Mahabharata · Chapter 7.194

tato droṇe hate rājankuravaḥ śastrapīḍitāḥ /
hatapravīrā vidhvastā bhṛśaṃ śokaparāyaṇāḥ //

udīrṇāṃśca parāndṛṣṭvā harṣamāṇānpunaḥ punaḥ /
aśrupūrṇekṣaṇāstrastā dīnāstvāsanviśāmpate //

vicetaso hatotsāhāḥ kaśmalābhihataujasaḥ /
ārtasvareṇa mahatā putraṃ te paryavārayan //

veṣaṇṇavadanā dīnā vīkṣamāṇā diśo daśa /
aśrukaṇṭhā yathā daityā hiraṇyākṣe purā hate //

sa taiḥ parivṛto rājā trastaiḥ kṣudramṛgairiva /
aśaknuvannavasthātumapāyāttanayastava //

kṣutpipāsāparimlānāste yodhāstava bhārata /
ādityeneva santaptā bhṛśaṃ vimanaso'bhavan //

bhāskarasyeva patanaṃ samudrasyeva śoṣaṇam /
viparyāsaṃ yathā merorvāsavasyeva nirjayam //

aprekṣaṇīyaṃ taddṛṣṭvā bhāradvājasya pātanam /
trastarūpatarā rājankauravāḥ prādravanbhayāt //

gāndhārarājaḥ śakunistrastastrastataraiḥ saha /
hataṃ rukmarathaṃ śrutvā prādravatsahito rathaiḥ //

varūthinīṃ vegavatīṃ vidrutāṃ sapatākinīm /
parigṛhya mahāsenāṃ sūtaputro'payādbhayāt //

rathanāgāśvakalilāṃ puraskṛtya tu vāhinīm /
madrāṇāmīśvaraḥ śalyo vīkṣamāṇo'payādbhayāt //

hatapravīrairbhūyiṣṭhairdhvajairbahupatākibhiḥ /
vṛtaḥ śāradvato'gacchatkaṣṭaṅkaṣṭamiti bruvan //

bhojanīkena śiṣṭena kaliṅgāraṭṭabāhlikaiḥ /
kṛtavarmā vṛto rājanprāyātsujavanairhayaiḥ //

padātigaṇasaṃyuktastrasto rājanbhayārditaḥ /
ulūkaḥ prādravattatra dṛṣṭvā droṇaṃ nipātitam //

darśanīyo yuvā caiva śauryeṇa kṛtalakṣaṇaḥ /
duḥśāsano bhṛśodvignaḥ prādravadgajasaṃvṛtaḥ //

rathānāmayutaṃ gṛhya trisāhasraṃ ca dantinām /
vṛṣaseno yayau tūrṇaṃ dṛṣṭvā droṇaṃ nipātitam //

gajāśvarathasaṃyukto vṛtaścaiva padātibhiḥ /
duryodhano mahārāja prāyāttatra mahārathaḥ //

saṃśaptakagaṇādgṛhya hataśeṣānkirīṭinā /
suśarmā prādrāvadrājandṛṣṭvā droṇaṃ nipātitam //

gajānrathānsamāruhya vyudasya ca hayāñjanāḥ /
prādravansarvataḥ saṅkhye dṛṣṭvā rukmarathaṃ hatam //

tvarayantaḥ pitṝnanye bhrātṝnanye'tha mātulān /
putrānanye vayasyāṃśca prādravankuravastadā //

codayantaśca sainyāni svastrīyāṃśca tathā'pare /
sambandhinastathā'nye ca prādravanta diśo daśa //

prakīrṇakeśā vidhvastā na dvāvekatra dhāvataḥ /
nedamastīti manvānā hatotsāhā hataujasaḥ //

utsṛjya kavacānanye prādravaṃstāvakā vibho /
anyonyaṃ te samākrośanyainikā bharatarṣabha //

tiṣṭhatiṣṭheti na ca te svayaṃ tatrāvatasthire / dhuryānunmucya ca rathāddhatasūtātsvalaṅkṛtān /
adhiruhya hayānyodhāḥ kṣipraṃ padbhiracodayan //

dramāṇe tathā sainye trastarūpe hataujasi /
pratisrota iva grāho droṇaputraḥ parāniyāt //

tasyāsītsumahadyuddhaṃ śikhaṇḍipramukhairgaṇaiḥ /
prabhadrakaiśca pāñcālaiścedibhiśca sakekayaiḥ //

hatvā bahuvidhāḥ senāḥ pāṇḍūnāṃ yuddhadurmadaḥ /
kathañcitsaṅkaṭānmukto mattadviradavikramaḥ //

dravamāṇaṃ balaṃ dṛṣṭvā palāyanakṛtakṣaṇam /
duryodhanaṃ samāsādya droṇaputro'bravīdidam //

kimiyaṃ dravate senā trastarūpeva bhārata /
dravamāṇāṃ ca rājendra nāvasthāpayase raṇe //

tvaṃ cāpi na yathā pūrvaṃ prakṛtistho narādhipa /
karṇaprabhṛtayaśceme nāvatiṣṭhanti pārthiva //

anyeṣvapi ca yuddheṣu naiva senā'dravattadā /
kaccitkṣemaṃ mahābāho tava sainyasya bhārata //

kaspinnidaṃ hate rājanrathasiṃhe balaṃ tava /
etāmavasthāṃ samprāptaṃ tanmamācakṣva kaurava //

tattu duryodhanaḥ śrutvā droṇaputrasya bhāṣitam /
ghoramapriyamākhyātuṃ nāśaknotpārthivarṣabhaḥ //

bhinnā nauriva te putro magnaḥ śokamahārṇave /
bāṣpeṇāpihito dṛṣṭvā droṇaputraṃ rathe sthitam //

tataḥ śāradvataṃ rājā savrīḍamidamabravīt /
śaṃsātra bhadraṃ te sarvaṃ yathā sainyamidaṃ drutam //

atha śāradvato rājannārtimārcchanpunaḥpunaḥ /
śaśaṃsa droṇaputrāya yathā droṇo nipātitaḥ //
kṛpa uvāca /

vayaṃ droṇaṃ puraskṛtya pṛthivyāṃ pravaraṃ ratham /
prāvartayāma saṅgrāmaṃ pāñcālaireva kevalam //

tataḥ pravṛtte saṅgrame vimiśrāḥ kurusomakāḥ /
anyonyamabhigarjantaḥ śastrairdehānapātayan //

vartamāne tathā yuddhe kṣīyamāṇeṣu saṃyuge /
dhārtarāṣṭreṣu saṅkruddhaḥ pitā te'stramudairayat //

tato droṇo brāhmamastraṃ vikurvāṇo nararṣabhaḥ /
vyahanacchātravānbhallaiḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //

pāṇḍavāḥ kekayā mātsyāḥ pāñcālāśca viśeṣataḥ /
saṅkhye droṇarathaṃ prāpya vyanaśankālacoditāḥ //

sahasraṃ narasiṃhānāṃ dvisāhasraṃ ca dantinām /
droṇo brahmāstrayogena preṣayāmāsa mṛtyave //

ākarṇapalitaśyāmo vayasā'śītipañcakaḥ /
raṇe paryacaraddroṇo vṛddhaḥ ṣoḍaśavarṣavat //

kliśyamāneṣu sainyeṣu vadhyamāneṣu rājasu /
amarṣavaśamāpannāḥ pāñcālā vimukhā'bhavan //

teṣu kiñcitprabhagneṣu vimukheṣu sapatnajit /
divyamastraṃ vikurvāṇo babhūvārka ivoditaḥ //

sa madhyaṃ prāpya pāṇḍūnāṃ śararaśmiḥ pratāpavān /
madhyaṃ gata ivādityo duṣprekṣyaste pitā'bhavat //

te dahyamānā droṇena sūryeṇeva virājatā /
dagdhavīryā nirutsāhā babhūvurgatacetasāḥ //

tāndṛṣṭvā pīḍitānbāṇairdroṇena madhusūdanaḥ /
jayaiṣī pāṇḍuputrāṇāmidaṃ vacanamabravīt //

naiṣa jātu naraiḥ śakyo jetuṃ śastrabhṛtāṃ varaḥ /
api vṛtrahaṇā saṅkhye rathayūthapayūthapaḥ //

te yūyaṃ dharmamutsṛjya jayaṃ rakṣata pāṇḍavāḥ /
yathā vaḥ saṃyuge sarvānna hanyādrukmavāhanaḥ //

aśvatthāmni hate naiṣa yudhyediti matirmama /
hataṃ taṃ saṃyuge kaścidākhyātvasmai mṛṣā naraḥ //

etannārocayadvākyaṃ kuntīputro dhanañjayaḥ /
arocayaṃstu sarve'nye kṛcchreṇa tu yudhiṣṭhiraḥ //

bhīmasenastu savrīḍamabravītpitaraṃ tava /
aśvatthāmā hata iti taṃ nābudhyata te pitā //

sa śaṅkamānastanmithyā dharmarājamapṛcchata /
hataṃ vā'pyahataṃ vā'jau tvāṃ pitā putravatsalaḥ //

tamatathyabhaye magno jaye sakto yudhiṣṭhiraḥ /
aśvatthāmānamāyodhe hataṃ dṛṣṭvā mahāgajam //

bhīmena girivarṣmāṇaṃ mālavasyendravarmaṇaḥ /
upasṛtya tadā droṇamuccairidamuvāca ha //

yasyārthe śastramādatse yamavekṣya ca jīvasi /
putraste dayito nityaṃ sośvatthāmā nipātitaḥ //

śete vinihato bhūmau vane siṃhaśiśuryathā //

jānannapyanṛtasyātha doṣānsa dvijasattamam /
avyaktamabravīdrājā hataḥ kuñjara ityuta //

sa tvāṃ nihatamākrande śrutvā santāpatāpitaḥ /
niyamya divyānyastrāṇi nāyudhyata yathā purā //

taṃ dṛṣṭvā paramodvignaṃ śokāturamacetasam /
pāñcālarājasya sutaḥ krurakarmā samādravat //

taṃ dṛṣṭvā paramodvignaṃ śokāturamacetasam /
divyānyastrāṇyathotsṛjya raṇe prāyamupāviśat //

tato'sya keśānsavyena gṛhītvā pāṇinā tadā /
pārṣataḥ krośamānānāṃ vīrāṇāmacchinacchiraḥ //

na hantavyo na hantavya iti te sarvato'bruvan /
tathaiva cārjuno vāhādavaruhyainamādravat //

udyamya tvarito bāhuṃ bruvāṇaśca punaḥpunaḥ /
jīvantamānayācāryaṃ māvadhīriti dharmavit //

tathā nivāryamāṇena kauravairarjunena ca /
hata eva nṛśaṃsena pitā tava nararṣabha //

sainikāśca tataḥ sarve prādravanta bhayārditāḥ /
vayaṃ cāpi nirutsāhā hate pitari te'nagha //
sañjaya uvāca /

tacchrutvā droṇaputrastu nidhanaṃ piturāhave /
krodhamāhārayattīvraṃ daṇḍāhata ivoragaḥ //

tataḥ kruddho raṇe drauṇirbhṛśaṃ jajvāla māriṣa /
yathendhanaṃ mahatprāpya prājvaladdhavyavāhanaḥ //

talaṃ talena niṣpiṣya dantairdantānupāspṛśat /
niḥśvasannurago yadvallohitākṣo'bhavattadā //