Mahabharata · Chapter 7.191

pāñcālānāṃ tato droṇo'pyakarotkadanaṃ mahat /
yathā kruddho raṇe śakro dānavānāṃ kṣayaṃ purā //

droṇāstreṇa mahārāja vadhyamānāḥ pare yudhi /
nātrasanta raṇe droṇatsatvavanto mahārathāḥ //

yudhyamānā mahārāja pāñcālāḥ sṛñjayāstathā /
droṇamevābhyayuryuddhe yodhayanto mahārathāḥ //

teṣāṃ tu cchādyamānānāṃ pāñcālānāṃ samantataḥ /
abhavadbhairavo nādo vadhyatāṃ śaravṛṣṭibhiḥ //

vadhyamāneṣu saṅgrāme pāñcāleṣu mahātmanā /
udīryamāṇe droṇāstre pāṇ़ḍavānbhayamāviśat //

dṛṣṭvā'śvanarayodhānāṃ vipulaṃ ca kṣayaṃ yudhi /
pāṇ़ḍaveyā mahārāja nāśaśaṃsurjayaṃ tadā //

kacciddroṇo na naḥ sarvānkṣapayetparamāstravit /
samiddhaḥ śiśirāpāye dahankakṣamivānalaḥ //

na cainaṃ saṃyuge kaścitsamarthaḥ prativīkṣitum /
na cainamarjuno jātu pratiyudhyeta dharmavit //

trastānkuntīsutāndṛṣṭvā droṇasāyakapīḍitān /
matimāñśreyase yuktaḥ keśavo'rjunamabravīt //

naiṣa yuddhena saṅgrāme jetuṃ śakyaḥ kathañcana /
sadhanurdhanvināṃ śreṣṭho devairapi savāsavaiḥ //

nyastaśastrastu saṅgārame śakyo hantuṃ bhavennṛbhiḥ / āsthīyatāṃ jaye yogo dharmamutsṛjya pāṇḍavāḥ /
yathā na saṃyuge sarvānnihanyādrukmavāhanaḥ //

aśvatthāmni hate naiṣa yudhyediti matirmama /
taṃ hataṃ saṃyuge kaścidasmai śaṃsatu mānavaḥ //

etannārocayadrājankuntīputro dhanañjayaḥ /
anye tvarocayansarve kṛcchreṇa tu yudhiṣṭhiraḥ //

tato bhīmo mahābāhuranīkeṣu mahāgajam / jaghāna gadayā rājannaśvatthāmānamityuta /
parapramathanaṃ ghoraṃ mālavasyendravarmaṇaḥ //

bhīmasenastu savrīḍamupetya droṇamāhave /
aśvatthāmā hata iti śabdamuccaiścakāra ha //

aśvatthāmeti hi gajaḥ khyāto nāmnā hato'bhavat /
kṛtvā manasi taṃ bhīmo mithyā vyāhṛtavāṃstadā //

bhīmasenavacaḥ śrutvā droṇastatparamāpriyam /
manasā sannāgātro'bhūdyathā saikatamambhasi //

śaṅkamānaḥ sa tanmithyā vīryajñaḥ svasutasya vai /
hataḥ sa iti ca śrutvā naiva dhairyādakampata //

sa labdhvā cetanāṃ droṇaḥ kṣaṇenaiva samāśvasat /
anucintyātmanaḥ putramaviṣahyamarātibhiḥ //

sa pārṣatamabhidrutya jighāṃsurmṛtyumātmanaḥ /
avākiratsahasreṇa tīkṣṇānāṃ kaṅkapatriṇām //

taṃ viṃśatisahasrāṇi pāñcālānāṃ nararṣabhāḥ /
yathā carantaṃ saṅgrāme sarvato'vākirañcharaiḥ //

śaraistairācitaṃ droṇaṃ nāpaśyāma mahāratham /
bhāskaraṃ jaladai ruddhaṃ varṣāsviva viśāmpate //

vidhūya tānbāṇagaṇānpāñcālānāṃ mahārathaḥ /
prāduścakre tato droṇo brāhmamastraṃ parantapaḥ //

vadhāya teṣāṃ śūrāṇāṃ pāñcālānāmamarṣitaḥ /
tato vyarocata droṇo vinighnansarvasainikān //

śirāṃsyāpātayaccāpi pāñcālānāṃ mahāmṛdhe /
tathaiva parighākārānbāhūnkanakabhūṣaṇān //

te vadhyamānāḥ samare bhāradvājena pārthivāḥ /
medinyāmanvakīryanta vātanunnā iva drumāḥ //

kuñjarāṇāṃ ca patatāṃ hayaughānāṃ ca bhārata /
agamyarūpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā //

hatvā viṃśatisāhasrānpāñcālānāṃ rathavrajān /
atiṣṭhadāhave droṇo vidhūmo'gniriva jvalan //

tathaiva ca punaḥ kruddho bhāradvājaḥ pratāpavān /
vasudānasya bhallena śiraḥ kāyādapāharat //

punaḥ pañcaśatānmātsyānṣaṭ्sahasrāṃśca sṛñjayān /
hastināmayutaṃ hatvā jaghānāśvāyutaṃ punaḥ //

kṣatriyāṇāmabhāvāya dṛṣṭvā droṇamavasthitam /
ṛṣayo'bhyāgatāstūrṇaṃ havyavāhapurogamāḥ //

viśvāmitro jamadagnirbharadvājo'tha gautamaḥ /
vasiṣṭhaḥ kaśyapo'triśca brahmalokaṃ ninīṣavaḥ //

sikatāḥ pṛśnayo gargā vālakhilyā marīcipāḥ /
bhṛgavo'ṅgirasaścaiva sūkṣmāścānye maharṣayaḥ //

ta enamabruvansarve droṇamāharavaśobhinam /
adharmataḥ kṛtaṃ yuddhaṃ samayo nidhanasya te //

nyasyāyudhaṃ raṇe droṇa samīkṣāsmānavasthitān /
nātaḥ krūrataraṃ karma punaḥ kartumihārhasi //

vedavedāṅgaviduṣaḥ satyadharmaratasya te /
brāhmaṇasya viśeṣeṇa tavaitannopapadyate //

tyajāyudhamamodheṣo tiṣṭha vartmani śāśvate /
paripūrṇaśca kālaste vastuṃ loke'dya mānuṣe //

brahmāstreṇa tvayā dagdhā anastrajñā narā bhuvi /
yadetadīdṛśaṃ vipra kṛtaṃ karma na sādhu tat //

nyasyāyudhaṃ raṇe vipra droṇa mā tvaṃ ciraṃ kṛthāḥ /
mā pāpiṣṭhataraṃ karma kariṣyasi punardvija //

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā bhīmasenavacaḥ smaran /
dhṛṣṭadyumnaṃ ca samprekṣya raṇe sa vimanā'bhavat //

sandihyamāno vyathitaḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram /
ahataṃ vā hataṃ veti papraccha sutamātmanaḥ //

sthirā buddhirhi droṇasya na pārtho vakṣyate'nṛtam /
trayāṇāmapi lokānāmaiśvaryārthe kathañcana //

tasmāttaṃ paripapraccha nānyaṃ kañchiddvijarṣabhaḥ /
tasmiṃstasya hi satyāśā bālyātprabhṛti pāṇḍave //

tato niṣpāṇḍavāmurvīṃ kariṣyantaṃ yudhāmpatim /
droṇaṃ jñātvā dharmarājaṃ govindo vyathito'bravīt //

yadyardhadivasaṃ droṇo yudhyate manyumāsthitaḥ /
satyaṃ bravīmi te senā vināśaṃ samupaiṣyati //

sa bhavāṃstrātu no droṇātsatyājjyāyo'nṛtaṃ vacaḥ /
anṛtaṃ jīvitasyārthe vadanna spṛśyate'nṛtaiḥ //

tayoḥ saṃvadatorevaṃ bhīmaseno'bravīdidam //

śrutvaivaṃ tu mahārāja vadhopāyaṃ mahātmanaḥ /
gāhamānasya te senāṃ mālavasyendravarmaṇaḥ //

aśvatthāmeti vikhyāto gajaḥ śakragajopamaḥ /
nihato yudhi vikramya tato'haṃ droṇamabruvam //

aśvatthāmā hato brahmannivartasvāhavāditi /
nūnaṃ nāśraddadhadvākyameṣa me puruṣarṣabhaḥ //

sa tvaṃ govindavākyāni mānayasva jayaiṣiṇaḥ /
droṇāya nihataṃ śaṃsa rājañśāradvatīsutam //

tvayokte naiva yudhyeta jātu rājandvijarṣabhaḥ /
satyavāgiti loke'sminbhavānkhyāto janādhipa //

tasya tadvacanaṃ śrutvā kṛṣṇavākyapracoditaḥ /
bhāvitvācca mahārāja vaktuṃ samupacakrame //

tamatathyabhaye magno jaye sakto yudhiṣṭhiraḥ / aśvatthāmā hati śabdamuccaiścakāra ha /
avyaktamabravīdrājanhataḥ kuñjara ityuta //

tasya pūrvaṃ rathaḥ pṛthvyāścaturaṅgulamucchritaḥ /
babhūvaivaṃ ca tenokte tasya vāhāḥ spṛśanmahīm //

yudhiṣṭhirāttu tadvākyaṃ śrutvā droṇo mahārathaḥ /
putravyasanasantapto nirāśo jīvite'bhavat //

āgaskṛtamivātmānaṃ pāṇḍavānāṃ mahātmanām /
ṛṣivākyena manvānaḥ śrutvā ca nihataṃ sutam //

vicetāḥ paramodvigno dhṛṣṭadyumnamavekṣya ca /
yoddhuṃ nāśaknuvadrājanyathāpūrvamarindamaḥ //