Mahabharata · Chapter 7.93

hate sudakṣiṇe rājanvīre caiva śrutāyudhe /
javenābhyadravanpārthaṃ kupitāḥ sainikāstava //

abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo'tha vasātayaḥ /
abhyavarṣaṃstato rājañśaravarṣairdhanañjayam //

teṣāṃ ṣaṣṭiśatānanyānprāmathnātpāṇḍavaḥ śaraiḥ /
te sma bhītāḥ palāyante vyāghrātkṣudramṛgā iva //

te nivṛttāḥ punaḥ pārthaṃ sarvataḥ paryavārayan /
raṇe sapatnānnighnantaṃ jigīṣantaṃ parānyudhi //

teṣāmāpatatāṃ tūrṇaṃ gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ /
śirāṃsi pātayāmāsa bāhūṃścāpi dhanañjayaḥ //

śirobhiḥ pātitaistatra bhūmirāsīnnirantarā /
abhracchāyeva caivāsīddhvāṅkṣagṛdhrabalairyudhi //

teṣu tūtsādyamāneṣu krodhāmarṣasamanvitau /
srutāyuścāśrutāyuśca dhanañjayamayudhyatām //

balinau spardhinau vīrau kulajau bāhuśālinau /
tāvenaṃ śaravarṣāṇi savyadakṣiṇamasyatām //

tvarāyuktau maharāja prārthayānau mahadyaśaḥ /
arjunasya vadhaprepsū putrārthe tava dhanvinau //

tāvarjunaṃ sahasreṇa patriṇāṃ nataparvaṇām /
pūrayāmāsatuḥ kruddhau taṭākaṃ jaladau yathā //

śrutāyuśca tataḥ kruddhastomareṇa dhanañjayam /
ājaghāna rathaśreṣṭhaḥ pītena niśitena ca //

so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ /
jagāma paramaṃ mohaṃ mohayankeśavaṃ raṇe //

etasminneva kāle tu so'śrutāyurmahārathaḥ /
śūlena bhṛśatīkṣṇena tāḍayāmāsa pāṇḍavam //

kṣate kṣāraṃ sa hi dadau pāṇḍavasya mahātmanaḥ /
pārtho'pi bhṛśasaṃviddho dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ //

tataḥ sarvasya sainyasya tāvakasya viśāmpate /
siṃhanādo mahānāsīddhataṃ matvā dhanañjayam //

kṛṣṇaśca bhṛśasantapto dṛṣṭvā pārthaṃ vicetanam /
āśvāsayatsuhṛdyābhirvāgbhistatra dhanañjayam //

tatastau rathināṃ śreṣṭhau labdhalakṣau dhanañjayam /
vāsudevaṃ ca vārṣṇeyaṃ śaravarṣaiḥ samantataḥ //

sacakrakūbararathaṃ sāśvadhvajapatākinam /
adṛśyaṃ cakraturyuddhe tadadbhutamivābhavat //

pratyāśvastastu bībhatsuḥ śanakairiva bhārata /
pretarājapuraṃ prāpya punaḥ pratyāgato yathā //

sañchannaṃ śarajālena rathaṃ dṛṣṭvā sakeśavam /
śatrū cābhimukhau dṛṣṭvā dīpyamānāvivānalau //

prāduścakre tataḥ pārthaḥ śākramastraṃ mahārathaḥ /
tasmādāsansahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām //

te jaghnustau maheṣvāsau tābhyāṃ muktāṃśca sāyakān /
vicerurākāśagatāḥ pārthacāpaviniḥsṛtāḥ //

pratihatya sarāṃstūrṇaṃ śaravegena pāṇḍavaḥ /
pratasthe tatratatraiva yodhayanvai mahārathān //

tau ca phalgunabāṇaughairvibāhuśirasau kṛtau /
vasudhāmanvapadyetāṃ vātanunnāviva drumau //

śrutāyuṣaśca nidhanaṃ vadhaścevāśrutāyuṣaḥ /
lokavismāpanamabhūtsamudrasyeva śoṣaṇam //

tayoḥ padānugānhatvā punaḥ pañcaśataṃ rathān /
pratyagādbhāratīṃ senāṃ nighnanpārtho varānvarān //

śrutāyuṣaṃ ca nihataṃ prekṣya caivāśrutāyuṣam /
niyatāyuśca saṅkruddho dīrghāyuścaiva bhārata //

putrau tayornaraśreṣṭhau kaunteyaṃ prati jagmatuḥ /
kirantau vividhānbāṇānpitṛvyasanakarśitau //

tāvarjuno muhūrtena śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
praiṣayatparamakruddho yamasya sadanaṃ prati //

loḍayantamanīkāni dvipaṃ padmasaro yathā /
nāśaknuvanvārayituṃ pārthaṃ kṣatriyapuṅgavāḥ //

aṅgāstu gajasaṅghaiśca pāṇḍavaṃ paryavārayan /
kruddhāḥ sahasraśo rājañśikṣitā hastisādinaḥ //

duryodhanasamādiṣṭāḥ kuñjaraiḥ parvatopamaiḥ /
prācyāśca dākṣiṇātyāśca kaliṅgapramukhā nṛpāḥ //

teṣāmāpatatāṃ śīghraṃ gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ /
nicakarta śirāṃsyugro bāhūnapi subhūṣaṇān //

taiḥ śirobhirmahī kīrṇā bāhubhiśca sahāṅgadaiḥ /
babhau kanakapāṣāṇā bhujagairiva saṃvṛtā //

bāhavo viśikhaiśchinnāḥ śirāṃsyunmathitāni ca /
patamānānyadṛśyanta drumebhya iva pakṣiṇaḥ //

śaraiḥ sahasraśo viddhā dvipāḥ prasṛtaśoṇitāḥ /
adṛśyantādrayaḥ kāle gairikāmbusravā iva //

nihatāḥ śerate smānye bībhatsorniśitaiḥ śaraiḥ /
gajapṛṣṭhagatā mlecchā nānāvikṛtadarśanāḥ //

nānāveṣadharā rājannānāśastraughasaṃvṛtāḥ /
rudhireṇānuliptāṅgā bhānti citraiḥ śarairhatāḥ //

śoṇitaṃ nirvamanti sma dvipāḥ pārthaśarāhatāḥ /
sahasraśaśchinnagātrāḥ sārohāḥ sapadānugāḥ //

cukruśuśca nipetuśca babhramuścāpare diśaḥ /
bhṛśaṃ trastāśca bahavaḥ svāneva mamṛdurgajāḥ //

sottarāyudhinaścaiva dvipāstīkṣṇaviṣopamāḥ /
vidantyasuramāyāṃ ye sughorā ghoracakṣuṣaḥ //

yavanāḥ pāradāścaiva śakāśca saha bāhlikaiḥ /
kākavarṇā durācārāḥ strīlolāḥ kalahapriyāḥ //

drāviḍāstatra yudhyante mattamātaṅgavikramāḥ /
goyoniprabhavā mlecchāḥ kālakalpāḥ prahāriṇaḥ //

dārvātisārā daradāḥ puṇḍrāścaiva sahasraśaḥ /
te na śakyāḥ sma saṅkhyātuṃ vrātāḥ śatasahasraśaḥ //

abhyavarṣanta te sarve pāṇḍavaṃ niśitaiḥ śaraiḥ /
avākiraṃśca te mlecchā nānāyuddhaviśāradāḥ //

teṣāmapi sasarjāśu śaravṛṣṭiṃ dhanañjayaḥ /
sṛṣṭistathāvidhā hyāsīcchalabhānāmivāyatiḥ //

abhracchāyāmiva śaraiḥ sainye kṛtvā dhanañjayaḥ / muṇḍārdhamuṇḍāñjaṭilānaśucīñjaṭilānanān /
mlecchānaśātayatsarvānsametānastratejasā //

śaraiśca śataśo viddhāste saṅghā giricāriṇaḥ /
prādravanta raṇe bhītā girigahvaravāsinaḥ //

gajāśvasādimlecchānāṃ patitānāṃ śitaiḥ śaraiḥ /
bakāḥ kaṅkā vṛkā bhūmāvapibanrudhiraṃ mudā //

pattyaśvarathanāgaiśca pracchannakṛtasaṅkramām / śaravarṣaplavāṃ ghorāṃ keśaśaivalaśādvalām /
prāvartayannadīmugrāṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm //

chinnāṅgulīkṣudramatsyāṃ yugānte kālasannibhām /
prākarodgajasambādhāṃ nadīmuttaraśoṇitām //

dehebhyo rājaputrāṇāṃ nāgāśvarathasādinām / yathā sthalaṃ ca nimnaṃ ca na syādvarṣati vāsave /
tathā'sītpṛthivī sarvā śoṇitena pariplutā //

ṣaṭ्sahasrānhayānvīrānpunardaśaśatānvarān /
prāhiṇonmṛtyulokāya kṣatriyānkṣatriyarṣabhaḥ //

śaraiḥ sahasraśo viddhā vidhivatkalpitā dvipāḥ /
śerate bhūmimāsādya śailā vajrahatā iva //

sa vājirathamātaṅgānnighnanvyacaradarjunaḥ /
prabhinna iva mātaṅgo mṛdgannalavanaṃ yathā //

bhuridrumalatāgulmaṃ śuṣkendhanatṛṇolapam /
nirdahedanalo'raṇyaṃ yathā vāyusamīritaḥ //

senāraṇyaṃ tava tathā kṛṣṇānilasamīritaḥ /
śarārciradahatkruddhaḥ pāṇḍavo'gnirdhanañjayaḥ //

śūnyānkurvanrathopasthānmānavaiḥ saṃstaranmahīm / prānṛtyadiva sambādhe cāpahasto dhanañjayaḥ /
vajrakalpaiḥ śarairbhūmiṃ kurvannuttaraśoṇitām //

tataḥ prāvartata nadī śoṇitaughataraṅgiṇī /
narāśvadvipakāyebhyaḥ parvatebhya ivāpagā //

asthiśarkarasambādhā dhvajavṛkṣā rathahadā /
sañchinnaśīrṣapāṇāṇā hastihastamahāgrahā //

māṃsamajjāsthipaṅkāḍhyāṃ hatāśvamakarākulā /
uṣṇīṣaphenasañchannā śaraghorajhaṣākulā //

rudrasyākrīḍasadṛśīṃ bhūmiṃ kurvanvibhīṣaṇām /
prāviśadbhāratīṃ senāṃ saṅkruddho vai dhanañjayaḥ //

taṃ śrutāyustathāmbaṣṭho vrajamānaṃ nyavārayat //

tasyārjunaḥ śaraistīkṣṇaiḥ kaṅkapatraparicchadaiḥ / nyapātayaddhayāñśīghraṃ yatamānasya māriṣa /
dhanuścāsyāparaiśchittvā śaraiḥ pārtho vicakrame //

ambaṣṭhastu gadāṃ gṛhya krodhaparyākulekṣaṇaḥ /
āsasāda raṇe pārthaṃ keśavaṃ ca mahāratham //

tataḥ sampraharanvīro gadāmudyamya bhārata /
rathamāvārya gadayā keśavaṃ samatāḍayat //

gadayā tāḍitaṃ dṛṣṭvā keśavaṃ paravīrahā /
arjuno'tha bhṛśaṃ kruddhaḥ so'mbaṣṭhaṃ prati bhārata //

tataḥ śarairhemapuṅkhaiḥ sagadaṃ rathināṃ varam /
chādayāmāsa samare meghaḥ sūryamivoditam //

athāparaiḥ śaraiścāpi gadāṃ tasya mahātmanaḥ /
acūrṇayattadā pārthastidadbhutamivābhavat //

atha tāṃ patitāṃ dṛṣṭvā gṛhyānyāṃ ca mahāgadām /
arjunaṃ vāsudevaṃ ca punaḥ punaratāḍayat //

tasyārjunaḥ kṣuraprābhyāṃ sagadāvudyatau bhujau /
cicchedendradhvajākārau śiraścānyena patriṇā //

sa papāta hato rājanvasudhāmanunādayan /
indradhvaja ivotsṛṣṭo yantranirmuktabandhanaḥ //

ambaṣṭhe tu tadā bhagne tava sainyamabhajyata //

rathānīkāvagāḍhaśca vāraṇāśvaśatairvṛtaḥ / adṛśyata padā pārtho ghanaiḥ sūrya ivāvṛtaḥ //