Mahabharata · Chapter 7.147

śrutvā ninādaṃ dhanuṣaśca tasya vispaṣṛmutkaṣṭamivāntakasya /
śakrāśanisphoṭasamaṃ sughoraṃ vikṛṣyamāṇasya dhanañjayena //

trāsodvignaṃ tathoddhāntaṃ tvadīyaṃ tadbalaṃ nṛpa / yugāntavātasaṅkṣubdhaṃ caladvīcitaraṅgitam /
pralīnamīnamakaraṃ sāgarāmbha ivābhavat //

madhyandinagataṃ sūryamāpatantamivāmbare /
na śekuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavaṃ prativīkṣitum //

sa raṇe vyacaratpārthaḥ prekṣyamāṇo dhanañjayaḥ /
yugapaddikṣu sarvāsu sarvāṇyastrāṇi darśayan //

ādadānaṃ mahārāja sandadhānaṃ ca pāṇḍavam /
utkarṣantaṃ sṛjantaṃ ca na sma paśyāma lāghavāt //

[tataḥ kruddho mahābāhuraindramastraṃ durāsadam /
prāduścakre mahārāja trāsayansarvabhāratān //

tataḥ śarāḥ prādurāsandivyāstrapratimantritāḥ /
pradīpāśca śikhimukhāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //

ākarṇapūrṇanirmuktairagnyarkāṃśunibhaiḥ śaraiḥ /
nabho'bhavattadduṣprekṣyamulkābhiriva saṃvṛtam //

tataḥ śastrāndhakāraṃ tatkauravaiḥ samudīritam /
aśakyaṃ manasā'pyanyaiḥ pāṇḍavaḥ sambhramanniva //

nāśayāmāsa vikramya śarairdivyāstramantritaiḥ /
naiśaṃ tamoṃśubhiḥ kṣipraṃ dinādāviva bhāskaraḥ //

tatastu tāvakaṃ sainyaṃ dīptaiḥ śaragabhastibhiḥ /
ākṣipatpalvalāmbūni nidāghārka iva prabhuḥ //

tato divyāstraviduṣā prahitāḥ sāyakāṃśavaḥ /
samāplavandviṣatsainyaṃ lokaṃ bhāgorivāṃśavaḥ //

athāpare samutsṛṣṭā viśikhāstigmatejasaḥ /
hṛdayānyāśu vīrāṇāṃ viviśuḥ priyabandhuvat //

ya enamīyuḥ samare tvadyodhāḥ śūramāninaḥ /
śalabhā iva te dīptamagniṃ prāpya yayuḥ kṣayam //

evaṃ sa mṛdrañśatrūṇāṃ jīvitāni yaśāṃsi ca /
pārthaścacāra saṅgrāme mṛtyurvigrahavāniva //

sa kirīṭāni vastrāṇi sāṅgadānvipulānbhujān /
sakuṇḍalayugānkarṇānkeṣāñcidaharaccharaiḥ //

satomarāngajasthānāṃ saprāsānhayasādinām / sacarmaṇaḥ padātīnāṃ rathināṃ ca sadhanvanaḥ /
sapratodānniyantṝṇāṃ bāhūṃściccheda pāṇḍavaḥ //

pradīptograśarārjiṣmānbabhau tatra dhanañjayaḥ /
savisphuliṅgāgraśikho jvalanniva hutāśanaḥ //

taṃ devarājapratimaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam /
yugapaddikṣu sarvāsu rathasthaṃ puruṣarṣabham //

nikṣipantaṃ mahāstrāṇi prekṣaṇīyaṃ dhanañjayam /
nṛtyantaṃ rathamārgeṣu dhanurjyātalanādinam //

nirīkṣituṃ na śekuste yatnavanto'pi pārthivāḥ /
madhyandinagataṃ sūryaṃ pratapantamivāmbare //

dīptograsambhṛtaśaraḥ kirīṭī virarāja ha /
varṣāsvivodīrṇajalaḥ sendradhanvāmbudo mahān //

mahāstrasampluve tasmiñjiṣṇunā sampravartite /
sudustare mahāghore mamajjuryodhapuṅgavāḥ //

utkṛttavadanairdehaiḥ śarīraiḥ kṛttabāhubhiḥ /
bhujaiśca pāṇinirmuktaiḥ pāṇibhirvyaṅgulīkṛtaiḥ //

kṛttāgrahastaiḥ karibhiḥ kṛttadantairmadotkaṭaiḥ /
hayaiśca vidhuragrīvai rathaiśca śakalīkṛtaiḥ //

nikṛttāntraiḥ kṛttapādaistathā'nyaiḥ kṛttasandhibhiḥ /
niśceṣṭairvisphuradbhiśca śataśo'tha sahasraśaḥ //

mṛtyorāghātalalitaṃ tatpārthāyodhanaṃ mahat /
apaśyāma mahīpāla bhīrūṇāṃ bhayavardhanam //

ākrīḍamiva rudrasya purābhyardayataḥ paśūn /
gajānāṃ kṣuranirmuktaiḥ karaiḥ sabhujageva bhūḥ //

kvajidbabhau sragviṇīva vaktrapadmaiḥ samācitā /
vicitroṣṇīṣamukuṭaiḥ keyūrāṅgadakuṇḍalaiḥ //

svarṇacitratanutraiśca bhāṇḍaiśca gajavājinām / kirīṭaśatasaṅgīrṇā tatra tatra samācitā /
virāja bhṛśaṃ citrā mahī navavadhūriva //

majjāmedaḥkardaminīṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm /
marmāsthibhiragādhāṃ ca keśaśaivalaśādvalām //

śirobāhūpalataṭāṃ rugṇakroḍāsthisaṅkaṭām /
citradhvajapatākāḍhyāṃ chatrācāpormimālinīm //

vigatāsumahākāyāṃ gajadehābhisaṅkulām /
rathoḍupaśatākīrṇāṃ hayasaṅghātarodhasam //

rathacakrayugeṣākṣakūbarairatidurgamām /
prāsāsiśaktiparaśuviśikhāhidurāsadām //

balakaṅkumahānakrāṃ gomāyumakarotkaṭām /
gṛghrodagramahāgrāhāṃ śivāvirutabhairavām //

nṛtyatpretapiśācādyairbhūtākīrṇāṃ sahasraśaḥ /
gatāsuyodhaniśceṣṭaśarīraśatavāhinīm //

mahāpratibhayāṃ raudrāṃ ghorāṃ vaitaraṇīmiva /
nadīṃ pravartayāmāsa bhīrūṇāṃ bhayavardhinīm //

taṃ dṛṣṭvā tasya vikrāntamantakasyeva rūpiṇaḥ /
abhūtapūrvaṃ kuruṣu bhayamāgādraṇājire //

tata ādāya vīrāṇāmastrairastrāṇi pāṇḍavaḥ /
ātmānaṃ raudramācaṣṭa raudrakarmaṇyadhiṣṭhitaḥ //

tato rathavarānrājannatyatikrāmadarjunaḥ // ]

madhyandinagataṃ sūryaṃ pratapantamivāmbare /
na śekuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavaṃ prativīkṣitum //

prasṛtāṃstasya gāṇḍīvāccharavrātānmahātmanaḥ /
saṅgrāme samprapaśyāmo haṃsapaṅktirivāmbare //

vinivārya sa vīrāṇāmastrairastrāṇi sarvataḥ /
darśayanraudramātmānamugre karmaṇi dhiṣṭhitaḥ //

sa tānrathavarānrājannatyākrāmattadā'rjunaḥ /
mohayanniva nārācairjayadrathavadhepsayā //

visṛjandikṣu sarvāsu śarānacyutasārathiḥ /
saratho vyacarattūrṇaṃ prekṣaṇīyo dhanañjayaḥ //

bhramanta iva śūrasya śaravrātāḥ mahātmanaḥ /
adṛśyantāntarikṣasthāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //

ādadānaṃ maheṣvāsaṃ sandadhānaṃ ca sāyakam /
visṛjantaṃ ca kaunteyaṃ nānupaśyāma vai tadā //

tathā sarvā diśo rājansarvāṃśca rathino raṇe / ākulīkṛtya kaunteyo jayadrathamupādravat /
vivyādha ca catuḥṣaṣṭyā śarāṇāṃ nataparvaṇām //

[saindhavābhimukhaṃ yāntaṃ yodhāḥ samprekṣya pāṇḍavam /
nyavartanta raṇādvīrā nirāśāstasya jīvite //

yo yo'bhyadhāvadākrande tāvakaḥ pāṇḍavaṃ raṇe /
tasyatasyāntagā bāṇāḥ śarīre nyapatanprabho //

kabandhasaṅkulaṃ cakre tava sainyaṃ mahārathaḥ /
arjuno jayatāṃ śreṣṭhaḥ śarairagnyaṃśusannibhaiḥ //

evaṃ tattava rājendra caturaṅgabalaṃ tadā /
vyākulīkṛtya kaunteyo jayadrathamupādravat //

drauṇiṃ pañcāśatā'vidhyadvṛṣasenaṃ tribhiḥ śaraiḥ /
kṛpāyamāṇaḥ kaunteyaḥ kṛpaṃ navabhirārdayat //

śalyaṃ ṣoḍaśabhirbāṇaiḥ karṇaṃ dvātriṃśatā śaraiḥ / saindhavaṃ tu catuḥṣaṣṭyā vidvvā siṃha ivānadat // ]

saindhavastu tathā viddhaḥ śarairgāṇḍīvadhanvanā /
na cakṣame susaṅkruddhastotrārdita iva dvipaḥ //

sa varāhadhvajastūrṇaṃ gārdhrapatrānajihmagān /
kruddhāśīviṣasaṅkāśānkarmāraparimārjitān //

ākarṇapūrṇāṃścikṣepa phalgunasya rathaṃ prati /
tribhistu vid्vā govindaṃ nārācaiḥ ṣaḍbhirarjunam //

aṣṭabhirvājino'vidhyaddhvajaṃ caikena patriṇā /
bhūyaścaivārjunaṃ saṅkhye śaravarṣairavākirat //

sa vikṣipyārjunastūrṇaṃ saindhavaprahitāñśarān / yugapattasya ciccheda śarābhyāṃ saindhavasya ha /
sāratheśca śiraḥ kāyādvvajaṃ ca samalaṅkṛtam //

sa cchinnayaṣṭiḥ sumahāndhanañjayaśarāhataḥ /
varāhaḥ sindhurājasya papātendusamaprabhaḥ //

ādityaṃ prekṣamāṇastu bībhatsuḥ sṛkviṇī lihan /
apaśyannāntaraṃ tasya rakṣibhiḥ saṃvṛtasya vai //

abhavaktrodharaktākṣo vyāttānana ivāntakaḥ /
athābravīdvāsudevaḥ kuntīputraṃ dhanañjayam //

naiva śakyastvayā hantuṃ nirvyājaṃ bharatarṣabha / srakṣyāmyahamupāyaṃ tamādityasyāpavāraṇe / tato'staṃ gatamādityaṃ maṃsyate sindhurāḍiha //

tato'sya vismayaḥ pārtha harṣaścaiva bhaviṣyati /
ātmajīvitalābhācca pratijñāyāśca nāśanāt //

astaṅgatamivādityaṃ dṛṣṭvā mohena bāliśaḥ /
na hi śakṣyatyathā'tmānaṃ rakṣituṃ harṣasambhavāt //

etasminneva kāle tu prahartavyaṃ dhanañjaya /
jayadrathasya kṣudrasya savidurdarśanārthinaḥ //
sañjaya uvāca /

evamuktvā tataḥ pārthaṃ kṣipramevāharatprabhām /
janārdanena sṛṣṭaṃ vai tama ādityanāśanam //

pārthasya balamajñānāttamo dṛṣṭvā suduḥkhitam /
abhavaṃstāvakā yodhā harṣasaṅkulacetasaḥ //

te prahṛṣṭā raṇe rājannapaśyansainikā ravim /
unnāmya vaktrāṇi tadā sa ca rājā jayadrathaḥ //

vīkṣamāṇe tatastasminsindhurāje divākaram / unnamayya śirogrīvāṃ vīkṣate sūryamaṇḍalam /
tasya śīghraṃ pṛṣatkena kāyācchīrṣamapāhara //

keśavenaivamuktaḥ sannamarṣādraktalocanaḥ /
udbabarha śaraṃ tīkṣṇamamarairapi duḥsaham //

evaṃ tūṇīśayaṃ ghoramindrāśanisamaprabham / varmabhedinamatyarthaṃ gandhamālyārcitaṃ sadā /
visasarja tatastūrṇaṃ saindhavasya rathaṃ prati //

sa tu gāṇḍīvanirmuktaḥ śaraḥ śyena ivāśunaḥ /
śakuntamiva vṛkṣāgrātsaindhavasyāharacchiraḥ //

prapatiṣyati śīrṣe tu kṛṣṇo'rjunamathābravīt / pārtha pārtha śiro hyetadyathā neyānmahītalam /
tathā kuru kuruśreṣṭha vakṣye tasyāpi kāraṇam //

śrutvā tu vacanaṃ tasya tvaramāṇo'stramāyayā / tathā'haracchirastasya śarairūrdhvaṃ dhanañjayaḥ /
durhṛdāmapaharṣāya suhṛdāṃ harṣaṇāya ca //

tiryagūrdhvamadhaścaiva punarūrdhvamathāpi ca /
dīrghakālamavākvaiva samprakrīḍannivārjunaḥ //

tatsainyaṃ sarvatopaśyanmahadāścaryamadbhutam /
prāpayatsa śiro yasmādyodhayanneva pārthivān //

śaraiḥ kandukavatkṛtvā tasyālokāya pāṇḍavaḥ /
syamantapañcakādbāhye śirastadaharaccharaiḥ //

jayadrathasyārjunabāṇanālaṃ mukhāravindaṃ rudhirāmbusiktam /
dṛṣṭaṃ naraiścoparivartamānaṃ vidyādharotsṛṣṭamivaikapadmam //

sa devaśatrūniva devarājaḥ kirīṭamālī vyadhamatsapatnān /
yathā tamāṃsyabhyuditastamoghnaḥ pūrṇāṃ pratijñāṃ sa samāpya vīraḥ //

athābravītkeśavaṃ pāṇḍaveyaḥ kiyantamadhyavānamidaṃ harāmi /
kimarthametanna nipātyamurvyāṃ kva ca prayātavyamidaṃ ca śaṃsa / śaknomyahaṃ yatra bhavānbravīti
taṃ bhūmideśaṃ ca śiro vinetum //