Mahabharata · Chapter 7.199

sāṅgā vedā yathānyāyaṃ yenādhītā mahātmanā /
yasminsākṣāddhanurvedo hīniṣeve pratiṣṭhitaḥ //

yasya prasādātkurvanti karmāṇi puruṣarṣabhāḥ /
amānuṣāṇi saṅgrāme devairasukarāṇi ca //

tasminnākruśyati droṇe samakṣaṃ pāpakarmaṇā /
nīcaṃ karma kṛtaṃ tena kṣudreṇa gurughātinā //

nāmarṣaṃ tatra kurvanti dhikkṣātraṃ dhigamarṣitām //

pārthāḥ sarve ca rājānaḥ pṛthivyāṃ ye dhanurdharāḥ /
śrutvā kimāhuḥ pāñcālyaṃ tanmamācakṣva sañjaya //
sañjaya uvāca /

śrutvā drupadaputrasya tā vācaḥ krūrakarmaṇaḥ /
tūṣṇīṃ babhūvū rājānaḥ sarva eva viśāmpate //

arjunastu kaṭākṣeṇa jihmaṃ viprekṣya pārṣatam /
sabāṣpamatiniḥśvasya dhigdhigityeva cābravīt //

yudhiṣṭhiraśca bhīmaśca yamau kṛṣṇastathā'pare /
āsansuvrīḍitā rājansātyakistvabravīdidam //

nehāsti puruṣaḥ kaścidya imaṃ pāpapūruṣam /
bhāṣamāṇamakalyāṇaṃ śīghraṃ hanyānnarādhamam //

ete tvāṃ pāṇḍavāḥ sarve kutsayanti vivitsayā /
karmaṇā tena pāpena śvapākaṃ brāhmaṇā iva //

etatkṛtvā mahatpāpaṃ ninditaḥ sarvasādhubhiḥ /
na lajjase kathaṃ vaktuṃ samitiṃ prāpya śobhanām //

kathaṃ ca śatadhā jihvā na te mūrdhā ca dīryate /
gurumākrośataḥ kṣudra na cādharmeṇa pātyase //

vācyastvamasi pārthaiśca sarvaiścāndhakavṛṣṇibhiḥ /
yatkarma kaluṣaṃ kṛtvā ślāghase janasaṃsadi //

akāryaṃ tādṛśaṃ kṛtvā punareva guruṃ kṣipan /
vadhyastvaṃ na tvayārtho'sti muhūrtamapi jīvatā //

kastvetadvyavasetpāyaṃ tvadanyaḥ puruṣādhama /
nigṛhya keśeṣu vadhaṃ gurordharmātmanaḥ sataḥ //

saptāvare tathā pūrve bāndhavāste nimañjitāḥ /
yaśasā ca parityaktāstvāṃ prāpya kulapāṃsanam //

uktavāṃścāpi yatpārthe bhīṣmaṃ prati nararṣabha /
tathānto vihitastena svayameva mahātmanā //

tasyāpi tava sodaryo nihantā pāpakṛttamaḥ /
nānyaḥ pāñcālaputrebhyo vidyate bhuvi pāpakṛt //

sa cāpi sṛṣṭaḥ pitrā te bhīṣmasyāntakaraḥ kila /
śikhaṇḍī rakṣitastena sa ca mṛtyurmahātmanaḥ //

pāñcālāścalitā dharmātkṣudrā mitragurudruhaḥ /
tvāṃ prāpya sahasodaryaṃ dhikkṛtaṃ sarvasādhubhiḥ //

punaścedīdṛśīṃ vācaṃ matsamīpe vadiṣyasi /
śiraste pothayiṣyāmi gadayā vajrakalpayā //

tvāṃ ca brahmahaṇaṃ dṛṣṭvā janaḥ sūryamavekṣate /
brahmahatyā hi te pāpaṃ prāyaścittārthamātmanaḥ //

pāñcālaka sudurvṛtta mamaiva gurumagrataḥ /
gurorguruṃ ca bhūyo'pi kṣipannaiva hi lajjase //

tiṣṭhatiṣṭha sahasvaikaṃ gadāpātamimaṃ mama /
tava cāpi sahiṣye'haṃ gadāpātānanekaśaḥ //

sātvatenaivamākṣiptaḥ pārṣataḥ paruṣākṣaram /
saṃrabdhaṃ sātyakiṃ prāha saṅkruddhaḥ prahasanniva //
dhṛṣṭadyumna uvāca /

śrūyateśrūyate ceti kṣamyate ceti mādhava /
sadā'nāryo'śubhaḥ sādhuṃ puruṣaṃ kṣeptumicchati //

kṣamā praśasyate loke na tu pāpo'rhati kṣamām /
kṣamāvantaṃ hi pāpātmā jito'yamiti manyate //

sa tvaṃ kṣudrasamācāro nīcātmā pāpaniścayaḥ /
ākeśāgrānnakhāgrācca vaktavyo vaktumicchasi //

varaṃ hi te mṛtiḥ pāpa na ca te cittamīdṛśam / śrotuṃ vaktavyatāmūlaṃ nīcācārāśca mānavāḥ /
parānkṣipanti doṣeṇa sveṣu doṣeṣvadṛṣṭayaḥ //

yaḥ sa bhūriśravāśchinnabhujaḥ prāyagatastvayā /
vāryamāṇena hi hatastataḥ pāpataraṃ nu kim //

preṣamāṇo mayā droṇo divyenāstreṇa saṃyuge /
visṛṣṭaśastro nihataḥ kiṃ tatra kura duṣkṛtam //

ayudhyamānaṃ yastvājau tathā prāyagataṃ munim /
chinnabāhuṃ parairhanyātsātyake sa kathaṃ vadet //

nihatya tvāṃ padā bhūmau sa vikarṣati vīryavān /
kiṃ tadā na nihaṃsyenaṃ bhūtvā puruṣasattamaḥ //

tvayā punaranāryeṇa pūrvaṃ pārthena nirjitaḥ /
yadā tadā hataḥ śūraḥ saumadattiḥ pratāpavān //

yatrayatra tu pāṇḍūnāṃ droṇo drāvayate camūm /
kirañcharasahasrāṇi tatratatra prayāmyaham //

sa tvamevaṃvidhaṃ kṛtvā karma caṇḍālavatsvayam /
vaktumarhasi vaktavyaḥ kasmāttvaṃ paruṣāṇyatha //

kartā tvaṃ karmaṇo hyasya nāhaṃ vṛṣṇikulādhama /
pāpānāṃ ca tvamāvāsaḥ karmaṇāṃ mā punarvada //

joṣamāsva na māṃ bhūyo vaktumarhasyataḥ param /
adharottarametadvi yanmāṃ tvaṃ vaktumarhasi //

atha vakṣyasi māṃ maurkhyādbhūyaḥ paruṣamīdṛśam /
gamayiṣyāmi bāṇaistvāṃ yudhi vaivasvatakṣayam //

na caiva mūrkha dharmeṇa kevalenaiva śakyate /
teṣāmapi hyadharmeṇa ceṣṭitaṃ śṛṇu yādṛśam //

vañcitaḥ pāṇḍavaḥ pūrvamadharmeṇa yudhiṣṭhiraḥ /
draupadī ca parikliṣṭā tathā'dharmeṇa sātyake //

pravrājitā vanaṃ sarve pāṇḍavāḥ saha kṛṣṇayā /
sarvasvamapakṛṣṭaṃ ca tathā'dharmeṇa bāliśa //

adharmeṇāpakṛṣṭaśca madrarājaḥ parairitaḥ /
adharmeṇa tathā bālaḥ saubhadro vinipātitaḥ //

ito'pyadharmeṇa hato bhīṣmaḥ parapurañjayaḥ /
bhūriśravā hyadharmeṇa tvayā dharmavidā hataḥ //

evaṃ parairācaritaṃ pāṇḍaveyaiśca saṃyuge /
rakṣamāṇairjayaṃ vīrairdharmajñairapi sātvata //

durjñeyaḥ sa paro dharmastathā'dharmaśca durvidaḥ /
yudhyasva kauravaiḥ sārdhaṃ mā gāḥ pitṛniveśanam //
sañjaya uvāca /

evamādīni vākyāni krūrāṇi paruṣāṇi ca /
śrāvitaḥ sātyakiḥ śrīmānākampita ivābhavat //

tacchrutvā krodhatāmrākṣaḥ sātyakistvādade gadām /
viniḥ śvasya yathā sarpaḥ praṇidhāya rathe dhanuḥ //

tato'bhipatya pāñcālyaṃ saṃrambheṇedamabravīt /
na tvāṃ vakṣyāmi paruṣaṃ haniṣye tvāṃ vadhakṣamam //

tamāpatantaṃ sahasā mahābalamamarṣaṇam /
pāñcālyāyābhisaṅkruddhamantakāyāntakopamam //

codito vāsudevena bhīmaseno mahābalaḥ /
avaplutya rathāttūrṇaṃ bāhubhyāṃ samavārayat //

dravamāṇaṃ tathā kruddhaṃ sātyakiṃ pāṇḍavo balī /
praspandamānamādāya jagāma balinaṃ balāt //

sthitvā viṣṭabhya caraṇau bhīmena śinipuṅgavaḥ /
nigṛhītaḥ pade ṣaṣṭhe balena balināṃ varaḥ //

avaruhya rathāttūrṇaṃ dhriyamāṇaṃ balīyasā /
uvāca ślakṣṇayā vācā sahadevo viśāmpate //

asmākaṃ puruṣavyāghra mitramanyanna vidyate /
paramandhakavṛṣṇibhyaḥ pāñcalebhyaśca māriṣa //

tathaivāndhakavṛṣṇīnāṃ tathaiva ca viśeṣataḥ /
kṛṣṇasya ca tathā'smatto mitramanyanna vidyate //

pāñcālānāṃ ca vārṣṇeya samudrāntāṃ vicinvatām /
nānyadasti paraṃ mitraṃ yathā pāṇḍavavṛṣṇayaḥ //

sa bhavānīdṛśaṃ mitraṃ manyate ca yathā bhavān /
bhavantaśca yathā'smākaṃ bhavatāṃ ca tathā vayam //

sa evaṃ sarvadharmajña mitradharmamanusmaran /
niyaccha manyuṃ pāñcālyātpraśāmya śinipuṅgavā //

pārṣatasya kṣama tvaṃ vai kṣamatāṃ pārṣataśca te /
vayaṃ kṣamayitāraśca kimanyatra śamādbhavet //

praśāmyamāne śaineye sahadevena māriṣa /
pāñcālarājasya sutaḥ prahasannidamabravīt //

muñcamuñca śineḥ pautraṃ bhīma yuddhamadānvitam /
āsādayatu māmeṣa dharādharamivānilaḥ //

yāvadasya śitairbāṇaiḥ saṃrambhaṃ vinayāmyaham /
yuddhaśruddhāṃ ca kaunteya jīvitaṃ cāsya saṃyuge //

kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yatkāryamidamucyatām /
sumahatpāṇḍuputrāṇāmāyāntyete hi kauravāḥ //

athavā phalgunaḥ sarvānvārayiṣyati saṃyuge /
ahamapyasya mūrdhānaṃ pātayiṣyāmi sāyakaiḥ //

manyate cchinnabāhuṃ māṃ bhūriśravasamāhave /
utsṛjainamahaṃ cainameṣa vā māṃ haniṣyati //

śṛṇvanpāñcālavākyāni sātyakiḥ sarpavacchvasan /
bhīmabāhvantare sakto visphuratyaniśaṃ balī //

tau vṛṣāviva nardantau balinau bāhuśālinau / tvarayā vāsudevaśca dharmarājaśca māriṣa /
yatnena mahatā vīrau vārayāmāsatustataḥ //

nivārya parameṣvāsau kopasaṃraktalocanau /
yuyutsūnaparānsaṅkhye pratīyuḥ kṣatriyarṣabhāḥ //