Mahabharata · Chapter 7.26

teṣvevaṃ sannivṛtteṣu pratyudyāteṣu bhāgaśaḥ /
kathaṃ yuyudhire pārthā māmakāśca tarasvinaḥ //

kimarjunaścāpyakarotsaṃśaptakabalaṃ prati /
saṃśaptakā vā pārthasya kimakurvata sañjaya //
sañjaya uvāca /

tathā teṣu nivṛtteṣu pratyudyāteṣu bhāgaśaḥ /
svayamabhyadravadbhīmaṃ nāgānīkena te sutaḥ //

sa nāga iva nāgena govṛṣeṇeva govṛṣaḥ /
samāhūtaḥ svayaṃ rājñā nāgānīkamupādravat //

sa yuddhakuśalaḥ pārtho bāhuvīryeṇa cānvitaḥ /
abhinatkuñjarānīkamacireṇaiva māriṣa //

te gajā girisaṅkāśāḥ kṣarantaḥ sarvato madam /
bhīmasenasya nārācairvimukhā vimadīkṛtāḥ //

vidhamedabhrajālāni yathā vāyuḥ samuddhataḥ /
vyadhamattānyanīkāni tathaiva pavanātmajaḥ //

sa teṣu visṛjanbāṇānbhīmo nāgeṣvaśobhata /
bhuvaneṣviva sarveṣu gabhastīnudito raviḥ //

te bhīmabāṇābhihatāḥ saṃsyūtā vibabhurgajāḥ /
gabhastibhirivārkasya vyomni nānābalāhakāḥ //

tathā gajānāṃ kadanaṃ kurvāṇamanilātmajam /
kruddho duryodhano'bhyetya pratyavidhyacchitaiḥ śaraiḥ //

tataḥ kṣaṇena kṣitipaṃ kṣatajapratimekṣaṇaḥ /
kṣayaṃ ninīṣurniśitairbhīmo vivyādha patribhiḥ //

sa śarācitasarvāṅgaḥ kruddho vivyādha pāṇḍavam /
nārācairarkaraśmyābhairbhīmasenaṃ smayanniva //

tasya nāgaṃ maṇimayaṃ ratnacitradhvaje sthitam /
bhallābhyāṃ kārmukaṃ caiva kṣipraṃ ciccheda pāṇḍavaḥ //

duryodhanaṃ pīḍyamānaṃ dṛṣṭvā bhīmena māriṣa /
cukṣobhayiṣurabhyāgādaṅgo mātaṅgamāsthitaḥ //

tamāpatantaṃ nāgendramambudapratimasvanam /
kumbhāntare bhīmaseno nārācairārdayadbhṛśam //

tasya kāyaṃ vinirbhidya nyamajjaddharaṇītale /
tataḥ papāta dvirado vajrāhata ivācalaḥ //

tasvāvarjitanāgasya mlecchasyādhaḥ patiṣyataḥ /
śiraściccheda bhallena kṣiprakārī vṛkodaraḥ //

tasminnipatite vīre samprādravata sā camūḥ /
sambhrāntāśvadviparathā padātīnavamṛdgatī //

teṣvanīkeṣu bhagneṣu vidravatsu samantataḥ /
prāgjyotiṣastato bhīmaṃ kuñjareṇa samādravat //

yena nāgena maghavānajayaddaityadānavān /
tadanvayena nāgena bhīmasenamupādravat //

sa nāgapravaro bhīmaṃ sahasā samupādravat /
śravaṇābhyāmatho dvābhyāṃ saṃhatena kareṇa ca //

vyāvṛttanayanaḥ krudvaḥ pramathanniva pāṇḍavam /
vṛkodararathaṃ sāśvamaviśeṣamacūrṇayat //

padbhyāṃ bhīmo'pyatho dhāvaṃstasya gātreṣvalīyata /
jānannañjalikāvedhaṃ nāpākrāmata pāṇḍavaḥ //

gātrābhyantarago bhūtvā kareṇātāḍayanmuhuḥ /
lālayāmāsa taṃ nāgaṃ vadhākāṅkṣiṇamavyayam //

kulālacakravannāgastadā tūrṇamathābhramat /
nāgāyutabalaḥ śrīmānkālayāno vṛkodaram //

bhīmo'pi niṣkramya tataḥ supratīkāgrato'bhavat /
bhīmaṃ kareṇāvanamya jānubhyāmabhyatāḍayat //

grīvāyāṃ veṣṭayitvainaṃ sa gajo hantumaihata /
karaveṣṭaṃ bhīmaseno bhramaṃ dattvā vyamocayat //

punargātrāṇi nāgasya praviveśa vṛkodaraḥ / yāvatpratigajāyātaṃ svabalaṃ pratyavaikṣata /
bhīmopi nāgagātrebhyo viniḥsṛtyāpayājjavāt //

tataḥ sarvasya sainyasya nādaḥ samabhavanmahān /
aho dhiṅgihato bhīmaḥ kujjareṇeti māriṣa //

tena nāgena santrastā pāṇḍavānāmanīkinī /
sahasā'bhyadravadrājanyatra tasyau vṛkodaraḥ //

tato yudhiṣṭhiro rājā hataṃ matvā vṛkodaram /
bhagadattaṃ sapāñcālyaḥ sarvataḥ samavārayat //

taṃ rathaṃ rathināṃ śreṣṭhāḥ parivārya parantapāḥ /
avākirañśaraistīkṣṇaiḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //

sa vighātaṃ pṛṣatkānāmaṅkuśena samāharan /
kṣaṇena pāṇḍupāñjālānvyadhamatparvateśvaraḥ //

tadadbhutamapaśyāma bhagadattasya saṃyuge /
tathā vṛddhasya caritaṃ kuñjareṇa viśāmpate //

tato rājā daśārṇānāṃ prāgjyotiṣamupādravat /
tiryagyātena nāgena samadenāśugāminā //

tayoryuddhaṃ samabhavannāgayorbhīmarūpayoḥ /
sapakṣayoḥ parvatayoryathā sadrumayoḥ purā //

prāgjyotiṣapaternāgaḥ sannivṛttyāpasṛtya ca /
pārśve daśārṇādhipaterbhittvā nāgamapātayat //

tomaraiḥ sūryaraśmyābhairbhagadatto'tha saptabhiḥ /
jaghāna dviradasthaṃ taṃ śatruṃ pracalitāsanam //

vyavacchidya tu rājānaṃ bhagadattaṃ yudhiṣṭhiraḥ /
rathānīkena mahatā sarvataḥ paryavārayat //

sa kuñjarastho rathibhiḥ śuśubhe sarvato vṛtaḥ /
parvate vanamadhyastho jvalanniva hutāśanaḥ //

maṇḍalaṃ sarvataḥ śliṣṭaṃ rathināmugradhanvinām /
kiratāṃ śaravarṣāṇi sa nāgaḥ paryavartata //

tataḥ prāgjyotiṣo rājā parigṛhya mahāgajam /
preṣayāmāsa sahasā yuyudhānarathaṃ prati //

āpatantaṃ ca samprekṣya nāgaṃ sātvatapuṅgavaḥ /
avidhyatpañcabhirbāṇaiḥ śitairāśīviṣopamaiḥ //

śineḥ pautrasya tu rathaṃ parigṛhya mahādvipaḥ /
abhicikṣepa vegena yuyudhānastvapākramat //

bṛhataḥ saindhavānaśvānsamutthāpyatha sārathiḥ /
tasthau sātyakimāsādya samplutastaṃ rathaṃ prati //

sa tu labdhvāntaraṃ nāgastvarito rathamaṇḍalāt /
niṣpatansatataṃ sarvānparicikṣepa pārthivān //

te tvāśugatinā tena trāsyamānā nararṣabhāḥ /
tamekaṃ dviradaṃ saṅkhye menire śataśo dvipān //

te gajasthena kālyante bhagadattena pārthivāḥ /
airāvatasthena yathā devarājena dānavāḥ //

teṣāṃ pradravatāṃ bhīmaḥ pāñcālānāmitastataḥ /
gajavājikṛtaḥ śabdaḥ sumahānsamajāyata //

bhagadattena samare kālyamāneṣu pāṇḍuṣu /
prāgjyotiṣamabhikruddhaḥ punarbhīmaḥ samabhyayāt //

tasyābhidravato vāhānhastamuktena vāriṇā /
siktvā vyatrāsayannāgaste pārthasaharaṃstataḥ //

tatastamabhyayāttūrṇaṃ ruciparvā kṛtīsutaḥ /
samaghnañcharavarṣeṇa rathasyo'ntakasannibhaḥ //

tataḥ sa ruciparvāṇaṃ śareṇānataparvaṇā /
suparvā parvatapatirninye vaivasvatakṣayam //

tasminnipatite vīre saubhadro draupadīsutaḥ /
cekitāno dhṛṣṭaketuryayutsuścārdayandvipam //

ta enaṃ śaradhārābhirdhārābhiriva toyadāḥ /
siṣicurbhairavānnādānvinadanto jighāṃsavaḥ //

tataḥ pārṣṇyaṅkuśāṅguṣṭhaiḥ kṛtinā codito dvipaḥ /
prasāritakaraḥ prāyātstabdhakarṇekṣaṇo drutam //

so'dhiṣṭhāya padā vāhānyuyutsoḥ sūtamārujat /
yuyutsustu rathādrājannapākrāmattvarānvitaḥ //

tataḥ pāṇḍavayodhāste nāgarājaṃ śarairdrutam /
siṣicurbhairavānnādānvinadanto jighāṃsavaḥ //

putrastu tava sambhrāntaḥ saubhadrasyāpluto ratham / sa kuñjarastho visṛjanniṣūnariṣu pārthivaḥ /
babhau raśmīnivādityo bhuvaneṣu samutsṛjan //

tamārjunirdvādaśabhiryuyutsurdaśabhiḥ śaraiḥ /
tribhistribhirdraupadeyā dhṛṣṭaketuśca vivyadhuḥ //

cekitānaḥ catuḥṣaṣṭyā sottarāyudhikaṃ punaḥ /
pratyavidhyattataḥ sarvānbhagadattastribhistribhiḥ //

so'tiyatnārpitairbāṇairācito dvirado babhau /
saṃsyūta iva sūryasya raśmibhirjalado mahān //

niyantuḥ śilpayatnābhyāṃ prerito'riśarārditaḥ /
paricikṣepa tānnāgaḥ sa ripūnsavyadakṣiṇam //

gopāla iva daṇḍena yathā paśugaṇānvane /
saṅkālayati tāṃ senāṃ bhagadattastathā muhuḥ //

kṣipraṃ śyenābhiprannānāṃ vāyasānāmiva svanaḥ /
babhūva pāṇḍaveyānāṃ bhṛśaṃ vidravatāṃ svanaḥ //

sa nāgarājaḥ pravarāṅkuśāhataḥ purā sapakṣo'drivaro yathā nṛpa /
bhayaṃ tadā ripuṣu samādadhadbhṛśaṃ vaṇigjanānāṃ kṣubhito yathā'rṇavaḥ //

tato dhvanirdviradarathāśvapārthivai rbhayādravadbhirjanito'tibhairavaḥ /
kṣitiṃ viyad dyāṃ vidiśo diśastathā samāvṛṇotpārthivasaṃyuge tataḥ //

sa tena nāgapravareṇa pārthivo bhṛśaṃ jagāhe dviṣatāmanīkinīm /
purā suguptāṃ vibudhairivāhave virocano devavarūtinīmiva //

bhṛśaṃ vavau jvalanasakho viyadrajaḥ samāvṛṇonmuhurapi caiva sainikān /
tamekanāgaṃ gaṇaśo yathā gajān samantato drutamatha menire janāḥ //