Mahabharata · Chapter 6.76
evaṃ bahuguṇaṃ sainyamevaṃ bahuvidhaṃ param /
vyūḍhamevaṃ yathāśāstramamoghaṃ caiva sañjaya //
juṣṭamasmākamatyantamabhikāmaṃ ca naḥ sadā /
prahṛṣṭaṃ vyasanopetaṃ purastāddṛṣṭavikramam //
nātivṛddhamabālaṃ ca na kṛśaṃ na ca pīvaram /
laghuvṛttāyataprāyaṃ sāgarākāramavyayam //
āttasannāhaśastraṃ ca bahuśastraparigraham /
asiyuddhe niyuddhe ca gadāyuddhe ca kovidam //
prāsarṣṭitomareṣvājau parigheṣvāyaseṣu ca /
bhiṇḍipāleṣu śaktīṣu musaleṣu ca sarvaśaḥ //
kampaneṣu ca cāpeṣu kaṇapeṣu ca sarvaśaḥ /
kṣeṇaṇīyeṣu citreṣu muṣṭayuddheṣu ca kṣamam //
aparokṣaṃ ca vidyāsu vyāyāme ca kṛtaśramam /
śastragrahaṇavidyāsu sarvāsu pariniṣṭhitam //
ārohe paryavaskande saraṇe sāntaraplute /
samyakpraharaṇe yāne vyapayāne ca kovidam //
nāgāśvarathayāneṣu bahuśaḥ suparīkṣitam /
parīkṣya ca yathānyāyaṃ vetanenopapāditam //
na goṣṭhyā nopakāreṇa na ca bandhunimittataḥ /
na sauhṛdabalairvāpi nākulīnaparigrahaiḥ //
samṛddhajanamāryaṃ ca tuṣṭasambandhibāndhavam /
kṛtopakārabhūyiṣṭhaṃ yaśasvi ca manasvi ca //
svajanaistu narairmukhyairbahuśo dṛṣṭakarmabhiḥ /
lokapālopamaistāta pālitaṃ lokaviśrutam //
bahubhiḥ kṣatriyairguptaṃ pṛthivyāṃ lokasammataiḥ /
asmānabhigataiḥ kāmātsabalaiḥ sapadānugaiḥ //
mahodadhimivāpūrṇamāpagābhiḥ samantataḥ /
apakṣapakṣisankāśai rathairnāgaiśca saṃvṛtam //
nānāyodhajalaṃ bhīmaṃ vāhanormitaraṅgiṇam /
kṣepaṇyasigadāśaktiśaraprāsasāmākulam //
dhvajabhūṣaṇasambādhaṃ ratnapaṭṭasusañcitam /
paridhāvadbhiraśvaiśca vāyuvegavikampitam //
apāramiva garjantaṃ sāgarapratimaṃ mahat /
droṇabhīṣmāsisangaptaṃ guptaṃ ca kṛtavarmaṇā //
kṛpaduḥśāsanābhyāṃ ca jayadrathamukhaistathā /
bhagadattavikarṇābhyāṃ drauṇisaubalabāhlikaiḥ //
guptaṃ pravīrairlaukaiśca sāravadbhirmahātmabhiḥ /
yadahanyata sainyaṃ me diṣṭamatra parāyaṇam //
naitādṛśaṃ samudyogaṃ dṛṣṭavanto hi mānuṣāḥ /
ṛṣayo vā mahābhāgāḥ purāṇā bhuvi sañjaya //
īdṛśo'pi balaughastu saṃyuktaḥ śastrasampadā /
vadhyate yatra sangrāme kimanyadbhāgadheyataḥ //
viparītamidaṃ sarvaṃ pratibhāti hi sañjaya /
yatredṛśaṃ balaṃ ghoraṃ nāvadhīdyudhi pāṇḍavān //
pāṇḍavārthāya niyataṃ devāstatra samāgatāḥ /
yudhyante māmakaṃ sainyaṃ yathā'vadhyata sañjaya //
ukto'pi vidureṇāhaṃ hitaṃ pathyaṃ ca nityaśaḥ /
na ca jagrāha tanmandaḥ putro duryodhano mama //
tathyāṃ manye matiṃ tasya sarvajñasya mahātmanaḥ /
āsīttathā'gataṃ tāta yena dṛṣṭamidaṃ purā //
athavā bhāvyamevaṃ hi sañjayaitena sarvathā /
purā dhātrā yathā diṣṭaṃ tattathā na tadanyathā //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0