Mahabharata · Chapter 8.101

hate vaikartane karṇe kuravo bhayapīḍitāḥ /
vīkṣamāṇā diśaḥ sarvāḥ palāyanta sahasraśaḥ //

rāvaṇaṃ nihataṃ dṛṣṭvā rākṣasā rāghaveṇa vā /
diśo bhītā dravanneva tāvakā bhayapīḍitāḥ //

tato mahāravaṃ cakruryodhā rājansamantataḥ /
vāryamāṇā bhṛśodvignāstava putreṇa bhārata //

teṣāṃ tu matamājñāya putraste bharatarṣabha /
avahāraṃ tataścakre śalyasyānumatena ca //

kṛtavarmā raṇe tūrṇaṃ vṛto bhārata tāvakaiḥ /
nārāyaṇāvaśiṣṭaiśca śibirāyaiva dudruve //

aśvatthāmā tataḥ śūro viniśvasya muhurmuhuḥ /
pāṇḍavānāṃ jayaṃ dṛṣṭvā śibirāyaiva dudruve //

kṛpaḥ śāradvato rājannāgānīkena bhārata /
mahatā meghakalpena śibirāyaiva dudruve //

gāndhārāṇāṃ sahasreṇa śakuniḥ parivāritaḥ /
suśarmā ca yayau rājanvīkṣamāṇo bhayārditaḥ //

duryodhano'pi sa yayau hvatasarvasva āturaḥ /
jñātiśokasamāpannaścintayitvā muhurmuhuḥ //

chinnadhvajena śalyastu rathena rathināṃ varaḥ /
prayayau śibirāyaiva vīkṣamāṇo diśo daśa //

tato'pare subahuśo bhāratānāṃ mahārathāḥ /
vyadravanta diśo bhītā bhayavihvalacetasaḥ //

aśrūpūrṇā bhayodvignā vepamānā bhayāturāḥ /
kuravaḥ prādravansarve dṛṣṭvā karṇaṃ nipātitam //

praśaṃsanto'rjunaṃ kecitkecitkarṇaṃ mahārathāḥ /
prādravanta raṇe bhītāḥ kuravaḥ kurusattama //

teṣāṃ yodhasahasrāṇāṃ tāvakānāṃ mahāmṛdhe /
nāsīttatra pumānkaścidyastu yuddhe mano dadhe //

karṇe hate mahārāja nirāśāḥ kuravo'bhavan /
jīvaneṣu ca rājyeṣu dāreṣu ca dhaneṣu ca //

tānsamānīya putraste yatnena mahatā vibho /
niveśāya mano dadhre duḥkhaśokasamanvitaḥ //

tasyājñāṃ śirasā dīnāḥ pratigṛhya viśāmpate /
viṣaṇṇamanaso bhītyā nyaviśanta mahārathāḥ //

cintayanto vadhaṃ ghoraṃ sūtaputrasya saṃyuge /
arjunasya jayaṃ yuddhe cintayānāḥ punaḥpunaḥ //

pāṇḍavāśca maheṣvāsā nyaviśanta parantapāḥ /
prahṛṣṭamanasaḥ sarve jitvā śatruṃ mahārathāḥ //

tato yudhiṣṭhiraṃ tatra niviṣṭaṃ vai mudānvitam /
sametya sarve pāñcālā vardhayanto yathāvidhi //

arjunastu rathāttūrṇamavaruhya mahāyaśāḥ /
dharmarājasya caraṇau pīḍayāmāsa hṛṣṭavat //

tamutthāpya mahārāja dharmaputraḥ pratāpavān /
sasvaje bharataśreṣṭhamupajighrannupaspṛśan //

nakulaḥ sahadevaśca pāṇḍavaśca vṛkodaraḥ /
abhivādya mahārājamasvajanta sma phalgunam //

dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca pāṇḍavānāṃ ca ye rathāḥ /
vardhayante sma rājānaṃ nihate sūtanandane //

tataḥ kṛṣṇo mahārāja sātyakiścāpi sātvataḥ /
vardhayante sma rājānaṃ nihate sūtanandane //

vāsudevaśca kaunteyaṃ praṇayādidamabravīt / adya rājanhatāḥ sarve dhārtarāṣṭrāḥ sarājakāḥ /
hate vaikartane karṇe rathānāṃ pravare rathe //

yadi lokāstrayaḥ sarve yodhayeyuḥ savāsavāḥ /
tathāpi durjayaḥ sūtastava kopāttu sūditaḥ //

evamuktaḥ pratyuvāca dharmarājo janārdanam //

tava prasādādgrovinda hataḥ karṇo mahāyaśāḥ /
pāṇḍavāśca jayaṃ prāpyā nāśitāścāpi śatravaḥ //

tvaṃ hi śakto bhayāttrātuṃ yasya kasyacidāhave /
tvamasya jagato goptā pāṇḍavānāṃ ca sarvadā //

tvāṃ samāsādya śakro'pi modate divi nityaśaḥ /
tvaṃ pātā pāṇḍuputrāṇāṃ yathaiva jagatastathā //

anāścaryo jayasteṣāṃ bhaktiryeṣāṃ tvayi prabho //

tvayā nāthena govinda nāthavanto vayaṃ yudhi /
yathendreṇa purā devāstvayā cāpi janārdana //

svapsyāmyadya sukhaṃ kṛṣṇanidrāṃ lapsye tvahaṃ kṣapām /
vigataṃ hi bhayaṃ me'dya tvatprasādānna saṃśayaḥ //

evamuktastu pārthena keśavaḥ prāha pāṇḍavam /
nimittamātraṃ hi vayaṃ tavāpyasminmudāgame //

yasya te bhrātaraḥ śūrā bhīmasenādayo nṛpa /
sambandhinaścendravīryāḥ pārṣatapramukhāstathā //

arhate ca bhavānnityaṃ priyaṃ nityaṃ ca madvitam /
priyo hi me tvametena vacanena narottama //

ityukto dharmarājastu svarathaṃ hemabhūpitam /
dantavarṇairhayairyuktaṃ kālavālairmahīpatiḥ //

āsthāya puruṣavyāghraḥ svabalenāpi saṃvṛtaḥ /
prayayau bahuvṛttāntaṃ draṣṭumāyodhanaṃ prati //

sambhāṣamāṇau tau vīra ubhau mādhavapāṇḍavau //

sa dadarśa raṇe karṇaṃ śayānaṃ puruṣarṣabham /
gāṇḍīvamuktairviśikhaiḥ sarvataḥ sannipīḍitam //

saputraṃ nihataṃ dṛṣṭvā karṇaṃ rājā yudhiṣṭhiraḥ /
praśaśaṃsa naravyāghrāvubhau mādhavapāṇḍavau //

adya rājā'smi sarvasyāṃ pṛthivyāṃ madhusūdana /
diṣṭyā jayasi govinda diṣṭyāśatrurnipātitaḥ //

evaṃ subahuśo rājanpraśaśaṃsa janārdanam /
arjunaṃ ca kuruśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ //

dṛṣṭvā ca nihataṃ karṇaṃ sa putraṃ pārthasāyakaiḥ /
punarjātamivātmānaṃ mene kurukulodvahaḥ //

sametya ca kuruśreṣṭhaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram /
vardhayanti sma rājāno harṣayuktā mahārathāḥ //
sañjaya uvāca /

evameṣa kṣayo vṛttaḥ sumahānromaharṣaṇaḥ /
tava durmantrite rājandiṣṭyā tvamanuśocasi //
vaiśampāyana uvāca /

śrutvaitadapriyaṃ rājā dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ / papāta bhūmau niśceṣṭaḥ kauravyaḥ paramāsanāt /
tathā satyavratā devī gāndhārī divyadarśanā //

tatastūrṇaṃ tu vidurastaṃ nṛpaṃ sañjayastathā /
paryāśvāsayatāṃ caitāvubhāveva tu bhūmipam //

tathaivāśvāsayāmāsurgāndhārīṃ kuruyoṣitaḥ //

sa daivaṃ paramaṃ mene bhavitavyaṃ ca bhārata /
tābhyāmāśvāsito rājā tūṣṇīmāste viśāmpate //

evamākhyāya rājñe ca sañjayo rājasattama /
jagāma śibiraṃ bhūyo hate karṇe mahātmani //

sa dṛṣṭvā nihataṃ śalyaṃ rājānaṃ ca suyodhanam /
śakuniṃ subahūnrājansainikāṃśca sahasraśaḥ //

tathaiva pāṇḍavīṃ senāṃ nihatāṃ prekṣya sañjayaḥ /
sauptike drauṇinā rājanhatavājinaradvipām //

sa hi dṛṣṭvā hatānsarvānsamantādyudhi sañjayaḥ /
prayāto hāstinapuraṃ śokārto bhayavihvalaḥ //

hateṣu punareteṣu prabhūtagajavājiṣu /
yodhaiśca tairmahārāja nānādeśasamudbhavaiḥ //

kurukṣetraṃ tu tatsarvaṃ śūnyamāsīdviśāmpate /
nihataiḥ pāṇḍaveyaiśca dhārtarāṣṭraiśca saṃyuge //

yathāhi viṣayaṃ vṛttaṃ dhārtarāṣṭrasya saññjayaḥ /
nivedayati tatsarvaṃ yathāvṛttaṃ yathāvidhi //

evaṃ mahāyuddhamidaṃ mahātmano dhanañjayasyādhiratheśca yaḥ paṭhet /
sa samyagiṣṭasya makhasya yatphalaṃ tadāpnuyādyaḥ śṛṇuyācca nityaśaḥ //

makho hi viṣṇurbhagavānsanātano vahanti yaṃ cāpyanilendubhānavaḥ /
ato'nasūyuḥ śṛṇuyātpaṭhecca yaḥ sa sarvalokāṃśca jayetsukhī bhavet //

ataḥ paraṃ śalyaparva bhaviṣyati /
tasyāyamādyaḥ ślokaḥ //
janamejaya uvāca /

evaṃ nipātite karṇe samare savyasācinā /
alpāvaśiṣṭāḥ kuravaḥ kimakurvata vai dvija //