મહાભારત · અધ્યાય 7.11

શૃણુ દિવ્યાનિ કર્માણિ વાસુદેવસ્ય સઞ્જય ।
કૃતવાન્યાનિ ગોવિન્દો યથા નાન્યાઃપુમાન્ક્વચિત્ ॥

સંવર્ધતા ગોપકુલે બાલેનૈવ મહાત્મના ।
વિખ્યાપિતં બલં બાહ્વોસ્ત્રિષુ લોકેષુ સઞ્જય ॥

પૂતનાં શકટં હત્વા કેશિનં ચૈવ વાજિનમ્ ।
ઋષભં ધેનુકં ચૈવ અરિષ્ટં ચ મહાબલમ્ ॥

દાવાન્મુક્ત્વા મહાબાહુર્ધૃત્વા ગોવર્ધનં નિગિમ્ ।
ચાણૂરં મુષ્ટિકં ચૈવ રઙ્ગમધ્યે નિહત્ય ચ ॥

પ્રલમ્બં નરકં જમ્ભં પીઠં ચાપિ મહાસુરમ્ ।
મુરું ચાન્તકસઙ્કાશમવધીત્પુષ્કરેક્ષણઃ ॥

તથા કંસો મહાતેજા જરાસન્ધેન પાલિતઃ ।
વિક્રમેણૈવ કૃષ્ણેન સગણઃ પાતિતો રણે ॥

સુનામા રણવિક્રાન્તઃ સમગ્રાક્ષૌહિણીપતિઃ ।
ભોજરાજસ્ય મધ્યસ્થો ભ્રાતા કંસસ્ય વીર્યવાન્ ॥

બલદેવદ્વિતીયેન કૃષ્ણેનામિત્રઘાતિના ।
તરસ્વી સમરે દગ્ધઃ સસૈન્યઃ શૂરસેનરાટ્ ॥

દુર્વાસા નામ વિપ્રર્ષિસ્તથા પરમકોપનઃ ।
આરાધિતઃ સદારેણ સ ચાસ્મૈ પ્રદદૌ વરાન્ ॥

તથા ગાન્ધારરાજસ્ય સુતાં વીરઃ સ્વયંવરે ।
નિર્જિત્ય પૃથિવીપાલાનાવહત્પુષ્કરેક્ષણઃ ॥

અમૃષ્યમાણા રાજાનો યસ્ય જાત્યા હયા ઇવ ।
રથે વૈવાહિકે યુક્તાઃ પ્રતોદેન કૃતવ્રણાઃ ॥

જરાસન્ધં મહાબાહુમુપાયેન જનાર્દનઃ ।
પરેણ ઘાતયામાસ સમગ્રાક્ષૌહિણીપતિમ્ ॥

ચેદિરાજં ચ વિક્રાન્તં રાજસેનાપતિં બલી ।
અર્ઘે વિવદમાનં ચ જઘાન પશુવત્તદા ॥

સૌભં દૈત્યપુરં ખસ્થં શાલ્વગુપ્તં દુરાસદમ્ ।
સમુદ્રકુક્ષૌ વિક્રમ્ય પાતયામાસ માધવઃ ॥

અઙ્ગાન્વઙ્ગાન્કલિઙ્ગંશ્ચ માગધાન્કાશિકોસલાન્ ।
વાત્સ્યગાર્ગ્યકરૂષાંશ્ચ પૌણ્ડ્રાંશ્ચાપ્યજયદ્રણે ॥

આવન્ત્યાન્દાક્ષિણાત્યાંશ્ચ પાર્વતીયાન્દશેરકાન્ ।
કાશ્મીરકાનૌરસિકાન્પિશાચાંશ્ચ સમુદ્ગલાન્ ॥

કામ્ભોજાન્વાટધાનાંશ્ચ ચોલાન્પાણ્ડ્યાંશ્ચ સઞ્જય ।
ત્રિગર્તાન્માલવાંશ્ચૈવ દરદાંશ્ચ સુદુર્જયાન્ ॥

નાનાદિગ્ભ્યશ્ચ સમ્પ્રાપ્તાન્ખશાંશ્ચૈવ શકાંસ્તથા ।
જિતવાન્પુણ્ડરીકાક્ષો યવનં ચ સહાનુગમ્ ॥

પ્રવિશ્ય મકરાવાસં યાદોગણનિષેવિતમ્ ।
જિગાય વરુણં સઙ્ખ્યે સલિલાન્તર્ગતં પુરા ॥

યુધિ પઞ્ચજનં હત્વા દૈત્યં પાતાલવાસિનમ્ ।
પાઞ્ચજન્યં હૃષીકેશો દિવ્યં શઙ્ખમવાપ્તવાન્ ॥

ખાણ્ડવે પાર્થસહિતસ્તોષયિત્વા હુતાશનમ્ ।
આગ્નેયમસ્ત્રં દુર્ધર્ષં ચક્રં લેભે મહાબલઃ ॥

વૈનતેયં સમારુહ્ય ત્રાસયિત્વાઽમરાવતીમ્ ।
મહેન્દ્રભવનાદ્વીરઃ પારિજાતમુપાનયત્ ॥

તચ્ચ મર્ષિતવાઞ્શક્રો જાનંસ્તસ્ય પરાક્રમમ્ ।
રાજ્ઞાં ચાપ્યજિતં કઞ્ચિત્કૃષ્ણેનેહ ન શુશ્રુમ ॥

યચ્ચ તન્મહદાશ્ચર્યં સભાયાં મમ સઞ્જય ।
કૃતવાન્પુણ્ડરીકાક્ષઃ કસ્તદન્ય ઇહાર્હતિ ॥

યચ્ચ ભક્ત્યા પ્રસન્નોઽહમદ્રાક્ષં કૃષ્ણમીશ્વરમ્ ।
તન્મે સુવિદિતં સર્વં પ્રત્યક્ષમિવ ચાગમમ્ ॥

નાન્તો વિક્રમયુક્તસ્ય બુદ્ધ્યા યુક્તસ્ય વા પુનઃ ।
કર્મણાં શક્યતે ગન્તું હૃષીકેશસ્ય સઞ્જય ॥

તથા ગદશ્ચ સામ્બશ્ચ પ્રદ્યુમ્નોઽથ વિદૂરથઃ ।
અગાવહોઽનિરુદ્ધશ્ચ ચારુદેષ્ણઃ સસારણઃ ॥

ઉલ્મુકો નિશઠશ્ચૈવ ઝિલ્લી બભ્રુશ્ચ વીર્યવાન્ ।
પૃથુશ્ચ વિપૃથુશ્ચૈવ શમીઙ્કોઽથારિમેજયઃ ॥

એતેઽન્યે બલવન્તશ્ચ વૃષ્ણિવીરાઃ પ્રહારિણઃ ।
કથઞ્ચિત્પાણ્જવાનીકં શ્રયેયુઃ સમરે સ્થિતાઃ ॥

આહૂતા વૃષ્ણિવીરેણ કેશવેન મહાત્મના ।
તતઃ સંશયિતં સર્વે ભવેદિતિ મતિર્મમ ॥

નાગાયુતબલો વીરઃ કૈલાસશિખરોપમઃ ।
વનમાલી હલી રામસ્તત્ર યત્ર જનાર્દનઃ ॥

યમાહુઃ સર્વપિતરં વાસુદેવં દ્વિજાતયઃ ।
અપિ વા હ્યેષ પાણ્ડૂનાં યોત્સ્યતેઽર્થાય સઞ્જય ॥

સ યદા તાત સન્નહ્યેત્પાણ્ડવાર્થાય સઞ્જય ।
ન તદા પ્રતિસંયોદ્ધા ભવિતા તત્ર કશ્ચન ॥

યદિ સ્મ કુરવઃ સર્વે જયેયુર્નામ પાણ્ડવાન્ ।
વાર્ષ્ણેયોઽર્થાય તેષાં વૈ ગૃહ્ણીયાચ્છસ્ત્રમુત્તમમ્ ॥

તતઃ સર્વાન્નરવ્યાઘ્રો હત્વા નરપતીન્રણે ।
કૌરવાંશ્ચ મહાબાહુઃકુન્ત્યૈ દદ્યાત્સ મેદિનીમ્ ॥

યસ્ય યન્તા હૃષીકેશો યોદ્ધા યસ્ય ધનઞ્જયઃ ।
રથસ્ય તસ્ય કઃ સઙ્ખ્યે પ્રત્યનીકો ભવેદ્રથઃ ॥

ન કેનચિદુપાયેન કુરૂણાં દૃશ્યતે જયઃ ।
તસ્માન્મે સર્વમાચક્ષ્વ યથા યુદ્ધમવર્તત ॥

અર્જુનઃ કેશવસ્યાત્મા કૃષ્ણોઽપ્યાત્મા કિરીટિનઃ ।
અર્જુને વિજયો નિત્યં કૃષ્ણે કીર્તિશ્ચ શાશ્વતી ॥

સર્વેષ્વપિ ચ લોકેષુ બીભત્સુરપરાજિતઃ ।
પ્રાધાન્યેનૈવ ભૂયિષ્ઠમમેયાઃ કેશવે ગુણાઃ ॥

મોહાદ્દુર્યોધનઃ કૃષ્ણં યો ન વેત્તીહ કેશવમ્ । મોહિતો દૈવયોગેન મૃત્યુપાશપુરસ્કૃતઃ ।

ન વેદ કૃષ્ણં દાશાર્હમર્જુનં ચૈવ પાણ્ડવમ્ ।
પૂર્વદેવૌ મહાત્માનૌ નરનારાયણાવુભૌ ॥

એકાત્માનૌ દ્વિધાભૂતૌ દૃશ્યેતે માનવૈર્ભુવિ ।
મનસાપિ હિ દુર્ધર્ષૌ સેનામેતાં યશસ્વિનૌ ॥

નાશયેતામિહેચ્છન્તૌ માનુષત્વાચ્ચ નેચ્છતઃ ।
યુગસ્યેવ વિપર્યાસો લોકાનામિવ મોહનમ્ ॥

ભીષ્મસ્ય ચ વધસ્તાત દ્રોણસ્ય ચ મહાત્મનઃ ।
ન હ્યેવ બ્રહ્મચર્યેણ ન વેદાધ્યયનેન ચ ॥

ન ક્રિયાભિર્ન ચાસ્ત્રેણ મૃત્યોઃ કશ્ચિન્નિર્વાયતે ।
લોકસમ્ભાવિતૌ વીરૌ કૃતાસ્ત્રૌ યુદ્ધદુર્મદૌ ॥

ભીષ્મદ્રોણૌ હતૌ શ્રુત્વા કિન્નુ જીવામિ સઞ્જય ।
યાં તાં શ્રિયમસૂયામઃ પુરા દૃષ્ટ્વા યુધિષ્ઠિરે ॥

અદ્ય તામનુજાનીમો ભીષ્મદ્રોણવધેન હ ।
મત્કૃતે ચાપ્યનુપ્રાપ્તઃ કુરૂણામેષ સઙ્ક્ષયઃ ॥

પક્વાનાં હિ વધે સૂત વજ્રાયન્તે તૃણાન્યુત ।
અનન્તમિદમૈશ્વર્યં લોકે પ્રાપ્તો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

યસ્ય કોપાન્મહાત્માનૌ ભીષ્મદ્રોણૌ નિપાતિતૌ ।
પ્રાપ્તઃ પ્રકૃતિતો ધર્મો ન ધર્મો મામકાન્પ્રતિ ॥

ક્રૂરઃ સર્વવિનાશાય કાલોઽસૌ નાતિવર્તતે । અન્યથા ચિન્તિતા હ્યર્થા નરૈસ્તાત મનસ્વિભિઃ ।
અન્યથૈવ પ્રપદ્યન્તે દૈવાદિતિ મતિર્મમ ॥

તસ્માદપરિહાર્યેઽર્થે સમ્પ્રાપ્તે કૃચ્છ્ર ઉત્તમે ।
અપારણીયે દુશ્ચિન્ત્યે યથાભૂતં પ્રચક્ષ્વ મે ॥