Mahabharata · Chapter 7.125

aparāhṇe mahārāja saṅgrāmaḥ sumahānabhūt /
parjanyasamanirghoṣaḥ punardroṇasya somakaiḥ //

śoṇāśvaṃ rathamāsthāya naravīraḥ samāhitaḥ /
samare'bhyadravatpāṇḍūñjavamāsthāya madhyamam //

tava priyahite yukto maheṣvāso mahābalaḥ / citrapuṅkhaiḥ śitairbāṇaiḥ kalaśottamasambhavaḥ /
jaghāna somakānrājansṛñjayānkekayānapi //

varānvarānhi yodhānāṃ vicinvanniva bhārata /
ākrīḍata rame rājanbhāradvājaḥ pratāpavān //

tamabhyayādbṛhatkṣatraḥ kekayānāṃ mahārathaḥ /
bhātṝṇāṃ nṛpa pañcānāṃ śreṣṭhaḥ samarakarkaśaḥ //

vimuñcanviśikhāṃstīkṣṇānācāryaṃ bhṛśamārdayat /
mahāmegho yathā varṣaṃ vimuñcangandhamādane //

tasya droṇo mahārāja svarṇapuṅkhāñśilāśitān /
preṣayāmāsa saṅkruddha- sāyakāndaśa pañca ca //

tāṃstu droṇavinirmuktānkrunddhāśīviṣasannibhān /
ekaikaṃ pañcabhirbāṇairyudhi ciccheda hṛṣṭavat //

tadasya lāghavaṃ dṛṣṭvā prahasya dvijapuṅgavaḥ /
preṣayāmāsa viśikhānaṣṭau sannataparvaṇaḥ //

tāndṛṣṭvā patatastūrṇaṃ droṇacāpacyutāñśarān /
avārayaccharaireva tāvadbhirniśitairmṛdhe //

tato'bhavanmahārāja tava sainyasya vismayaḥ /
bṛhatkṣatreṇa tatkarma kṛtaṃ dṛṣṭvā suduṣkaram //

tato droṇo mahārāja bṛhatkṣatraṃ viśeṣayan /
prāduścakre raṇe divyaṃ brāhmamastraṃ sudurjayam //

kaikeyo'straṃ samālokya muktaṃ droṇena saṃyuge /
brahmāstreṇaiva rājendra brāhmamastramaśātayat //

tato'stre nihate brāhme bṛhatkṣatrastu bhārata /
vivyādha brāhmaṇaṃ ṣaṣṭyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ //

taṃ droṇo dvipadāṃ śreṣṭho nārācena samārpayat /
sa tasya kavacaṃ bhittvā prāviśaddharaṇītalam //

kṛṣṇasarpo yathā mukto valmīkaṃ nṛpasattama /
tathā'tyagānmahīṃ bāṇo bhittvā kaikeyamāhave //

so'tividdho mahārāja kaikeyo droṇasāyakaiḥ /
krodhena mahatā'viṣṭo vyāvṛtya nayane śubhe //

droṇaṃ vivyādha saptatyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ /
sārathiṃ cāsya bāṇena bhṛśaṃ marmasvatāḍayat //

droṇastu bahubhirviddho bṛhatkṣatreṇa māriṣa /
asṛjadviśikhāṃstīkṣṇānkaikeyasya rathaṃ prati //

vyākulīkṛtya taṃ droṇo bṛhatkṣatraṃ mahāratham /
aśvāṃścaturbhiranyavadhīccaturo'sya patattribhiḥ //

sūtaṃ caikena bāṇena rathanīḍādapātayat /
dvābhyāṃ dhvajaṃ ca cchatraṃ ca cchittvā bhūmāvapātayat //

tataḥ sādhuvisṛṣṭena nārācena dvijarṣabhaḥ /
hṛdyavidhyadbṛhatkṣatraṃ sa cchinnahṛdayo'patat //

bṛhatkṣatre hate rājankekayānāṃ mahārathe /
śaiśupālirabhikruddho yantāramidamabravīt //

sārathe yāhi yatraiṣa droṇastiṣṭhati daṃśitaḥ /
vinighnankekayānsarvānpāñcālānāṃ ca vāhinīṃ //

tasya tadvacanaṃ śrutvā sārathī rathināṃ varam /
droṇāya prāpayāmāsa kāmbhojairjavanairhayaiḥ //

dhṛṣṭaketuśca cedīnāmṛṣabho'tibaloditaḥ /
vadhāyābhyadravaddroṇaṃ pataṅga iva pāvakam //

so'vidhyata tadā droṇaṃ ṣaṣṭyā sāśvarathadhvajam /
punaścānyaiḥ saṟaistīkṣṇaiḥ suptaṃ vyāghraṃ tudanniva //

tasya droṇo dhanurmadhye kṣurapreṇa śitena ca //
cakarta gārdhrapatreṇa yatamānasya śuṣmiṇaḥ //

athānyaddhanurādāya śaiśupālirmahārathaḥ /
vivyādha sāyakairdroṇaṃ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ //

tasya droṇo hayānhatvā caturbhiścaturaḥ śaraiḥ /
sāratheśca śiraḥ kāyāccakarta prahasanniva //

athainaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samārpayat //

avaplutya rathāccaidyo gadāmādāya satvaraḥ /
bhāradvājāya cikṣepa rupitāmiva pannagīm //

tāmāpatantīmālokya kālarātrimivodyatām / aśmasāramayīṃ gurvīṃ tapanīyavibhūṣitām /
śarairanekasāhasrairbhādvājo'cchinacchitaiḥ //

sā chinnā bahubhirbāṇaibhāradvājena māriṣa /
gadā papāta kauravya nādayantī dharātalam //

gadāṃ vinihatāṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭaketuramarṣaṇaḥ /
tomaraṃ vyasṛjadvīraḥ śaktiṃ ca kana kojjvalām //

tomaraṃ pañcabhirbhittvā śaktiṃ ciccheda pañcabhiḥ /
tau jagmaturmahīṃ chinnau sarpāviva garutmatā //

tato'sya viśikhaṃ tīkṣṇaṃ vadhāya vadhakāṅkṣiṇaḥ /
preṣayāmāsa samare bhāradvājaḥ pratāpavān //

sa tasya kavacaṃ bhittvā hṛdayaṃ cāmitaujasaḥ /
abhyagāddharaṇīṃ bāṇo haṃsaḥ padmavanaṃ yathā //

pataṅgaṃ hi graseccāṣo yathā kṣudraṃ bubhukṣitaḥ /
tathā droṇo'grasacchūro dhṛṣṭaketuṃ mahāhave //

nihate cedirāje tu tatkhaṇḍaṃ pitryamāviśat /
amarṣavaśamāpannaḥ putro'sya paramāstravit //

tamapi prahasandroṇaḥ śarairnitye yamakṣayam /
mahāvyāghro mahāraṇye mṛgaśāvaṃ yathā balī //

teṣu prakṣīyamāṇeṣu pāṇḍaveyeṣu bhārata /
jarāsandhasuto vīraḥ svayaṃ droṇamupādravat //

sa tu droṇaṃ mahābāhuḥ śaradhārābhirāhave /
adṛśyamakarottūrṇaṃ jalado bhāskaraṃ yathā //

tasya tallāghavaṃ dṛṣṭvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ /
vyasṛjatsāyakāṃstūrṇaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ //

chādayitvā rame droṇaṃ rathasthaṃ rathināṃ varam /
jārāsandhiṃ jaghānāśu miṣatāṃ sarvadhanvinām //

yoyo vidhīyate khaṇḍastantaṃ droṇo'ntakopamaḥ /
ādatta sarvabhūtāni prāpte kāle yathāntakaḥ //

tato droṇo mahārāja nāma viśrāvya saṃyuge /
śarairanekasāhasraiḥ pāṇḍaveyānsamāvṛṇot //

te tu nāmāṅkitā bāṇā droṇenāstāḥ śilāśitāḥ /
narānnāgānhayāṃścaiva nijaghnuḥ śataśo mṛdhe //

te vadhyamānā droṇena śakreṇeva mahāsurāḥ /
samakampanta pāñcālā gāvaḥ śītārditā iva //

tato niṣṭānako ghoraḥ pāṇḍavānāmajāyata /
droṇena vadhyamāneṣu sainyeṣu bharatarṣabha //

pratāpyamānāḥ sūryeṇa hanyamānāśca sāyakaiḥ /
anvapadyanta pāñcālāstadā santrastacetasaḥ //

mohitā bāṇajālena bhāradvājena saṃyuge /
ūrugrāhagṛhītānāṃ pāñcālānāṃ mahārathāḥ //

cedayaśca mahārāja sṛñjayāḥ kāśikosalāḥ /
abhyadravanta saṃhṛṣṭā bhāradvājaṃ yuyutsayā //

bruvantaśca raṇe'nyonyaṃ cedipāñcālasṛñjayāḥ /
hata droṇaṃ hata droṇamiti te droṇamabhyayuḥ //

yatantaḥ purupavyāghrāḥ sarvaśaktyā mahādyutim /
ninīpavo raṇe droṇaṃ yamasya sadanaṃ prati //

yatamānāṃstu tānvīrānbhāradvājaḥ śilīmukhaiḥ /
yamāya prepayāmāsa cedimukhyānviśepataḥ //

teṣu prakṣīyamāṇeṣu cedimukhyeṣu sarvaśaḥ /
pāñcalāḥ samakampanta droṇasāyakapīḍitāḥ //

prākrośanbhīmasenaṃ te dhṛṣṭadyumnaṃ ca bhārata /
dṛṣṭvā droṇasya karmāṇi tathārūpāṇi māriṣa //
bhīma uvāca /

brāhmaṇena tapo nūnaṃ caritaṃ duścaraṃ mahat /
tathā hi yudhi saṅkruddho dahati kṣatriyarpabhān //

dharmo yuddhaṃ kṣatriyasya brāhmaṇasya paraṃ tapaḥ /
tapasvī kṛtavidyaśca prekṣitenāpi nirdahet //

droṇāgnimastrasaṃsparśaṃ praviṣṭāḥ kṣatriyarpabhāḥ /
bahavo dustaraṃ ghoraṃ yatrādahyanta bhārata //

yathābalaṃ yathotsāhaṃ yathāsatvaṃ mahādyutiḥ /
mohayansarvabhūtāni droṇo hanti balāni naḥ //
sañjaya uvāca /

tasya tadvacanaṃ śrutvā kṣatradharmā vyavasthitaḥ /
ardhacandreṇa ciccheda droṇasya saśaraṃ dhanuḥ //

sa saṃrabdhataro bhūtvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ //

anyatkārmukamādāya bhāsvaraṃ vegavattaram /
tatrādhāya śaraṃ tīkṣṇaṃ parānīkaviśātanam //

ākarṇapūrṇamācāryo balavānabhyavāsṛjat /
sa hatvā kṣatradharmāṇaṃ jagāma dharaṇītalam //

sa bhinnahṛdayo vāhānnyapatanmedinītale /
tataḥ sainyānyakampanta dhṛṣṭadyumnasute hate //

atha droṇaṃ samārohaccekitāno mahābalaḥ /
sa droṇaṃ daśabhirviddhvā pratyaviddhyatstanāntare //

caturbhiḥ sārathiṃ cāsya caturbhiścaturo hayān /
tamācāryastribhirbāṇairbāhvorurasi cārdayat //

dhvajaṃ saptabhirunmathya yantāramavadhīttribhiḥ /
tasya sūte hate te'śvā rathamādāya vidrutāḥ //

samare śarasaṃvītā bhāradvājena māriṣa /
cekitānarathaṃ dṛṣṭvā hatāśvaṃ hatasārathim //

tānsametānraṇe śūrāṃścedipāñcālasṛñjayān /
samantāddrāvayandroṇo bahvaśobhata māriṣa //

ākarṇapalitaḥ śyāmo vayasā'śītipañcakaḥ /
raṇe paryacaraddroṇo vṛddhaḥ ṣoḍaśavarṣavat //

atha droṇaṃ mahārāja vicarantamabhītavat /
vajrahastamamanyanta śatravaḥ śatrusūdanam //

tato'bravīnmahābāhurdrupado buddhimānnṛpa /
lubdho'yaṃ kṣatriyānhanti vyāghraḥ kṣudramṛgāniva //

kṛcchrānduryodhano lokānpāpaḥ prāpsyati durmatiḥ /
yasya lobhādvinihatāḥ samare kṣatriyarṣabhāḥ //

śataśaḥ śerate bhūmau nikṛttā govṛṣā iva /
rudhireṇa parītāṅgāḥ śvaśṛgālādanīkṛtāḥ //
sañjaya uvāca /

evamuktvā mahārāja drupado'kṣauhiṇīpatiḥ /
puraskṛtya raṇe pārthāndroṇamabhyadravaddrutam //