Mahabharata · Chapter 7.122

duḥśāsanarathaṃ dṛṣṭvā samīpe paryavasthitam /
bhāradvājastato vākyaṃ duḥśāsanamathābravīt //

duḥśāsana rathāḥ sarve kasmāccaite pravidrutāḥ /
kaccitkṣemaṃ tu nṛpateḥ kaccijjīvati saindhavaḥ //

rājaputro bhavānatra rājabhrātā mahārathaḥ /
kimarthaṃ dravate yuddhe yauvarājyamavāpya ca //

dāsī jitā'si dyūte tvaṃ yathā kāmacarī bhava /
vāsasāṃ vāhikā rājño bhrāturjyeṣṭhasya me bhava //

na santi patayaḥ sarve te'dya ṣaṇḍhatilaiḥ samāḥ /
duḥśāsanaivaṃ kasmāttvaṃ pūrvamuktvā palāyase //

svayaṃ vairaṃ mahatkṛtvā pāñcālaiḥ pāṇḍavaiḥ saha /
ekaṃ sātyakimāsādya kathaṃ bhīto'si saṃyuge //

na jānīṣe purā tvaṃ tu gṛhṇannakṣāndurodare /
śarā hyete bhaviṣyanti dāruṇāśīviṣopamāḥ //

apriyāṇāṃ hi vacanaṃ pāṇḍavasya viśeṣataḥ /
draupadyāśca parikleśastvanmūlo hyabhavatpurā //

kva te mānaśca darpaśca kva te vīryaṃ kva garjitam /
āśīviṣasamānpārthānkopayitvā kva yāsyasi //

śocyeyaṃ bhāratī senā rājyaṃ caiva suyodhanaḥ /
yasya tvaṃ karkaśo bhrātā palāyanaparāyaṇaḥ //

nanu nāma tvayā vīra dāryamāṇā bhayārditā /
svabāhubalamāsthāya rakṣitavyā hyanīkinī //

sa tvamadya raṇaṃ hitvā bhīto harṣayase parān / vidrute tvayi sainyasya nāyake śatrumūdana /
ko'nyaḥ sthāsyati saṅgrāme bhīto bhīte vyapāśraye //

ekena sātvatenādya yudhyamānasya tena vai /
palāyane tava matiḥ saṅgrāmāddhi pravartate //

yadā gāṇḍīvadhanvānaṃ bhīmasenaṃ ca kaurava /
yamau ca drakṣyasi raṇe tadā vai kiṃ kariṣyasi //

yudhi phalgunabāṇānāṃ mūryāgnisamavarcasām /
na tulyāḥ sātyakiśarā yebhyo bhītaḥ palāyase //

tvarito vīra gaccha tvaṃ gāndhāryudaramāviśa /
pṛthivyāṃ dhāvamānasya nānyatpaśyāmi jīvanam //

yadi tāvatkṛtā buddhiḥ palāyanaparāyaṇā /
pṛthivī dharmarājāya śamenaiva pradīyatām //

yāvatphalgunanārācā nirmuktoragasannibhāḥ /
nāviśanti śarīraṃ te tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ //

yāvatte pṛthivīṃ pārthā hatvā bhrātṛśataṃ raṇe /
nākṣipanti mahātmānastāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ //

yāvanna krudhyate rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ /
kṛṣṇaśca samaraślāghī tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ //

yāvadbhīmo mahābāhurvigāhya mahatīṃ camūm /
sodarāṃste na mṛdrāti tāvatsaṃśāmya pāṇḍavaiḥ //

pūrvamuktaśca te bhrātā bhīṣmeṇāsau suyodhanaḥ /
ajeyāḥ pāṇḍavāḥ saṅkhye saumya saṃśāmya taiḥ saha //

mayā śamavatā cokto rakṣa śeṣaṃ suyodhana /
saṃśāmya pārthaistvaṃ rakṣa vīra sarvānmahīkṣitaḥ //

na ca tatkṛtavānmandastava bhrātāṃ suyodhanaḥ /
sa yuddhe dhṛtimāsthāya yatto yudhyasva pāṇḍavaiḥ //

tavāpi śoṇitaṃ bhīmaḥ pāsyatīti mayā śrutam /
taccāpyavitathaṃ tasya tattathaiva bhaviṣyati //

kiṃ bhīmasya na jānāsi vikramaṃ tvaṃ subāliśa /
yattvayā vairamārabdhaṃ saṃyuge prapalāyinā //

gaccha tūrṇaṃ rathenaiva yatra tiṣṭhati sātyakiḥ /
tvayā hīnaṃ balaṃ hyetadvidraviṣyati bhārata //
ātmārthaṃ yodhaya raṇe sātyakiṃ satyavikramam //
sañjaya uvāca /

evamuktastava suto nābravītkiñcidapyasau /
śrutaṃ cāśrutavatkṛtvā prāyādyena sa sātyakiḥ //

sainyena mahatā yukto mlecchānāmanivartinām /
āsādya ca raṇe yatto yuyudhānamayodhayat //

droṇo'pi rathināṃ śreṣṭhaḥ pāñcālānpāṇḍavāṃstathā /
abhyadravata saṅkruddhau javamāsthāya madhyamam //

praviśya ca raṇe droṇaḥ pāṇḍavānāṃ varūthinīm /
drāvayāmāsa yodhānvai śataśo'tha sahasraśaḥ //

tato droṇo mahārāja nāma viśrāvya saṃyuge /
pāṇḍupāñcālamatsyānāṃ pracakre kadanaṃ mahat //

taṃ jayantamanīkāni bhāradvājaṃ tatastataḥ /
pāñcālaputro dyutimānvīraketuḥ samabhyayāt //

sa droṇaṃ pañcabhirvidvvā śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
dhvajamekena vivyādha sārathiṃ cāsya saptabhiḥ //

tatrādbhutaṃ mahārāja dṛṣṭvānasmi saṃyuge /
yaddroṇo rabhasaṃ yuddhe pāñcālyaṃ nātyavartata //

sanniruddhaṃ rame droṇaṃ pāñcalā vīkṣya māriṣa /
āvavruḥ sarvato rājandharmaputrajayaiṣiṇaḥ //

te śarairagnisankāśaistomaraiśca mahādhanaiḥ /
śastraiśca vividhai rājandroṇamekamavākiran //

nivārya tānbāṇagaṇāndroṇo rājansamantataḥ /
mahājaladharānvyomni mātariśveva cābabhau //

tataḥ śaraṃ mahāghoraṃ mūryapāvakasannibham /
sandadhe paravīraghno vīraketo rathaṃ prati //

sa bhittvā tu śaro rājanpāñcālakulanandanam /
abhyagāddharaṇīṃ tūrṇaṃ lohitārdro jvalanniva //

tato'patadrathāttūrṇaṃ pāñcālakulanandanaḥ /
parvatāgrādiva mahāṃścampako vāyupīḍitaḥ //

tasminhate maheṣvāse rājaputre mahābale /
pāñcālāstvaritā droṇaṃ samantātparyavārayan //

citraketuḥ sudhanvā ca citravarmā ca bhārata /
tathā citrarathaścaiva bhrātṛvyasanakarśitāḥ //

abhyadravanta sahitā bhāradvājaṃ yuyutsavaḥ /
muñcantaḥ śaravarṣāṇi tapānte jaladā iva //
adṛśyaṃ samare cakrurbhāradvājaṃ sudhanvinaḥ //

sa vadhyamāno bahudhā rājaputrairmahārathaiḥ /
krodhamāhārayatteṣāmabhāvāya dvijarṣabhaḥ //

tataḥ śaramayaṃ jālaṃ droṇasteṣāmavāsṛjat / te hanyamānā droṇasya śarairākarṇacoditaiḥ /
kartavyaṃ nābhyajānanvai kumārā rājasattama //

tānvimūḍhānraṇe droṇaḥ prahasanniva bhārata /
vyaśvasūtarathāṃścakre kumārānkupito raṇe //

athāparaiḥ suniśitairbhallaisteṣāṃ mahāyaśāḥ /
puṣpāṇīva vivānvāyuḥ sottamāṅgānyapātayat //

te rathebhyo hatāḥ petuḥ kṣitau rājansuvarcasaḥ /
devāsure purā yuddhe yathā daiteyadānavāḥ //

tānnihatya raṇe rājanbhāradvājaḥ pratāpavān /
kārmukaṃ bhrāmayāmāsa hemapṛṣṭhaṃ durāsadam //

tadasya bhrājate rājanmeghamadhye taḍidyathā //

pāñcālānnihatāndṛṣṭvā devakalpānmahārathān / dhṛṣṭadyumno bhṛśodvigno netrābhyāṃ pātayañjalam /
abhyavartata saṅgārame kruddho droṇarathaṃ prati //

tato hāheti sahasā nādaḥ samabhavannṛpa /
pāñcālyena raṇe dṛṣṭvā droṇamāvāritaṃ śaraiḥ //

se cchādyamāno bahudhā pārṣatena mahātmanā /
na vivyathe tato droṇaḥ smayannevānvayudhyata //

tato droṇaṃ mahārāja pāñcālyaḥ krodhamūrcchitaḥ /
ājaghānorasi kruddho navatyā nataparvaṇām //

sa gāḍhaviddho balinā bhāradvājo mahāyaśāḥ /
niṣasāda rathopasthe kaśmalaṃ ca jagāma ha //

taṃ vai tathāgataṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnaḥ parākramī /
cāpamutsṛjya śīghraṃ tu asiṃ jagrāha vīryavān //

avaplutya rathāccāpi tvaritaḥ sa mahārathaḥ / āruroha rathaṃ tūrṇaṃ bhāradvājasya māriṣa /
hartumicchañśiraḥ kāyātkrodhasaṃrakralocanaḥ //

pratyāśvastastato droṇo dhanurgṛhya mahāravam /
āsannamāgataṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnaṃ jighāṃsayā //

śarairvaitastikai rājanvivyādhāsannavedhibhiḥ /
yodhayāmāsa samare dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham //

te hi vaitastikā nāma śarā āmannayodhinaḥ /
droṇasya vihitā rājanyairdhṛṣṭadyumnamākṣiṇot //

sa vadhyamāno bahubhiḥ sāyakaistairmahābalaḥ /
avaplutya rathāttūrṇaṃ bhagnavegaḥ parākramī //

āruhya svarathaṃ vīraḥ pragṛhya ca mahaddhanuḥ /
vivyādha samare droṇaṃ dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ //

droṇaścāpi mahārāja śarairvivyādha pārṣatam //

tadadbhutamabhūdyuddhaṃ droṇapāñcālayostadā /
trailokyakāṅkṣiṇorāsīcchakraprahlādayoriva //

maṇḍalāni vicitrāṇi yamakānītarāṇi ca /
carantau yuddhamārgajñau tatakṣaturatheṣubhiḥ //

mohayantau manāṃsyājau yodhānāṃ droṇapārṣatau / sṛjantau śaravarṣāṇi varṣāsviva balāhakau /
chādayantau mahātmānau śarairvyoma diśo mahīm //

tadadbhutaṃ tayoryuddhaṃ bhūtasaṅghā hyapūjayan /
kṣatriyāśca mahārāja ye cānye tava sainikāḥ //

avaśyaṃ samare droṇo dṛṣṭadyumnena saṅgataḥ /
vaśameṣyati no rājanpāñcālā iti cukruśuḥ //

droṇastu tvarito yuddhe dhṛṣṭadyumnasya sāratheḥ /
śiraḥ pracyāvayāmāsa phalaṃ pakvaṃ taroriva //

tatastu pradrutā vāhā rājaṃstasya mahātmanaḥ //

teṣu pradravamāṇeṣu pāñcālānsṛñjayāṃstathā /
ayodhayadraṇe droṇastatratatra parākramī //

vijitya pāṇḍupāñcālānbhāradvājaḥ pratāpavān / svaṃ vyūhaṃ punarāsthāya sthito'bhavadarindamaḥ /
na cainaṃ pāṇ़ḍavā yuddhe jetumutsehire prabho //