Mahabharata · Chapter 7.109
kirantaṃ śaravarṣāṇi roṣāddoṇaṃ mahāhave /
vitrāsayantaṃ tāṃ senāṃ kaunteyānāṃ mahīpate //
dṛṣṭvā tato maheṣvāso nighnantaṃ ca rathānbhṛśam /
ghaṭotkaco mahābāhū raṇāyābhijagāma ha //
piśācavadanairyuktaṃ rathaṃ kāñcanabhūṣitam /
samāsthāya mahārāja nānāpraharaṇairyutaḥ //
daṃśitastapanīyena kavacena suvarcasā /
bhūṣaṇairācitāṅgaśca nadanniva ca toyadaḥ //
haiḍimbeyaḥ susaṅkruddho droṇamabhyadravadbalī /
tamabhyadhāvadāyāntaṃ kraddharūpalambusaḥ //
ṛkṣacarmaparikṣiptaṃ rathamāsthāya daṃśitaḥ /
raktoṣṭhaḥ sadhanuṣpāṇiḥ prāṃśuḥ kalpa iva sthitaḥ //
kṣipañchataghnīrvipulā musalopamatomarān /
musaṇṭhīrbahulāścaiva triśūlānapi paṭṭasān //
karparāñchatadhārāṃśca pinākānvividhāṃstathā /
cakrāṇi ca kṣuraprāṇi kṣepaṇīśca kaṭaṅkaṭān //
nārāyānvividhānasyansakaṅkolūkavāyasān /
cikṣepa dhanurādāya ninadanbhairavānravān //
taṃ raudraṃ krūramāyāntaṃ dṛṣṭvā kālamivāgatam /
prādravadbhayasaṃvignā rājanpāṇḍavavāhinī //
sātyakistu rathavyāghro dṛṣṭvā taṃ rākṣasaṃ yudhi /
abhyayādamaraprakhyo bhrāmayitvā mahaddhanuḥ //
abhyadravacca tadrakṣastiṣṭhatiṣṭheti cābravīt /
alambusaṃ rākṣasendaraṃ so'stravarṣairavākirat //
tataḥ pāṇḍavasainyāni vidrutānyatha bhārata /
nirīkṣyābhyadravattūrṇaṃ tvaramāṇo ghaṭotkacaḥ //
cikṣepa ca gadāśaktīstomarānatha paṭṭasān /
hemacitratsarūnugrānkhaṅgānākāśasaprabhān //
anyonyamarādālokya rākṣasau tau mahābalau /
bhairavaṃ nadaturnādānsatoyāviva toyadau //
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ ghoraṃ rākṣasasiṃhayoḥ /
yādṛgeva purā vṛttaṃ rāmarāvaṇayormṛdhe //
sa śaktīśca pinākāṃśca vajrānkhaṅgānparaśvathān /
anyonyamabhisaṅkruddhau tadā vyasṛjatāmubhau //
ākṛṣyamāṇe dhanuṣi tayorbāhubalena ca /
yantreṇeva tadā rājanbhṛśaṃ nādānpracakratuḥ //
alambusastataścakraṃ kṛtāntajvalanaprabham /
ghaṭotkacāya cikṣepa yatnamāsthāya vīryavān //
tadbhaimaseniḥ samprekṣya cakraṃ vegavadantare /
gadayā tāḍayāmāsa taddīrṇaṃ śatadhā'bhavat //
tato'gnicūrṇaiḥ sahasā cakraghātaviniḥsṛtaiḥ /
daṃśakairiva sā senā patadbhirbhṛśasankulā //
tataḥ pratihate cakre sa vīro roṣasankulaḥ /
prāhiṇottarasā śūlaṃ śaktīrdaśaśataṃ tadā / //
jvalantīśca kirantīśca jvālāmālāḥ samantataḥ /
yugāntolkānibhāstīkṣṇā hemadaṇḍā mahāsvanāḥ //
tāścāpatantīḥ samprekṣya rākṣasasya ghaṭotkacaḥ /
ardhacandraiḥ praciccheda nārācaiḥ kaṅkapatribhiḥ //
tato roṣaparītāṅgaḥ pramumoca sa rākṣasaḥ /
śaravarṣaṃ mahāghoraṃ ghaṭotkacarathaṃ prati //
tayoḥ pratibhayaṃ yuddhamāsīdrākṣasasiṃhayoḥ /
kurvatorvividhā māyāḥ śakraśambarayoriva //
alambuso bhṛśaṃ kruddho ghaṭotkacamatāḍayat //
tayoryuddhaṃ samabhavadrakṣogrāmaṇimukhyayoḥ /
yādṛgeva purā vṛttaṃ rāmarāvaṇayoḥ prabho //
ghaṭotkacastu viṃśatyā nārācānāṃ stanāntare /
alambusamatho viddhā siṃhavadvyanadanmuhuḥ //
tathaivālambuso rājanhaiḍimbiṃ yuddhadurmadam /
vidvvā vidvṛ'nadadvṛṣṭaḥ pūrayankhaṃ samantataḥ //
tathā tau bhṛśasaṅkruddhau rākṣasendrau mahābalau /
nirviśeṣamayudhyetāṃ māyābhiritaretaram //
māyāśatasṛjau nityaṃ mohayantau parasparam /
māyāyuddheṣu kuśalau māyāyuddhamayudhyatām //
yāṃyāṃ ghaṭotkaco yuddhe māyāṃ darśayate nṛpa /
tāṃ tāmalambuso rājanmāyayaiva nijaghnivān //
taṃ tathā yudhyamānaṃ tu māyāyuddhaviśāradam /
alambusaṃ rākṣasendraṃ dṛṣṭvā'krudhyanta pāṇḍavāḥ //
ta enaṃ bhṛśasaṃvignāḥ sarvataḥ pravarā rathaiḥ /
abhyadravanta saṅkuddhā bhīmasenādayo nṛpa //
ta enaṃ koṣṭhakīkṛtya rathavaṃśena māriṣa /
sarvato vyakiranbāṇairulkābhiriva kuñjaram //
sa teṣāmastravegaṃ taṃ pratihatyāstramāyayā /
tasmādrathavrajānmukto vanadāhādiva dvipaḥ //
sa viṣphārya anurdhoramindrāśanisamasvanam /
mārutiṃ pañcaviṃśatyā bhaimaseniṃ ca pañcabhiḥ //
yudhiṣṭhiraṃ tribhirviddhā sahadevaṃ ca saptabhiḥ / nakulaṃ ca trisaptatyā dropadeyāṃśca māriṣa /
pañcabhiḥpañcabhirviddhvā ghoraṃ nādaṃ nanāda ha //
taṃ bhīmaseno navabhiḥ sahadevastu pañcabhiḥ / yudhiṣṭhiraḥ śatenaiva rākṣasaṃ pratyavidhyata /
nakulastu catuḥṣaṣṭyā draupadeyāstribhistribhiḥ //
haiḍimbo rākṣasaṃ viddhvā yuddhe pañcāśatā śaraiḥ /
punarvivyādha saptatyā nanāda ca mahābalaḥ //
tasya nādena mahatā kampiteyaṃ vasundharā /
saparvatavanā rājansapādapajalāśayā //
so'tividdho maheṣvāsaiḥ sarvatastairmahārathaiḥ /
prativivyādha tānsarvānpañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ //
taṃ kruddhaṃ rākṣasaṃ yuddhe pratikruddhastu rākṣasaḥ /
haiḍimbo bharataśreṣṭha śarairvivyādha saptabhiḥ //
so'tividdho balavatā rākṣasendro mahābalaḥ /
vyasṛjatsāyakāṃstūrṇaṃ rukmapuṅkhāñśilāśitān //
te śaṟā nataparvāṇo bhaimasenivinirbhidaḥ /
ruṣitāḥ pannagā yadvadyodhamukhyānupāgaman //
tataste pāṇḍavā rājansamantānniśitāñśarān /
preṣayāmāsurudvignā haiḍimbaśca ghaṭotkacaḥ //
sa vidhyamānaḥ samare pāṇḍavairjitakāśibhiḥ /
*nābhyapadyata kartavyamārśyaśṛṅgirmahābalaḥ //
ghaṭotkacaṃ mahārāja śaravarṣairavākirat /
dagdhādrikūṭasadṛśaṃ tamañjanacayoparamam //
ghaṭotkaco'pyasambhrāntaḥ śaravarṣaṃ mahattaram /
alambusavadhaprepsurmumocāgniriva jvalan //
alambusavadhāccogrāddhaṭotkacavadhādapi /
śarāḥ prādurbhavanti sma dvirephā iva śākhinaḥ //
abhracchāyeva racitā bāṇaistatra nareśvara /
na sma vijñāyate kiñcidandhakāre kṛte śaraiḥ //
tata ākarṇamuktena bhallena ca ghaṭotkacaḥ /
alambusasya ciccheda śiro yanturmahābalaḥ //
tato'parairvegavadbhiḥ kṣuraistasya ghaṭotkacaḥ /
akṣamīṣāṃ yugaṃ caiva ciccheda yudhi tāḍayan //
avaskandya rathāttūrṇaṃ kairmīraḥ krodhamūrcchitaḥ /
tasminmāyāmayaṃ ghoramastravarṣaṃ vavarṣa ha //
ghaṭotkaco'pyāśu rathātpraskandya sa tameva ca /
māyāstreṇaiva māyāstraṃ vyadhamatsamare ripoḥ //
haiḍimbenārdyamānastu yudhi so'lambuso'dravat /
antarhito mahārāja ghaṭotkacamayodhayat //
antardhānagataṃ dṛṣṭvā tatratatra ghaṭotkacaḥ /
gadayā tāḍayāmāsa vegavatyā mahābalaḥ //
utpapāta tato vyomni prahāraparipīḍitaḥ /
alambuso rākṣasendraḥ sahasā pakṣirāḍiva //
ghaṭotkaco'pyasambhrāntaḥ khaṅgapāṇirathotpatat /
tato vegena mahatā vivarṣiṣurivāmbudaḥ //
tamāpatantaṃ samprekṣya kairmīrī rākṣasottamaḥ /
abhidudrāva vegena siṃhaḥ siṃhamiva sthitam //
dakṣiṇenāsimudyamya vakṣaḥ pracchādya varmaṇā /
abhidudrāva vegena vegavantaṃ ghaṭotkacaḥ //
tāvubhau vegasaṃrabdhāvalambusaghaṭotkacau /
anyonyasya tathaivorū samājaghnaturañjasā //
anyonyasyābhighātena tayo rākṣasasiṃhayoḥ /
śailenābhihatasyeva śailasyābhūnmahāsvanaḥ //
tato'pasṛtya sahasā punarāpetaturbhṛśam /
carantāvasimārgāṃstānvividhānrākṣasottamau //
tayorgātreṣu patitāvasī bhinnau nipetatuḥ /
vegotsṛṣṭe maghavatā vajre śailataṭeṣviva //
tataḥ sainyāni dadṛśustadyuddhamatidāruṇam /
yuddhaṃ tayo rākṣasayorāmiṣe śyenayoriva //
tato lohitaraktākṣāvubhau tau rākṣasottamau /
tathaikṣyetāṃ tu śārdūlau sandhyāraktāvivāmbudau //
cakrāte śyenavaccaiva maṇḍalāni sahasraśaḥ /
ubhau nistriṃśahastau tau sapakṣāviva pakṣiṇau //
bhrāmayitvā tu taṃ khaṅgaṃ pāṇḍoḥ kirmīranandanaḥ /
cikṣepāsya śiro hartuṃ sa ca tasya ghaṭotkacaḥ //
tāvasī yugapaddīptau sametya vipulau bhuvi /
patitau tau tu bāhubhyāṃ rākṣasau samasajjatām //
śīrṣāghātāṃsadhātaiśca parasparamathāhatau /
punarvimiśritau vīrau vyāyudhyete muhurmuhuḥ //
bhaimasenirathotkṣipya samāvidhya punaḥ punaḥ /
niṣpipeṣa kṣitau kṣipraṃ pūrṇakumbhamivāśmani //
balalāghavasampannaḥ sampanno vikrameṇa ca /
bhaimaseniratha kruddhaḥ sarvasainyasya paśyataḥ //
asṛkkṣaritasarvāṅgaścūrṇitāsthivibhūṣaṇaḥ /
ghaṭotkacena niṣpiṣṭo hataḥ sālakaṭaṅkaṭaḥ //
pāṇḍavānāṃ tataḥ senā taṃ dṛṣṭvā vinipātitam /
nanāda sumahānādaṃ harṣavegasamāplutā //
tatastu nipapātāśu gatāsurbhuvi rākṣasaḥ /
śikharaṃ parvatasyeva vajravegena pātitam //
patatā tena mahatā rathināṃ dantināṃ daśa /
tava sainye mahārāja nihatāḥ subṛhattayā //
tato ghaṭotkaco hatvā tadrakṣo vṛtrasannibham /
punaḥ sa rathamāsthāya vijigīṣurnanādaha //
tataḥ sumanasaḥ pārthā hate tasminniśācare /
cukruśuḥ siṃhanādāṃśca vāsāṃsyādudhuvuśca ha //
tāvakāśca hataṃ dṛṣṭvā rākṣasendraṃ mahābalam / alambusaṃ tathā śūrā viśīrṇamiva parvatam /
hāhākāramakārṣuśca sainyāni bharatarṣabha //
janāśca taddadṛśire rakṣaḥ kautūhalānvitāḥ /
yadṛcchayā nipatitaṃ bhūmāvaṅgārakaṃ yathā //
ghaṭotkacastu taddhatvā rakṣo balavatāṃ varam /
mumoca balavannādaṃ balaṃ hatveva vāsavaḥ //
sa pūjyamānaḥ pitṛbhiḥ sabāndhavai-- rghaṭotkacaḥ karmaṇi duṣkare kṛte /
ripuṃ nihatyābhinananda vai tadā hyalambusaṃ pakvamalambuṣaṃ yathā //
tato ninādaḥ sumahānsamutthitaḥ saśaṅkhanānāvidhabāṇaghoṣavān /
niśamya taṃ pratyanadaṃstu pāṇḍavā-- stato dhvanirbhuvanamathā'spṛśadbhṛśam //
tato'bhigamya rājānaṃ dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram /
svakarmāvedayanmūrdhnā prāñjalirnipapāta ha //
mūrdhnyupāghrāya taṃ jyeṣṭhaḥ pariṣvajya ca pāṇḍavaḥ /
prito'smītyabravīdrājanharṣādutphullalocanaḥ //
ghaṭotkacena niṣpiṣṭe hate sālakaṭaṅkaṭe /
babhūvurmuditāḥ sarve hate tasminniśācare //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0