Mahabharata · Chapter 7.11
śṛṇu divyāni karmāṇi vāsudevasya sañjaya /
kṛtavānyāni govindo yathā nānyāḥpumānkvacit //
saṃvardhatā gopakule bālenaiva mahātmanā /
vikhyāpitaṃ balaṃ bāhvostriṣu lokeṣu sañjaya //
pūtanāṃ śakaṭaṃ hatvā keśinaṃ caiva vājinam /
ṛṣabhaṃ dhenukaṃ caiva ariṣṭaṃ ca mahābalam //
dāvānmuktvā mahābāhurdhṛtvā govardhanaṃ nigim /
cāṇūraṃ muṣṭikaṃ caiva raṅgamadhye nihatya ca //
pralambaṃ narakaṃ jambhaṃ pīṭhaṃ cāpi mahāsuram /
muruṃ cāntakasaṅkāśamavadhītpuṣkarekṣaṇaḥ //
tathā kaṃso mahātejā jarāsandhena pālitaḥ /
vikrameṇaiva kṛṣṇena sagaṇaḥ pātito raṇe //
sunāmā raṇavikrāntaḥ samagrākṣauhiṇīpatiḥ /
bhojarājasya madhyastho bhrātā kaṃsasya vīryavān //
baladevadvitīyena kṛṣṇenāmitraghātinā /
tarasvī samare dagdhaḥ sasainyaḥ śūrasenarāṭ //
durvāsā nāma viprarṣistathā paramakopanaḥ /
ārādhitaḥ sadāreṇa sa cāsmai pradadau varān //
tathā gāndhārarājasya sutāṃ vīraḥ svayaṃvare /
nirjitya pṛthivīpālānāvahatpuṣkarekṣaṇaḥ //
amṛṣyamāṇā rājāno yasya jātyā hayā iva /
rathe vaivāhike yuktāḥ pratodena kṛtavraṇāḥ //
jarāsandhaṃ mahābāhumupāyena janārdanaḥ /
pareṇa ghātayāmāsa samagrākṣauhiṇīpatim //
cedirājaṃ ca vikrāntaṃ rājasenāpatiṃ balī /
arghe vivadamānaṃ ca jaghāna paśuvattadā //
saubhaṃ daityapuraṃ khasthaṃ śālvaguptaṃ durāsadam /
samudrakukṣau vikramya pātayāmāsa mādhavaḥ //
aṅgānvaṅgānkaliṅgaṃśca māgadhānkāśikosalān /
vātsyagārgyakarūṣāṃśca pauṇḍrāṃścāpyajayadraṇe //
āvantyāndākṣiṇātyāṃśca pārvatīyāndaśerakān /
kāśmīrakānaurasikānpiśācāṃśca samudgalān //
kāmbhojānvāṭadhānāṃśca colānpāṇḍyāṃśca sañjaya /
trigartānmālavāṃścaiva daradāṃśca sudurjayān //
nānādigbhyaśca samprāptānkhaśāṃścaiva śakāṃstathā /
jitavānpuṇḍarīkākṣo yavanaṃ ca sahānugam //
praviśya makarāvāsaṃ yādogaṇaniṣevitam /
jigāya varuṇaṃ saṅkhye salilāntargataṃ purā //
yudhi pañcajanaṃ hatvā daityaṃ pātālavāsinam /
pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo divyaṃ śaṅkhamavāptavān //
khāṇḍave pārthasahitastoṣayitvā hutāśanam /
āgneyamastraṃ durdharṣaṃ cakraṃ lebhe mahābalaḥ //
vainateyaṃ samāruhya trāsayitvā'marāvatīm /
mahendrabhavanādvīraḥ pārijātamupānayat //
tacca marṣitavāñśakro jānaṃstasya parākramam /
rājñāṃ cāpyajitaṃ kañcitkṛṣṇeneha na śuśruma //
yacca tanmahadāścaryaṃ sabhāyāṃ mama sañjaya /
kṛtavānpuṇḍarīkākṣaḥ kastadanya ihārhati //
yacca bhaktyā prasanno'hamadrākṣaṃ kṛṣṇamīśvaram /
tanme suviditaṃ sarvaṃ pratyakṣamiva cāgamam //
nānto vikramayuktasya buddhyā yuktasya vā punaḥ /
karmaṇāṃ śakyate gantuṃ hṛṣīkeśasya sañjaya //
tathā gadaśca sāmbaśca pradyumno'tha vidūrathaḥ /
agāvaho'niruddhaśca cārudeṣṇaḥ sasāraṇaḥ //
ulmuko niśaṭhaścaiva jhillī babhruśca vīryavān /
pṛthuśca vipṛthuścaiva śamīṅko'thārimejayaḥ //
ete'nye balavantaśca vṛṣṇivīrāḥ prahāriṇaḥ /
kathañcitpāṇjavānīkaṃ śrayeyuḥ samare sthitāḥ //
āhūtā vṛṣṇivīreṇa keśavena mahātmanā /
tataḥ saṃśayitaṃ sarve bhavediti matirmama //
nāgāyutabalo vīraḥ kailāsaśikharopamaḥ /
vanamālī halī rāmastatra yatra janārdanaḥ //
yamāhuḥ sarvapitaraṃ vāsudevaṃ dvijātayaḥ /
api vā hyeṣa pāṇḍūnāṃ yotsyate'rthāya sañjaya //
sa yadā tāta sannahyetpāṇḍavārthāya sañjaya /
na tadā pratisaṃyoddhā bhavitā tatra kaścana //
yadi sma kuravaḥ sarve jayeyurnāma pāṇḍavān /
vārṣṇeyo'rthāya teṣāṃ vai gṛhṇīyācchastramuttamam //
tataḥ sarvānnaravyāghro hatvā narapatīnraṇe /
kauravāṃśca mahābāhuḥkuntyai dadyātsa medinīm //
yasya yantā hṛṣīkeśo yoddhā yasya dhanañjayaḥ /
rathasya tasya kaḥ saṅkhye pratyanīko bhavedrathaḥ //
na kenacidupāyena kurūṇāṃ dṛśyate jayaḥ /
tasmānme sarvamācakṣva yathā yuddhamavartata //
arjunaḥ keśavasyātmā kṛṣṇo'pyātmā kirīṭinaḥ /
arjune vijayo nityaṃ kṛṣṇe kīrtiśca śāśvatī //
sarveṣvapi ca lokeṣu bībhatsuraparājitaḥ /
prādhānyenaiva bhūyiṣṭhamameyāḥ keśave guṇāḥ //
mohādduryodhanaḥ kṛṣṇaṃ yo na vettīha keśavam / mohito daivayogena mṛtyupāśapuraskṛtaḥ /
na veda kṛṣṇaṃ dāśārhamarjunaṃ caiva pāṇḍavam /
pūrvadevau mahātmānau naranārāyaṇāvubhau //
ekātmānau dvidhābhūtau dṛśyete mānavairbhuvi /
manasāpi hi durdharṣau senāmetāṃ yaśasvinau //
nāśayetāmihecchantau mānuṣatvācca necchataḥ /
yugasyeva viparyāso lokānāmiva mohanam //
bhīṣmasya ca vadhastāta droṇasya ca mahātmanaḥ /
na hyeva brahmacaryeṇa na vedādhyayanena ca //
na kriyābhirna cāstreṇa mṛtyoḥ kaścinnirvāyate /
lokasambhāvitau vīrau kṛtāstrau yuddhadurmadau //
bhīṣmadroṇau hatau śrutvā kinnu jīvāmi sañjaya /
yāṃ tāṃ śriyamasūyāmaḥ purā dṛṣṭvā yudhiṣṭhire //
adya tāmanujānīmo bhīṣmadroṇavadhena ha /
matkṛte cāpyanuprāptaḥ kurūṇāmeṣa saṅkṣayaḥ //
pakvānāṃ hi vadhe sūta vajrāyante tṛṇānyuta /
anantamidamaiśvaryaṃ loke prāpto yudhiṣṭhiraḥ //
yasya kopānmahātmānau bhīṣmadroṇau nipātitau /
prāptaḥ prakṛtito dharmo na dharmo māmakānprati //
krūraḥ sarvavināśāya kālo'sau nātivartate / anyathā cintitā hyarthā naraistāta manasvibhiḥ /
anyathaiva prapadyante daivāditi matirmama //
tasmādaparihārye'rthe samprāpte kṛcchra uttame /
apāraṇīye duścintye yathābhūtaṃ pracakṣva me //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0