Mahabharata · Chapter 8.19
yudhiṣṭhiraṃ mahārāja visṛjantaṃ śarānbahūn /
svayaṃ duryodhano rājā pratyagṛhṇādabhītavat //
tamāpatantaṃ sahasā tava putraṃ mahāratham /
dharmarājo drutaṃ vid्dhvā tiṣṭhatiṣṭheti cābravīt //
sa tu taṃ prativivyādha navabhirniśitaiḥ śaraiḥ /
sārathiṃ cāsya bhallena bhṛśaṃ kruddho'bhyatāḍayat //
tato yudhiṣṭhiro rājansvarṇapuṅkhāñśilīmukhān /
duryodhanāya cikṣepa trayodaśa śilāśitān //
caturbhiścaturo vāhāṃstasya hatvā mahārathaḥ /
pañcamena śiraḥ kāyātsāratheśca samākṣipat //
ṣaṣṭhena tu dhvajaṃ rājñaḥ saptamena tu kārmukam / aṣṭamena tathā khaṅgaṃ pātayāmāsa bhūtale /
pañcabhirnṛpatiṃ cāpi dharmarājo'rdayadbhṛśam //
hatāśvāttu rathāttasmādavaplutya sutastava /
uttamaṃ vyasanaṃ prāpto bhūmāvevāvatiṣṭhata //
taṃ tu kṛcchragataṃ dṛṣṭvā karṇadrauṇikṛpādayaḥ /
abhyavartanta sahasā parīpsanto narādhipam //
atha pāṇḍusutāḥ sarve parivārya yudhiṣṭhiram /
anvayuḥ samare rājaṃstato yuddhamavartata //
tatastūryasahasrāṇi prāvādyanta mahāmṛdhe //
kṣvelāḥ kilakilāśabdāḥ prādurāsanmahīpate /
yatrābhyagacchansamare pāñcālāḥ kauravaiḥ saha //
narā naraiḥ samājagmurvāraṇā varavāraṇaiḥ /
rathāśca rathibhiḥ sārdhaṃ hayāśca hayasādibhiḥ //
dvandvānyāsanmahārāja prekṣaṇīyāni saṃyuge /
vividhānyapyacintyāni śastravantyuttamāni ca //
te śūrāḥ samare sarve citraṃ laghu ca suṣṭhu ca /
ayudhyanta mahāvegāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ //
anyonyaṃ samare jaghnuryodhavratamanuṣṭhitāḥ /
na hi te samaraṃ cakruḥ pṛṣṭhato vai kathañcana //
muhūrtameva tadyudvamāsīnmadhuradarśanam /
tata unmattavadrājannirmaryādamavartata //
rathī nāgaṃ samāsādya dārayanniśitaiḥ śaraiḥ /
preṣayāmāsa kālāya śaraiḥ sannataparvabhiḥ //
nāgā hayānsamāsādya vikṣipanto bahūnraṇe /
dārayāmāsuratyugraṃ tatratatra tadātadā //
hayārohāśca bahavaḥ parivārya hayottamān /
talaśabdaravāṃścakruḥ sampatantastatastataḥ //
dhāvamānāṃstatastāṃstu dravamāṇānmahāgajān /
pārśvataḥ pṛṣṭhataścaiva nijaghnurhayasādinaḥ //
vidrāvya ca bahūnaśvānnāgā rājanmadotkaṭāḥ /
viṣāṇaiścāpare jaghnurmamṛduścāpare bhṛśam //
sāśvārohāṃśca turagānviṣāmairvivyadhū ruṣā /
apare cikṣipurvegātpragṛhyātibalāstadā //
pādātairāhatā nāgā vivareṣu samantataḥ /
cakrurārtasvaraṃ ghoraṃ dudruvuśca diśo daśa //
padātīnāṃ tu sahasā pradrutānāṃ mahāhave /
utsṛjyābharaṇaṃ tūrṇamavavavrū raṇājire //
nimittaṃ manyamānāstu pariṇāmya mahāgajāḥ /
jagṛhurbibhiduścaiva citrāṇyābharaṇāni ca //
tāṃstu tatra prasaktānvai parinvārya padātayaḥ /
hastyārohānnijaghnuste mahāvegā balotkaṭāḥ //
apare hastibhirhastaiḥ khaṃ vikṣiptā mahāhave /
nipatanto viṣāṇāgrairbhṛśaṃ vidvāḥ suśikṣitaiḥ //
apare sahasā gṛhya viṣāṇaireva sūditāḥ /
senāntaraṃ samāsādya kecittatra mahāgajaiḥ //
kṣuṇṇagātrā mahārāja vikṣipya ca punaḥpunaḥ /
apare vyajanānīva vibhrāmya nihatā mṛdhe //
puraḥsarāśca nāgānāmapareṣāṃ viśāmpate /
śarīrāṇyatividvāni tatratatra raṇājire //
pratimāneṣu kumbheṣu dantaveṣṭeṣu cāpare /
nigṛhītā bhṛśaṃ nāgāḥ prāsatomaraśaktibhiḥ //
nigṛhya ca gajāḥ kecit pārśvasthairbhṛśadāruṇaiḥ /
rathāśvasādibhistatra sambhinnā nyapatanbhuvi //
sahayāḥ sādinastatra tomareṇa mahāmṛdhe /
bhūmāvamṛdranvegena sacarmāṇaṃ padātinam //
cachā sāvaraṇānkāṃścittatratatra viśāmpate / rathānnāgāḥ samāsādya parigṛhya ca māriṣa /
vyākṣipansahasā tatra ghorarūpe bhayānake //
nārācairnihatāścāpi gajāḥ peturmahābalāḥ /
parvatasyeva śikharaṃ vajrarugṇaṃ mahītale //
yodhā yodhānsamāsādya muṣṭibhirvyahananyudhi /
keśeṣvanyonyamākṣipya cikṣipurbibhiduśca ha //
udyamya ca bhujānanye nikṣipya ca mahītale /
padā coraḥ samākramya sphurato'pāharacchiraḥ //
patataścāparo rājanvijahārāsinā śiraḥ /
mṛtamanyo mahārāja padā tāḍitavāṃstadā //
jīvataśca tathaivānyaḥ śastraṃ kāye nyamajjayat / muṣṭiyuddhaṃ mahaccāsīdyodhānāṃ tatra bhārata /
tathā keśagrahaścogro bāhuyuddhaṃ ca bhairavam //
samāsaktasya cānyena avijñātastathā'paraḥ /
jahāra samare prāṇānnānāśastairanekadhā //
saṃsakteṣu ca yodheṣu vartamāne ca saṅkule /
kabandhānyutthitāni syuḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //
śoṇitaiḥ sicyamānāni śastrāṇi kavacāni ca /
mahārāgānuraktāni vastrāṇīva cakāśire //
evametanmahadyudvaṃ dāruṇaṃ śastrasaṅkulam /
unmattagaṅgāpratimaṃ śabdenāpūrayajjagat //
naiva sve na pare rājanvijñāyante śarāturāḥ /
yodvavyamiti yudhyante rājāno jayagṛdvinaḥ //
svānsve jaghnurmaharāja parāṃścaiva samāgatān /
ubhayoḥ senayorvīrairvyākulaṃ samapadyata //
rathairbhagnairmahārāja vāraṇaiśca nipātitaiḥ /
hayaiśca patitaistatra naraiśca vinipātitaiḥ //
agamyarūpā pṛthivī kṣaṇena samapadyata /
kṣaṇenāsīnmahīpāla kṣatajaughapravartinī //
pāñcālānahatatkarṇastrigartāṃśca dhanañjayaḥ /
bhīmasenaḥ kurūnrājanhastyanīkaṃ ca sarvaśaḥ //
evameṣa kṣayo vṛttaḥ kurupāṇḍavasenayoḥ /
aparāhṇe gate sūrye kāṅkṣatāṃ vipulaṃ yaśaḥ //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0