Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 7.109

7.109.1

kirantaṃ śaravarṣāṇi roṣāddoṇaṃ mahāhave /
vitrāsayantaṃ tāṃ senāṃ kaunteyānāṃ mahīpate //

7.109.2

dṛṣṭvā tato maheṣvāso nighnantaṃ ca rathānbhṛśam /
ghaṭotkaco mahābāhū raṇāyābhijagāma ha //

7.109.3

piśācavadanairyuktaṃ rathaṃ kāñcanabhūṣitam /
samāsthāya mahārāja nānāpraharaṇairyutaḥ //

7.109.4

daṃśitastapanīyena kavacena suvarcasā /
bhūṣaṇairācitāṅgaśca nadanniva ca toyadaḥ //

7.109.5

haiḍimbeyaḥ susaṅkruddho droṇamabhyadravadbalī /
tamabhyadhāvadāyāntaṃ kraddharūpalambusaḥ //

7.109.6

ṛkṣacarmaparikṣiptaṃ rathamāsthāya daṃśitaḥ /
raktoṣṭhaḥ sadhanuṣpāṇiḥ prāṃśuḥ kalpa iva sthitaḥ //

7.109.7

kṣipañchataghnīrvipulā musalopamatomarān /
musaṇṭhīrbahulāścaiva triśūlānapi paṭṭasān //

7.109.8

karparāñchatadhārāṃśca pinākānvividhāṃstathā /
cakrāṇi ca kṣuraprāṇi kṣepaṇīśca kaṭaṅkaṭān //

7.109.9

nārāyānvividhānasyansakaṅkolūkavāyasān /
cikṣepa dhanurādāya ninadanbhairavānravān //

7.109.10

taṃ raudraṃ krūramāyāntaṃ dṛṣṭvā kālamivāgatam /
prādravadbhayasaṃvignā rājanpāṇḍavavāhinī //

7.109.11

sātyakistu rathavyāghro dṛṣṭvā taṃ rākṣasaṃ yudhi /
abhyayādamaraprakhyo bhrāmayitvā mahaddhanuḥ //

7.109.12

abhyadravacca tadrakṣastiṣṭhatiṣṭheti cābravīt /
alambusaṃ rākṣasendaraṃ so'stravarṣairavākirat //

7.109.13

tataḥ pāṇḍavasainyāni vidrutānyatha bhārata /
nirīkṣyābhyadravattūrṇaṃ tvaramāṇo ghaṭotkacaḥ //

7.109.14

cikṣepa ca gadāśaktīstomarānatha paṭṭasān /
hemacitratsarūnugrānkhaṅgānākāśasaprabhān //

7.109.15

anyonyamarādālokya rākṣasau tau mahābalau /
bhairavaṃ nadaturnādānsatoyāviva toyadau //

7.109.16

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ ghoraṃ rākṣasasiṃhayoḥ /
yādṛgeva purā vṛttaṃ rāmarāvaṇayormṛdhe //

7.109.17

sa śaktīśca pinākāṃśca vajrānkhaṅgānparaśvathān /
anyonyamabhisaṅkruddhau tadā vyasṛjatāmubhau //

7.109.18

ākṛṣyamāṇe dhanuṣi tayorbāhubalena ca /
yantreṇeva tadā rājanbhṛśaṃ nādānpracakratuḥ //

7.109.19

alambusastataścakraṃ kṛtāntajvalanaprabham /
ghaṭotkacāya cikṣepa yatnamāsthāya vīryavān //

7.109.20

tadbhaimaseniḥ samprekṣya cakraṃ vegavadantare /
gadayā tāḍayāmāsa taddīrṇaṃ śatadhā'bhavat //

7.109.21

tato'gnicūrṇaiḥ sahasā cakraghātaviniḥsṛtaiḥ /
daṃśakairiva sā senā patadbhirbhṛśasankulā //

7.109.22

tataḥ pratihate cakre sa vīro roṣasankulaḥ /
prāhiṇottarasā śūlaṃ śaktīrdaśaśataṃ tadā / //

7.109.23

jvalantīśca kirantīśca jvālāmālāḥ samantataḥ /
yugāntolkānibhāstīkṣṇā hemadaṇḍā mahāsvanāḥ //

7.109.24

tāścāpatantīḥ samprekṣya rākṣasasya ghaṭotkacaḥ /
ardhacandraiḥ praciccheda nārācaiḥ kaṅkapatribhiḥ //

7.109.25

tato roṣaparītāṅgaḥ pramumoca sa rākṣasaḥ /
śaravarṣaṃ mahāghoraṃ ghaṭotkacarathaṃ prati //

7.109.26

tayoḥ pratibhayaṃ yuddhamāsīdrākṣasasiṃhayoḥ /
kurvatorvividhā māyāḥ śakraśambarayoriva //

7.109.27

alambuso bhṛśaṃ kruddho ghaṭotkacamatāḍayat //

7.109.28

tayoryuddhaṃ samabhavadrakṣogrāmaṇimukhyayoḥ /
yādṛgeva purā vṛttaṃ rāmarāvaṇayoḥ prabho //

7.109.29

ghaṭotkacastu viṃśatyā nārācānāṃ stanāntare /
alambusamatho viddhā siṃhavadvyanadanmuhuḥ //

7.109.30

tathaivālambuso rājanhaiḍimbiṃ yuddhadurmadam /
vidvvā vidvṛ'nadadvṛṣṭaḥ pūrayankhaṃ samantataḥ //

7.109.31

tathā tau bhṛśasaṅkruddhau rākṣasendrau mahābalau /
nirviśeṣamayudhyetāṃ māyābhiritaretaram //

7.109.32

māyāśatasṛjau nityaṃ mohayantau parasparam /
māyāyuddheṣu kuśalau māyāyuddhamayudhyatām //

7.109.33

yāṃyāṃ ghaṭotkaco yuddhe māyāṃ darśayate nṛpa /
tāṃ tāmalambuso rājanmāyayaiva nijaghnivān //

7.109.34

taṃ tathā yudhyamānaṃ tu māyāyuddhaviśāradam /
alambusaṃ rākṣasendraṃ dṛṣṭvā'krudhyanta pāṇḍavāḥ //

7.109.35

ta enaṃ bhṛśasaṃvignāḥ sarvataḥ pravarā rathaiḥ /
abhyadravanta saṅkuddhā bhīmasenādayo nṛpa //

7.109.36

ta enaṃ koṣṭhakīkṛtya rathavaṃśena māriṣa /
sarvato vyakiranbāṇairulkābhiriva kuñjaram //

7.109.37

sa teṣāmastravegaṃ taṃ pratihatyāstramāyayā /
tasmādrathavrajānmukto vanadāhādiva dvipaḥ //

7.109.38

sa viṣphārya anurdhoramindrāśanisamasvanam /
mārutiṃ pañcaviṃśatyā bhaimaseniṃ ca pañcabhiḥ //

7.109.39

yudhiṣṭhiraṃ tribhirviddhā sahadevaṃ ca saptabhiḥ / nakulaṃ ca trisaptatyā dropadeyāṃśca māriṣa /
pañcabhiḥpañcabhirviddhvā ghoraṃ nādaṃ nanāda ha //

7.109.40

taṃ bhīmaseno navabhiḥ sahadevastu pañcabhiḥ / yudhiṣṭhiraḥ śatenaiva rākṣasaṃ pratyavidhyata /
nakulastu catuḥṣaṣṭyā draupadeyāstribhistribhiḥ //

7.109.41

haiḍimbo rākṣasaṃ viddhvā yuddhe pañcāśatā śaraiḥ /
punarvivyādha saptatyā nanāda ca mahābalaḥ //

7.109.42

tasya nādena mahatā kampiteyaṃ vasundharā /
saparvatavanā rājansapādapajalāśayā //

7.109.43

so'tividdho maheṣvāsaiḥ sarvatastairmahārathaiḥ /
prativivyādha tānsarvānpañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ //

7.109.44

taṃ kruddhaṃ rākṣasaṃ yuddhe pratikruddhastu rākṣasaḥ /
haiḍimbo bharataśreṣṭha śarairvivyādha saptabhiḥ //

7.109.45

so'tividdho balavatā rākṣasendro mahābalaḥ /
vyasṛjatsāyakāṃstūrṇaṃ rukmapuṅkhāñśilāśitān //

7.109.46

te śaṟā nataparvāṇo bhaimasenivinirbhidaḥ /
ruṣitāḥ pannagā yadvadyodhamukhyānupāgaman //

7.109.47

tataste pāṇḍavā rājansamantānniśitāñśarān /
preṣayāmāsurudvignā haiḍimbaśca ghaṭotkacaḥ //

7.109.48

sa vidhyamānaḥ samare pāṇḍavairjitakāśibhiḥ /
*nābhyapadyata kartavyamārśyaśṛṅgirmahābalaḥ //

7.109.49

ghaṭotkacaṃ mahārāja śaravarṣairavākirat /
dagdhādrikūṭasadṛśaṃ tamañjanacayoparamam //

7.109.50

ghaṭotkaco'pyasambhrāntaḥ śaravarṣaṃ mahattaram /
alambusavadhaprepsurmumocāgniriva jvalan //

7.109.51

alambusavadhāccogrāddhaṭotkacavadhādapi /
śarāḥ prādurbhavanti sma dvirephā iva śākhinaḥ //

7.109.52

abhracchāyeva racitā bāṇaistatra nareśvara /
na sma vijñāyate kiñcidandhakāre kṛte śaraiḥ //

7.109.53

tata ākarṇamuktena bhallena ca ghaṭotkacaḥ /
alambusasya ciccheda śiro yanturmahābalaḥ //

7.109.54

tato'parairvegavadbhiḥ kṣuraistasya ghaṭotkacaḥ /
akṣamīṣāṃ yugaṃ caiva ciccheda yudhi tāḍayan //

7.109.55

avaskandya rathāttūrṇaṃ kairmīraḥ krodhamūrcchitaḥ /
tasminmāyāmayaṃ ghoramastravarṣaṃ vavarṣa ha //

7.109.56

ghaṭotkaco'pyāśu rathātpraskandya sa tameva ca /
māyāstreṇaiva māyāstraṃ vyadhamatsamare ripoḥ //

7.109.57

haiḍimbenārdyamānastu yudhi so'lambuso'dravat /
antarhito mahārāja ghaṭotkacamayodhayat //

7.109.58

antardhānagataṃ dṛṣṭvā tatratatra ghaṭotkacaḥ /
gadayā tāḍayāmāsa vegavatyā mahābalaḥ //

7.109.59

utpapāta tato vyomni prahāraparipīḍitaḥ /
alambuso rākṣasendraḥ sahasā pakṣirāḍiva //

7.109.60

ghaṭotkaco'pyasambhrāntaḥ khaṅgapāṇirathotpatat /
tato vegena mahatā vivarṣiṣurivāmbudaḥ //

7.109.61

tamāpatantaṃ samprekṣya kairmīrī rākṣasottamaḥ /
abhidudrāva vegena siṃhaḥ siṃhamiva sthitam //

7.109.62

dakṣiṇenāsimudyamya vakṣaḥ pracchādya varmaṇā /
abhidudrāva vegena vegavantaṃ ghaṭotkacaḥ //

7.109.63

tāvubhau vegasaṃrabdhāvalambusaghaṭotkacau /
anyonyasya tathaivorū samājaghnaturañjasā //

7.109.64

anyonyasyābhighātena tayo rākṣasasiṃhayoḥ /
śailenābhihatasyeva śailasyābhūnmahāsvanaḥ //

7.109.65

tato'pasṛtya sahasā punarāpetaturbhṛśam /
carantāvasimārgāṃstānvividhānrākṣasottamau //

7.109.66

tayorgātreṣu patitāvasī bhinnau nipetatuḥ /
vegotsṛṣṭe maghavatā vajre śailataṭeṣviva //

7.109.67

tataḥ sainyāni dadṛśustadyuddhamatidāruṇam /
yuddhaṃ tayo rākṣasayorāmiṣe śyenayoriva //

7.109.68

tato lohitaraktākṣāvubhau tau rākṣasottamau /
tathaikṣyetāṃ tu śārdūlau sandhyāraktāvivāmbudau //

7.109.69

cakrāte śyenavaccaiva maṇḍalāni sahasraśaḥ /
ubhau nistriṃśahastau tau sapakṣāviva pakṣiṇau //

7.109.70

bhrāmayitvā tu taṃ khaṅgaṃ pāṇḍoḥ kirmīranandanaḥ /
cikṣepāsya śiro hartuṃ sa ca tasya ghaṭotkacaḥ //

7.109.71

tāvasī yugapaddīptau sametya vipulau bhuvi /
patitau tau tu bāhubhyāṃ rākṣasau samasajjatām //

7.109.72

śīrṣāghātāṃsadhātaiśca parasparamathāhatau /
punarvimiśritau vīrau vyāyudhyete muhurmuhuḥ //

7.109.73

bhaimasenirathotkṣipya samāvidhya punaḥ punaḥ /
niṣpipeṣa kṣitau kṣipraṃ pūrṇakumbhamivāśmani //

7.109.74

balalāghavasampannaḥ sampanno vikrameṇa ca /
bhaimaseniratha kruddhaḥ sarvasainyasya paśyataḥ //

7.109.75

asṛkkṣaritasarvāṅgaścūrṇitāsthivibhūṣaṇaḥ /
ghaṭotkacena niṣpiṣṭo hataḥ sālakaṭaṅkaṭaḥ //

7.109.76

pāṇḍavānāṃ tataḥ senā taṃ dṛṣṭvā vinipātitam /
nanāda sumahānādaṃ harṣavegasamāplutā //

7.109.77

tatastu nipapātāśu gatāsurbhuvi rākṣasaḥ /
śikharaṃ parvatasyeva vajravegena pātitam //

7.109.78

patatā tena mahatā rathināṃ dantināṃ daśa /
tava sainye mahārāja nihatāḥ subṛhattayā //

7.109.79

tato ghaṭotkaco hatvā tadrakṣo vṛtrasannibham /
punaḥ sa rathamāsthāya vijigīṣurnanādaha //

7.109.80

tataḥ sumanasaḥ pārthā hate tasminniśācare /
cukruśuḥ siṃhanādāṃśca vāsāṃsyādudhuvuśca ha //

7.109.81

tāvakāśca hataṃ dṛṣṭvā rākṣasendraṃ mahābalam / alambusaṃ tathā śūrā viśīrṇamiva parvatam /
hāhākāramakārṣuśca sainyāni bharatarṣabha //

7.109.82

janāśca taddadṛśire rakṣaḥ kautūhalānvitāḥ /
yadṛcchayā nipatitaṃ bhūmāvaṅgārakaṃ yathā //

7.109.83

ghaṭotkacastu taddhatvā rakṣo balavatāṃ varam /
mumoca balavannādaṃ balaṃ hatveva vāsavaḥ //

7.109.84

sa pūjyamānaḥ pitṛbhiḥ sabāndhavai-- rghaṭotkacaḥ karmaṇi duṣkare kṛte /
ripuṃ nihatyābhinananda vai tadā hyalambusaṃ pakvamalambuṣaṃ yathā //

7.109.85

tato ninādaḥ sumahānsamutthitaḥ saśaṅkhanānāvidhabāṇaghoṣavān /
niśamya taṃ pratyanadaṃstu pāṇḍavā-- stato dhvanirbhuvanamathā'spṛśadbhṛśam //

7.109.86

tato'bhigamya rājānaṃ dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram /
svakarmāvedayanmūrdhnā prāñjalirnipapāta ha //

7.109.87

mūrdhnyupāghrāya taṃ jyeṣṭhaḥ pariṣvajya ca pāṇḍavaḥ /
prito'smītyabravīdrājanharṣādutphullalocanaḥ //

7.109.88

ghaṭotkacena niṣpiṣṭe hate sālakaṭaṅkaṭe /
babhūvurmuditāḥ sarve hate tasminniśācare //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc