mahārathaḥ /
sāratheḥ saśirastrāṇaṃ śiraḥ kāyādapāharat //

hatāśvasūte tu rathe sthitaḥ sa śinipuṅgavaḥ /
śaktiṃ cikṣepa karṇāya vaidūryamaṇibhūṣitām //

tāmāpatantīṃ sahasā dvidhā ciccheda bhārata /
karṇo vai dhanvināṃ śreṣṭhastāṃśca sarvānavārayat //

tatastānniśitairbāṇaiḥ pāṇḍavānāṃ mahārathān /
nyavārayadameyātmā śikṣayā ca balena ca //

ardayitvā śaraistāṃstu siṃhaḥ kṣudramṛgāniva / pīḍayandharmarājānaṃ śaraiḥ sannataparvamiḥ /
abhyadravata rādheyo dharmaputraṃ śitaiḥ śaraiḥ //

tataḥ pārṣo hyapāsāsīdvatāśvo hatasārathiḥ /
aśaknuvanmukhe sthātuṃ tataḥ karṇasya durmanāḥ //

tamabhidrutya rādheyaḥ pāṇḍuputraṃ yudhiṣṭhiram /
abravītprahasanrājankutsayanniva pāṇḍavam //

kathaṃ nāma kule jātaḥ kṣatradharme vyavasthitaḥ /
prajahyātsamare śatrūnprāṇānrakṣa mahāhave //

na bhavānkṣatradharmeṣu kuśalo'sīti me matiḥ /
brāhme bale bhavānyuktaḥ svādhyāye yajñakarmaṇi //

mā sma yudhyasva kaunteya mā sma vīrānsamāsadaḥ /
mā caivaṃ vipriyaṃ brūhi mā ca tvaṃ bhaja saṃyugam //

vaktavyā māriṣā'nye tu na vaktavyāstu mādṛśāḥ /
mādṛśānhi bruvanyuddhe etadanyacca lapsyase //

svagṛhaṃ gaccha kaunteya yatra vā keśavārjunau /
na hi tvāṃ samare rājanhanyātkarṇaḥ kathañcana //
sañjaya uvāca /

varapradānaṃ kuntyāstu karṇaḥ smṛtvā mahārathaḥ /
vadhaprāptaṃ tu kaunteyaṃ nāvadhītpuruṣottamaḥ //

evamuktvā tataḥ pārthaṃ visṛjya ca mahābalaḥ /
nyahanatpāṇḍavīṃ senāṃ vajrahasta ivāsurīm //

tato'pāyāddrutaṃ rājanvrīḍanniva nareśvaraḥ //

athāpayātaṃ rājānaṃ matvā'nvīyustamacyutam / cedipāṇḍavapāñcālāḥ sātyakiśca mahārathaḥ /
draupadeyāstathā śūrā mādrīputrau ca pāṇḍavau //

tato yudhiṣṭhirānīkaṃ dṛṣṭvā karṇaḥ parāṅmukham /
kurubhiḥ sahito vīraḥ prahṛṣṭaḥ pṛṣṭhato'nvagāt //

bherīśaṅkhamṛdaṅgānāṃ kārmukāṇāṃ ca niḥsvanaḥ /
babhūva dhārtarāṣṭrāṇāṃ siṃhanādaravastathā //

yudhiṣṭhirastu kauravya rathamāruhya satvaram /
śrutakīrtermahārāja dṛṣṭvā tatkarṇavikramam //

kālyamānaṃ balaṃ dṛṣṭvā sūtaputreṇa māriṣa /
svānyodhānabravītkrudvo nighnataitānkimāsata //

tato rājñā'bhyanujñātāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ /
bhīmasenamukhāḥ sarve putrāṃste pratyupādravan //

abhavattumulaḥ śabdo yodhānāṃ tatra bhārata / rathahastyaśvapattīnāṃ dravatāṃ ninado mahān /
udyataprativiṣṭānāṃ śastrāṇāṃ ca tatastataḥ //

āgacchata praharata kṣipraṃ viparidhāvata /
iti bruvāṇā hyanyonyaṃ jaghnuryodhā mahāraṇe //

abhracchāyeva tatrāsīccharavṛṣṭibhirambare /
samāvṛtairnaravarairnighnadbhiritaretaram //

vipatākadhvajacchatrā vyaśvasūtarathāyudhāḥ / vyaṅgāṅgāvayavāḥ petuḥ kṣitau kṣīṇāḥ kṣitīśvarāḥ /
śikharāṇīva śelānāṃ vajrabhinnāni māniṣa //

sārohā nihatāḥ peturdvipā bhinnā mahītale /
chinnabhinnaviparyastavarmālaṅkāravigrahāḥ //

sārohāsturagāḥ peturhatavīrāḥ sahasraśaḥ / vipravidvāyudhāṅgāśca dviradā rathibhirhatāḥ /
prativīraiśca sammarde pattisaṅghāḥ sahasraśaḥ //

viśālāyatatāmrākṣaiḥ padmendusadṛśānanaiḥ /
śirobhiryuddhaśauṇḍānāṃ sarvataḥ saṃvṛtā mahī //

yathā bhuvi tathā vyomni niḥsvanaṃ śuśruvurjanāḥ /
vimāne'psarasāṃ saṅghairgītavāditraniḥsvanaiḥ //

hatānabhimukhānvīrānvīraiḥ śatasahasraśaḥ /
āropyāropya gacchanti vimāneṣvapsarogaṇāḥ //

taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ pratyakṣaṃ svargalipsayā /
prahṛṣṭamanasaḥ śūrāḥ kṣipraṃ jaghnuḥ parasparam //

rathino rathibhiḥ sārdhaṃ citraṃ yuyudhurāhave /
pattayaḥ pattibhirnāgāḥ saha nāgairhayairhayoḥ //

evaṃ pravṛtte saṅgrāme gajavājinarakṣaye /
sainyena rajasā vṛttate sve svāñjaghnuḥ pare parān //

kacākacaṃ yuddhamāsīddantādanti nakhānakhi /
muṣṭiyuddhaṃ niyuddhaṃ ca dehapāpmavināśanam //

tathā vartatati saṅgrame gajavājinarakṣaye /
narāśvanāgadehebhyaḥ prasṛtā lohitāpagā //

gajāśvanaradehānsā vyuvāha patitānbahūn /
narāśvagajasambādhe narāśvagajasādinām //

lohitodā mahāghorā māṃsaśoṇitakardamā /
narāśvagajadehānvai vahantī bhīrubhīṣaṇā //

tasyā nadyāḥ paraṃ pāraṃ vrajanti vijayaiṣiṇaḥ /
nāgena ca plavanto vai nimajjyonmajjya cāpare //

te tu lohitadigdhāṅgā raktavarmāyudhāmbarāḥ /
sasnustatasyāṃ papuścāsraṃ mamluśca bharatarṣabha //

rathānaśvānnārānnāgānāyudhābharaṇāni ca / varmāṇi cāpyapaśyāma patitāni sahasraśaḥ /
khaṃ dyāṃ bhūmiṃ diśaścaiva prāyaḥ paśyāma lohitāḥ //

lohitasya tu gandhena spardena ca rasena ca / rūpeṇa cātiraktatena śabdena ca visarpatā /
viṣādaḥ sumahānāsītprāyaḥ sainyasya bhārata //

tattu viprahataṃ sainyaṃ bhīmasenamukhaistava /
bhūyaḥ samādravanvīrāḥ sātatyakipramukhāstadā //

teṣāmāpatatatāṃ vegamaviṣahyaṃ nirīkṣya ca /
putrāṇāṃ te mahāsainyamāsīdrājanparāṅmukham //

tatprakīrṇarathāśvebhaṃ naravājisamākulam /
vidhvastavarmakavacaṃ pravidvāyudhakārmukam //

vyadravattāvakaṃ sainyaṃ loḍyamānaṃ samantataḥ /
siṃhārditamivāraṇye yathā gajakulaṃ tathā //