મહાભારત · અધ્યાય 8.44

વિદાર્ય કર્ણસ્તાં સેનાં યુધિષ્ઠિરમથાદ્રવત્ ।
રથહસ્ત્યશ્વપત્તીનાં સહસ્રૈઃ પરિવારિતઃ ॥

નાનાયુધસહસ્રાણિ પ્રેરિતાન્યરિભિર્વૃષઃ ।
છિત્ત્વા બાણશતૈરુગ્રૈસ્તાનવિધ્યદસમ્ભ્રમાત્ ॥

નિચકર્ત શિરાંસ્યેષાં બાહૂનૂરૂંશ્ચ સૂતજઃ ॥
તે હતા ભૂતલે પેતુર્ભગ્નાશ્ચાન્યે વિદુદ્રુવુઃ ॥

દ્રવિડાન્ધ્રનિષાદાસ્તુ પુનઃ સાત્યકિચોદિતાઃ ।
પ્રભ્યદ્રવઞ્જિઘાંસન્તઃ પત્તયઃ કર્ણમાહવે ॥

તે વિબાહુશિરસ્ત્રાણાઃ પ્રહતાઃ કર્ણસાયકૈઃ ।
પેતુઃ પૃથિવ્યાં યુગપચ્છિન્નં સાલવનં યથા ॥

એવં યોધશતાન્યાજૌ સહસ્રાણ્યયુતાનિ ચ ।
હતાનીયુર્મહીં દેહૈર્યશસાઽપૂરયન્દિશઃ ॥

અથ વૈકર્તનં કર્ણં રણે ક્રુદ્ધમિવાન્તકમ્ ।
રુરુધુઃ પાણ્ડુપાઞ્ચાલા વ્યાધિં મન્ત્રૌષધા ઇવ ॥

સ તાન્પ્રમૃદ્યાબ્યપતત્પુનરેવ યુધિષ્ઠિરમ્ ।
મન્ત્રૌષધિક્રિયાતીતો વ્યાધિરત્યુલ્બણો યથા ॥

સ રાજગૃદ્ધિભી રુદ્ધઃ પાણ્ડુપાઞ્ચાલકેકયૈઃ ।
નાશકત્તાનતિક્રાન્તું મૃત્યુર્બ્રાહ્મવિદો યથા ॥

તતો યુધિષ્ઠિરઃ કર્ણમદૂરસ્થં નિવારિતમ્ ।
તૈર્યોધપ્રમુખૈર્વીરં દૃષ્ટ્વા વિવ્યાધ સાયકૈઃ ॥

કર્ણઃ પાર્થશરાવિદ્ધસ્તોત્રાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ ।
પ્રમથ્ય સહિતાન્વીરાન્યુધિષ્ઠિરમપીડયત્ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરઃ કર્ણમાસાદ્ય જયતાં વરમ્ ।
અબ્રવીત્પરવીરઘ્નં ક્રોધસંરક્તલોચનઃ ॥

કર્ણકર્ણ વૃથાદૃષ્ટે સૂતપુત્ર વચઃ શૃણુ ।
સદા સ્પર્ધસિ સઙ્ગ્રામે ફલ્ગુનેન તરસ્વિના ॥

યથાઽસ્માન્બાધસે નિત્યં ધાર્તરાષ્ટ્રમતે સ્થિતઃ ।
યદ્બલં યચ્ચ તે વીર્યં પ્રદ્વેષો યસ્તુ પાણ્ડુષુ ॥

તત્સર્વં દર્શયસ્વાદ્ય પૌરુષં મહદાસ્થિતઃ ।
યુદ્ધશ્રદ્વાં ચ તેઽદ્યાહં વિનેષ્યામિ મહાહવે ॥

એવમુક્ત્વા મહારાજ કર્ણં પાણ્ડુસુતસ્તદા ।
સુવર્ણપુઙ્ખૈર્દશભિર્વિવ્યાદાયસ્મયૈઃ શરૈઃ ॥

તં સૂતપુત્રો દશભિઃ પ્રત્યવિદ્ધ્યદરિન્દમઃ ।
વત્સદન્તૈર્મહેષ્વાસઃ પ્રહસન્નિવ ભારત ॥

સોઽવજ્ઞાય તુ નિર્વિદ્ધઃ સૂતપુત્રેણ પાણ્ડવઃ ।
પ્રજજ્વાલ તતઃ ક્રોધાદ્ધવિષેવ હુતાશનઃ ॥

જ્વાલામાલાપરિક્ષિપ્તો રાજ્ઞો દેહો વ્યદૃશ્યત ।
યુગાન્તે દગ્ધુકામસ્ય સંવર્તાગ્નેરિવાપરઃ ॥

તતો વિસ્ફાર્ય સુમહચ્ચાપં હેમપરિષ્કૃતમ્ ।
સમાધત્ત શિતં બાણં ગિરીણામપિ દારણમ્ ॥

તતઃ પૂર્ણાયતોત્કૃષ્ટં યમદણ્ડનિભં શરમ્ ।
મુમોચ ત્વરિતો રાજા સૂતપુત્રજિઘાંસયા ॥

સ તુ વેગવતા મુક્તો બાણો વજ્રાશનિસ્વનઃ ।
વિવેશ સહસા કર્ણં સવ્યે પાર્શ્વે મહારથમ્ ॥

સ તુ તેન પ્રહારેણ પીડિતઃ પ્રમુમોહ વૈ ।
સ્રસ્તગાત્રો મહાબાહુર્ધનુરુત્સૃજ્ય કમ્પિતઃ ॥

ગતાસુરિવ નિશ્ચેતાઃ શલ્યસ્યાભિમુખોઽપતત્ ।
રાજાઽપિ ભૂયો નાજઘ્ને કર્ણં પાર્થહિતેપ્સયા ॥

તતો હાહાકૃતં સર્વં ધાર્તરાષ્ટ્રબલં મહત્ ।
વિવર્ણમુખમાર્તં ચ કર્ણં દૃષ્ટ્વા તથાગતમ્ ॥

સિંહનાદાશ્ચ સઞ્જજ્ઞુઃ ક્ષ્વેલાઃ કિલકિલાસ્તથા ।
પાણ્ડવાનાં મહારાજ દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞઃ પરાક્રમમ્ ॥

પ્રતિલભ્ય તુ રાધેયઃ સઞ્જ્ઞાં નાતિચિરાદિવ ।
દધ્રે રાજવિનાશાય મનઃ ક્રૂરપરાક્રમઃ ॥

સ હેમવિકૃતં ચાપં વિસ્ફાર્ય વિજયં મહત્ ।
અવાકિરદમેયાત્મા પાણ્ડવં નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

તતઃ ક્ષુરાભ્યાં પાઞ્ચાલ્યૌ ચક્રરક્ષૌ મહાત્મનઃ ।
જઘાન ચન્દ્રદેવં ચ દણ્ડધારં ચ સંયુગે ॥

તાવુભૌ ધર્મરાજસ્ય પ્રવીરૌ યુધિ ભારત ।
રથાભ્યાશે ચકાશેતે ચન્દ્રસ્યેવ પુનર્વસૂ ॥

યુધિષ્ઠિરઃ પુનઃ કર્ણમવિદ્વ્યત્ત્રિંશતા શરૈઃ ।
સુષેણં સત્યસેનં ચ ત્રિભિસ્ત્રિભિરતાડયત્ ॥

શલ્યં નવત્યા વિવ્યાધ ત્રિસપ્તત્યા ચ સૂતજમ્ ।
તાંસ્તસ્ય ગોપ્તૄન્વિવ્યાધ ત્રિભિસ્ત્રિભિરજિહ્મગૈઃ ॥

તતઃ પ્રહસ્યાધિરથિઃ ષષ્ઠ્યા રાજઞ્શિતૈઃ શરૈઃ ।
વિદ્ધ્વા યુધિષ્ઠિરં સઙ્ખ્યે નનાદાતિરથસ્તદા ॥

તતઃ પ્રવીરાઃ પાણ્ડૂનામભ્યધાવન્નમર્ષિતાઃ ।
યુધિષ્ઠિરં પરીપ્સન્તઃ કર્ણમભ્યર્દયઞ્છરૈઃ ॥

સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ યુયુત્સુઃ પાણ્ડ્ય એવ ચ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ દ્રૌપદેયાઃ પ્રભદ્રકાઃ ॥

યમૌ ચ ભીમસેનશ્ચ શિશુપાલસ્ય ચાત્મજઃ ।
કારૂશા માત્સ્યશેષાશ્ચ કેકયાઃ કાશિકોસલાઃ ॥

એતે ચ ત્વરિતા વીરા વસુષેણમતાડયન્ ।
જનમેજયશ્ચ પાઞ્ચાલ્યઃ કર્ણં વિવ્યાધ સાયકૈઃ ॥

વારાહકર્ણનારાચૈર્નાલીકૈર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
વત્સદન્તૈર્વિપાઠૈશ્ચ ક્ષુરપ્રૈશ્ચટકામુખૈઃ ॥

નાનાપ્રહરણૈશ્ચોગ્રૈ રથહસ્ત્યશ્વસાદિભિઃ ।
સર્વતોઽભ્યદ્રવત્કર્ણં પરિવાર્ય જિઘાંસયા ॥

સ પાણ્ડવાનાં પ્રવરૈઃ સર્વતઃ સમભિદ્રુતઃ ।
છાદ્યમાનઃ શિતતૈર્ઘોરૈઃ સ્વસ્વનામાઙ્કિતૈઃ શરૈઃ ॥

ન ચચાલ રણે કર્ણો મહેન્દ્રો દાનવૈરિવ ।
નિજઘાન મહેષ્વાસાન્પાઞ્ચાલાનેકવિંશતિમ્ ॥

તતઃ પુનરમેયાત્મા ચેદીનાં પ્રવરાન્દશ ।
ન્યહનદ્ભરતશ્રેષ્ઠ કર્ણો વૈકર્તનસ્તદા ॥

તસ્ય બાણસહસ્રાણિ સમ્પ્રપન્નાનિ મારિષ ।
દૃશ્યન્તે દિક્ષુ સર્વાસુ શલભાનામિવ વ્રજાઃ ॥

કર્ણનામાઙ્કિતા બાણાઃ સ્વર્ણપુઙ્ખાઃ સુતેજનાઃ ।
નરાશ્વકાયાન્નિર્ભિદ્ય પેતુરુર્વ્યાં સમન્તતઃ ॥

કર્ણેનૈકેન સમરે ચેદીનાં પ્રવરાસ્તદા ।
સૃજ્જયાનાં ચ સર્વેષાં શતશો નિહતા રણે ॥

કર્ણસ્ય શરસઞ્છન્નં બભૂવ તુમુલં તમઃ ।
નાજ્ઞાયત તતઃ કિઞ્ચિત્પરેષામાત્મનોઽપિ વા ॥

તસ્મિંસ્તમસિ ભૂતે ચ ક્ષત્રિયાણાં ભયઙ્કરે ।
વિચચાર મહબિહુર્નિર્દહન્ક્ષત્રિયાન્બહૂન્ ॥

તતઃ શરમહાજ્વાલો વીર્યોષ્મા કર્ણપાવકઃ ।
નિર્દહન્પાણ્ડવવનં ચારુ પર્યચરદ્રણે ॥

તતસ્તેષાં મહારાજ પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ । સૃઞ્જયાનાં ચ સર્વેષાં શતશોઽથ સહસ્રશઃ ।
અસ્ત્રૈઃ કર્ણં મહેષ્વાસં સમન્તાત્પર્યવારયન્ ॥

સ સંવાર્ય મહાસ્ત્રાણિ મહેષ્વાસો મહાત્મનામ્ ।
પ્રહસ્ય પુરુષેન્દ્રસ્ય કર્ણશ્ચિચ્છેદ કાર્મુકમ્ ॥

તતઃ સન્ધાય નવતિં નિમેષાન્નતપર્વણામ્ ।
બિભેદ કવચં રાજ્ઞો રણે કર્ણઃ શિતૈઃ શરૈઃ ॥

તદ્વર્મ હેમવિકૃતં રત્નચિત્રં બભૌ પતત્ ।
સવિદ્યુદભ્રં સવિતુઃ શ્લિષ્ટં વાતહતં યથા ॥

તદઙ્ગાત્પુરુષેન્દ્રસ્ય ભ્રષ્ટં વર્મ વ્યરોચત ।
રત્નૈરલંવૃતં ચિત્રેર્વ્યભ્નં નિશિ યથા નભઃ ॥

ભિન્નવર્મા શરૈઃ પાર્થો રુધિરેણ સમુક્ષિતઃ ।
બભાસે પુરુષશ્રેષ્ઠ ઉદ્યન્નિવ દિવાકરઃ ॥

સ શરાચિતસર્વાઙ્ગશ્છિન્નવર્માઽથ સંયુગે ।
ક્ષાત્રં ધર્મં સમાસ્થાય સિંહનાદમકુર્વત ॥

નર્દિત્વા ચ ચિરં કાલં પાણ્ડવો રભસો રણે ।
શક્તિં ચિક્ષેપ વેગેન પ્રદીપ્તામશનીમિવ ॥

તાં જ્વલન્તીમિવાકાશે શક્તિં શપ્તભિરાશુગૈઃ ।
ભલ્લૈશ્ચિચ્છેદ રાધેયઃ સા ત્વશીર્યત વૈ રણે ॥

હૃદિ બાહ્વોર્લલાટે ચ ક્ષિપ્રકારી યુધિષ્ઠિરઃ ।
ચતુર્ભિસ્તોમરૈઃ કર્ણં તાડયિત્વાઽનદન્મુદા ॥

ઉદ્ભિન્નરુધિરઃ કર્ણઃ ક્રુદ્વઃ સર્પ ઇવ શ્વસન્ ।
જઘાન સૂતં પાર્થસ્ય પાર્ષ્ઠિં ચ નવભિઃ શરૈઃ ॥

ધ્વજં ચિચ્છેદ નૃપતેસ્ત્રિભિર્વિવ્યાધ ચૈવ તમ્ ।
ઇષુધી ચાસ્ય ચિચ્છેદ રથં ચ તિલશોઽચ્છિનત્ ॥

એતસ્મિન્નન્તરે શૂરાઃ પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ ।
વવૃષુઃ શરવર્ષાણિ રાધેયં પ્રતિ ભારત ॥

સાત્યકિઃ પઞ્ચવિંશત્યા શિખણ્ડી નવભિઃ શરૈઃ ।
અવર્ષતાં મહારાજ રાધેયં શત્રુકર્શનમ્ ॥

શૈનેયં તુ તતુઃ ક્રુદ્ધઃ કર્ણઃ પઞ્ચભિરાયસૈઃ ।
વિવ્યાધ સમરે રાજંસ્ત્રિભિશ્ચાન્યૈઃ શિલીમુખૈઃ ॥

દક્ષિણં તુ ભુજં તસ્ય ત્રિભિઃ કર્ણોઽભ્યવિધ્યત ।
સવ્યં ષોડશભિર્બાણૈર્યન્તારં ચાસ્ય સપ્તભિઃ ॥

અથાસ્ય ચતુરો વાહાંશ્ચતુર્ભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
સૂતપુત્રોઽનયત્ક્ષિપ્રં યમસ્ય સદનં પ્રતિ ॥

અથાપરેણ ભલ્લેન ધનુશ્છિત્ત્વા મહારથઃ ।
સારથેઃ સશિરસ્ત્રાણં શિરઃ કાયાદપાહરત્ ॥

હતાશ્વસૂતે તુ રથે સ્થિતઃ સ શિનિપુઙ્ગવઃ ।
શક્તિં ચિક્ષેપ કર્ણાય વૈદૂર્યમણિભૂષિતામ્ ॥

તામાપતન્તીં સહસા દ્વિધા ચિચ્છેદ ભારત ।
કર્ણો વૈ ધન્વિનાં શ્રેષ્ઠસ્તાંશ્ચ સર્વાનવારયત્ ॥

તતસ્તાન્નિશિતૈર્બાણૈઃ પાણ્ડવાનાં મહારથાન્ ।
ન્યવારયદમેયાત્મા શિક્ષયા ચ બલેન ચ ॥

અર્દયિત્વા શરૈસ્તાંસ્તુ સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગાનિવ । પીડયન્ધર્મરાજાનં શરૈઃ સન્નતપર્વમિઃ ।
અભ્યદ્રવત રાધેયો ધર્મપુત્રં શિતૈઃ શરૈઃ ॥

તતઃ પાર્ષો હ્યપાસાસીદ્વતાશ્વો હતસારથિઃ ।
અશક્નુવન્મુખે સ્થાતું તતઃ કર્ણસ્ય દુર્મનાઃ ॥

તમભિદ્રુત્ય રાધેયઃ પાણ્ડુપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
અબ્રવીત્પ્રહસન્રાજન્કુત્સયન્નિવ પાણ્ડવમ્ ॥

કથં નામ કુલે જાતઃ ક્ષત્રધર્મે વ્યવસ્થિતઃ ।
પ્રજહ્યાત્સમરે શત્રૂન્પ્રાણાન્રક્ષ મહાહવે ॥

ન ભવાન્ક્ષત્રધર્મેષુ કુશલોઽસીતિ મે મતિઃ ।
બ્રાહ્મે બલે ભવાન્યુક્તઃ સ્વાધ્યાયે યજ્ઞકર્મણિ ॥

મા સ્મ યુધ્યસ્વ કૌન્તેય મા સ્મ વીરાન્સમાસદઃ ।
મા ચૈવં વિપ્રિયં બ્રૂહિ મા ચ ત્વં ભજ સંયુગમ્ ॥

વક્તવ્યા મારિષાઽન્યે તુ ન વક્તવ્યાસ્તુ માદૃશાઃ ।
માદૃશાન્હિ બ્રુવન્યુદ્ધે એતદન્યચ્ચ લપ્સ્યસે ॥

સ્વગૃહં ગચ્છ કૌન્તેય યત્ર વા કેશવાર્જુનૌ ।
ન હિ ત્વાં સમરે રાજન્હન્યાત્કર્ણઃ કથઞ્ચન ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

વરપ્રદાનં કુન્ત્યાસ્તુ કર્ણઃ સ્મૃત્વા મહારથઃ ।
વધપ્રાપ્તં તુ કૌન્તેયં નાવધીત્પુરુષોત્તમઃ ॥

એવમુક્ત્વા તતઃ પાર્થં વિસૃજ્ય ચ મહાબલઃ ।
ન્યહનત્પાણ્ડવીં સેનાં વજ્રહસ્ત ઇવાસુરીમ્ ॥

તતોઽપાયાદ્દ્રુતં રાજન્વ્રીડન્નિવ નરેશ્વરઃ ॥

અથાપયાતં રાજાનં મત્વાઽન્વીયુસ્તમચ્યુતમ્ । ચેદિપાણ્ડવપાઞ્ચાલાઃ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ ।
દ્રૌપદેયાસ્તથા શૂરા માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરાનીકં દૃષ્ટ્વા કર્ણઃ પરાઙ્મુખમ્ ।
કુરુભિઃ સહિતો વીરઃ પ્રહૃષ્ટઃ પૃષ્ઠતોઽન્વગાત્ ॥

ભેરીશઙ્ખમૃદઙ્ગાનાં કાર્મુકાણાં ચ નિઃસ્વનઃ ।
બભૂવ ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં સિંહનાદરવસ્તથા ॥

યુધિષ્ઠિરસ્તુ કૌરવ્ય રથમારુહ્ય સત્વરમ્ ।
શ્રુતકીર્તેર્મહારાજ દૃષ્ટ્વા તત્કર્ણવિક્રમમ્ ॥

કાલ્યમાનં બલં દૃષ્ટ્વા સૂતપુત્રેણ મારિષ ।
સ્વાન્યોધાનબ્રવીત્ક્રુદ્વો નિઘ્નતૈતાન્કિમાસત ॥

તતો રાજ્ઞાઽભ્યનુજ્ઞાતાઃ પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ ।
ભીમસેનમુખાઃ સર્વે પુત્રાંસ્તે પ્રત્યુપાદ્રવન્ ॥

અભવત્તુમુલઃ શબ્દો યોધાનાં તત્ર ભારત । રથહસ્ત્યશ્વપત્તીનાં દ્રવતાં નિનદો મહાન્ ।
ઉદ્યતપ્રતિવિષ્ટાનાં શસ્ત્રાણાં ચ તતસ્તતઃ ॥

આગચ્છત પ્રહરત ક્ષિપ્રં વિપરિધાવત ।
ઇતિ બ્રુવાણા હ્યન્યોન્યં જઘ્નુર્યોધા મહારણે ॥

અભ્રચ્છાયેવ તત્રાસીચ્છરવૃષ્ટિભિરમ્બરે ।
સમાવૃતૈર્નરવરૈર્નિઘ્નદ્ભિરિતરેતરમ્ ॥

વિપતાકધ્વજચ્છત્રા વ્યશ્વસૂતરથાયુધાઃ । વ્યઙ્ગાઙ્ગાવયવાઃ પેતુઃ ક્ષિતૌ ક્ષીણાઃ ક્ષિતીશ્વરાઃ ।
શિખરાણીવ શેલાનાં વજ્રભિન્નાનિ માનિષ ॥

સારોહા નિહતાઃ પેતુર્દ્વિપા ભિન્ના મહીતલે ।
છિન્નભિન્નવિપર્યસ્તવર્માલઙ્કારવિગ્રહાઃ ॥

સારોહાસ્તુરગાઃ પેતુર્હતવીરાઃ સહસ્રશઃ । વિપ્રવિદ્વાયુધાઙ્ગાશ્ચ દ્વિરદા રથિભિર્હતાઃ ।
પ્રતિવીરૈશ્ચ સમ્મર્દે પત્તિસઙ્ઘાઃ સહસ્રશઃ ॥

વિશાલાયતતામ્રાક્ષૈઃ પદ્મેન્દુસદૃશાનનૈઃ ।
શિરોભિર્યુદ્ધશૌણ્ડાનાં સર્વતઃ સંવૃતા મહી ॥

યથા ભુવિ તથા વ્યોમ્નિ નિઃસ્વનં શુશ્રુવુર્જનાઃ ।
વિમાનેઽપ્સરસાં સઙ્ઘૈર્ગીતવાદિત્રનિઃસ્વનૈઃ ॥

હતાનભિમુખાન્વીરાન્વીરૈઃ શતસહસ્રશઃ ।
આરોપ્યારોપ્ય ગચ્છન્તિ વિમાનેષ્વપ્સરોગણાઃ ॥

તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં પ્રત્યક્ષં સ્વર્ગલિપ્સયા ।
પ્રહૃષ્ટમનસઃ શૂરાઃ ક્ષિપ્રં જઘ્નુઃ પરસ્પરમ્ ॥

રથિનો રથિભિઃ સાર્ધં ચિત્રં યુયુધુરાહવે ।
પત્તયઃ પત્તિભિર્નાગાઃ સહ નાગૈર્હયૈર્હયોઃ ॥

એવં પ્રવૃત્તે સઙ્ગ્રામે ગજવાજિનરક્ષયે ।
સૈન્યેન રજસા વૃત્તતે સ્વે સ્વાઞ્જઘ્નુઃ પરે પરાન્ ॥

કચાકચં યુદ્ધમાસીદ્દન્તાદન્તિ નખાનખિ ।
મુષ્ટિયુદ્ધં નિયુદ્ધં ચ દેહપાપ્મવિનાશનમ્ ॥

તથા વર્તતતિ સઙ્ગ્રમે ગજવાજિનરક્ષયે ।
નરાશ્વનાગદેહેભ્યઃ પ્રસૃતા લોહિતાપગા ॥

ગજાશ્વનરદેહાન્સા વ્યુવાહ પતિતાન્બહૂન્ ।
નરાશ્વગજસમ્બાધે નરાશ્વગજસાદિનામ્ ॥

લોહિતોદા મહાઘોરા માંસશોણિતકર્દમા ।
નરાશ્વગજદેહાન્વૈ વહન્તી ભીરુભીષણા ॥

તસ્યા નદ્યાઃ પરં પારં વ્રજન્તિ વિજયૈષિણઃ ।
નાગેન ચ પ્લવન્તો વૈ નિમજ્જ્યોન્મજ્જ્ય ચાપરે ॥

તે તુ લોહિતદિગ્ધાઙ્ગા રક્તવર્માયુધામ્બરાઃ ।
સસ્નુસ્તતસ્યાં પપુશ્ચાસ્રં મમ્લુશ્ચ ભરતર્ષભ ॥

રથાનશ્વાન્નારાન્નાગાનાયુધાભરણાનિ ચ । વર્માણિ ચાપ્યપશ્યામ પતિતાનિ સહસ્રશઃ ।
ખં દ્યાં ભૂમિં દિશશ્ચૈવ પ્રાયઃ પશ્યામ લોહિતાઃ ॥

લોહિતસ્ય તુ ગન્ધેન સ્પર્દેન ચ રસેન ચ । રૂપેણ ચાતિરક્તતેન શબ્દેન ચ વિસર્પતા ।
વિષાદઃ સુમહાનાસીત્પ્રાયઃ સૈન્યસ્ય ભારત ॥

તત્તુ વિપ્રહતં સૈન્યં ભીમસેનમુખૈસ્તવ ।
ભૂયઃ સમાદ્રવન્વીરાઃ સાતત્યકિપ્રમુખાસ્તદા ॥

તેષામાપતતતાં વેગમવિષહ્યં નિરીક્ષ્ય ચ ।
પુત્રાણાં તે મહાસૈન્યમાસીદ્રાજન્પરાઙ્મુખમ્ ॥

તત્પ્રકીર્ણરથાશ્વેભં નરવાજિસમાકુલમ્ ।
વિધ્વસ્તવર્મકવચં પ્રવિદ્વાયુધકાર્મુકમ્ ॥

વ્યદ્રવત્તાવકં સૈન્યં લોડ્યમાનં સમન્તતઃ ।
સિંહાર્દિતમિવારણ્યે યથા ગજકુલં તથા ॥