Mahabharata · Chapter 6.50

kṛte'vahāre sainyānāṃ prathame bharatarṣabha /
bhīṣme ca yuddhasaṃrabdhe hṛṣṭe duryodhane tathā //

dharmarājastatastūrṇamabhigamya janārdanam /
bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvaiḥ sarvaiścaiva janeśvaraiḥ //

śucā paramayā yuktaścintayānaḥ parājayam /
vārṣṇeyamabravīdrajāndṛṣṭvā bhīṣmasya vikramam //

kṛṣṇa paśya maheṣvāsaṃ bhīṣmaṃ bhīmaparākramam /
śarairdahantaṃ sainyaṃ me grīṣme kakṣamivānalam //

kathamenaṃ mahātmānaṃ śakṣyāmaḥ prativīkṣitum /
lelihyamānaṃ sainyaṃ me haviṣmantamivānalam //

etaṃ hi puruṣavyāghraṃ dhanuṣmantaṃ mahābalam /
dṛṣṭvā vipradrurta sainyaṃ samare mārgaṇāhatam //

śakyo jetuṃ yamaḥ kruddho vajrapāṇiśca saṃyuge /
varuṇaḥ pāśabhṛdvāpi kubero vā gadādharaḥ //

na tu bhīṣmo mahājetāḥ śakyo jetuṃ mahābalaḥ /
so'hamevaṃ gate magno bhīṣmāgādhajale'pluve //

ātmano buddhidaurbalyādbhīṣmamāsādya keśava /
vanaṃ yātsāmi vārṣṇeya śreyo me tatra jīvitum //

na tvetānpṛthivīpālāndātuṃ bhīṣmāya mṛtyave /
kṣapayiṣyati senāṃ me kṛṣṇa bhīṣmo mahāstravit //

yathā'nalaṃ prajvalitaṃ pataṅgāḥ samabhidrutāḥ /
vināśāyopagacchanti tathā me saniko janaḥ //

kṣayaṃ nīto'smi vārṣṇeya rājyahetoḥ parākramī /
bhrātaścaiva me vīrāḥ karśitāḥ śarapīḍitāḥ //

matkṛte bhrātṛhārdena rājyādbhraṣṭāstathā sukhāt /
jīvitaṃ bahumanye'haṃ jīvitaṃ hyadya durlabham //

jīvitasya ca śeṣeṇa tapastapsyāmi duścaram /
na ghātayiṣyāmi raṇe mitrāṇīmāni keśava //

rathānme bahusāhasrāndivyairastrairmahābalaḥ /
ghātayatyaniśaṃ bhīṣmaḥ pravarāṇāṃ prahāriṇām //

kiṃ nu kṛtvā hitaṃ me syādbrūhi mādhava māciram /
madhyasthamiva paśyāmi samare savyasācinam //

eko bhīmaḥ paraṃ śaktyā yudhyatyeva mahābhujaḥ /
kevalaṃ bāhuvīryeṇa kṣatradharmamanusmaran //

gadayā vīraghātinyā yathotsāhaṃ mahāmanāḥ /
karotyasukaraṃ karma rathāśvanarapaṅktiṣu //

nālameṣa kṣayaṃ kartuṃ parasainyasya māriṣa /
ārjavenaiva yuddhena vīra varṣaśatairapi //

eko'stravitsakhā te'yaṃ so'pyasmānsamupekṣate /
nirdahyamānānbhīṣmeṇa droṇena ca mahātmanā //

divyānyastrāṇi bhīṣmasya droṇasya ca mahātmanaḥ /
dhakṣyanti kṣatriyānsarvānprayuktāni punaḥ punaḥ //

kṛṣṇa bhīṣmaḥ susaṃrabdhaḥ sahitaḥ sarvapārthivaiḥ /
kṣapayiṣyati no nūnaṃ yādṛśo'sya parākramaḥ //

sa tvaṃ paśya mahābhāga yogeśvara mahāratham /
bhīṣmaṃ yaḥ śamayetsaṃkhye dāvāgniṃ jalado yathā //

tava prasādādgovinda pāṇḍavā nihatadviṣaḥ /
svarājyamanusamprāptā modiṣyante sabāndhavāḥ //

evamuktvā tataḥ pārtho dhyānnāste mahāmanāḥ /
ciramantarmanā bhūtvā śokopahatacetanaḥ //

śokārtaṃ tamatho jñātvā duḥkhopahatacetasam . abravīttatra govindo harṣayansarvapāṇḍavān // 6-50-27amāśuco bharataśreṣṭa na tvaṃ śocitumarhasi . yasya te bhrātaraḥ śūrāḥ sarvalokeṣu dhanvinaḥka //

ahaṃ ca priyakṛdrājansātyakiśca mahāyaśāḥ /
virāṭadrupadau cemau dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ //

tathaiva sabalāśceme rājāno rājasattama /
tvatprasādaṃ pratīkṣante tvadbhaktāśca viśāmpate //

eṣa te pārṣato nityaṃ hitakāmaḥ priye rataḥ /
saināpatyamanuprāpto dhṛṣṭadyumno mahābalaḥ //

śikhaṇḍī ca mahābāho bhīṣmasya nidhanaṃ kila / etacchrutvā tato dharmo dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham /
abravītsamitau tasyāṃ vāsudevasya śrṛṇvataḥ //

dhṛṣṭadyumna nibodhedaṃ yattvāṃ vakṣyāmi māriṣa /
nātikramyaṃ bhavettacca vacanaṃ mama bhāṣitam //

bhavānsenāpatirmahyaṃ vāsudevena sammitaḥ /
kārtikeyo yathā nityaṃ devānāmabhavatpurā //

tathā tvamapi pāṇḍūnāṃ senānīḥ puruṣarṣabha /
sa tvaṃ puruṣaśārdūla vikramya jahi kauravān //

ahaṃ ca te'nuyāsyāmi bhīmaḥ kṛṣṇaśca māriṣa /
mādrīputrau ca sahitau draupadeyāśca daṃśitāḥ //

ye cānye pṛthivīpālāḥ pradhānāḥ puruṣarṣabha /
tata uddharṣayansarvāndhṛṣṭadyumno'bhyabhāṣata //

ahaṃ droṇāntakaḥ pārtha vihitaḥ śambhunā purā /
raṇe bhīṣmaṃ kṛpaṃ droṇaṃ tathā śalyaṃ jayadratham //

sarvānadya raṇe dṛptānpratiyotsyāmi pārthiva /
athotkruṣṭaṃ maheṣvāsaiḥ pāṇḍavairyuddhadurmadaiḥ //

samudyate pārthivendre pārṣate śatrusūdane /
tamabravīttataḥ pārthaḥ pārṣataṃ pṛtanāpatim //

vyūhaḥ krauñcāruṇo nāma sarvaśatrunibarhaṇaḥ /
yaṃ bṛhaspatirindrāya tadā devāsure'bravīt //

taṃ yathāvatprativyūhaṃ parānīkavināśanam /
adṛṣṭapūrvaṃ rājānaḥ paśyantu kurubhiḥ saha //

yathoktaḥ sa nṛdevena viṣṇurvajrabhṛtā yathā /
prabhāte sarvasainyānāmagre cakre dhanañjayam //

ādityapathagaḥ ketustasyādbhutamanoramaḥ /
śāsanātpuruhūtasya nirmito viśvakarmaṇā //

indrāyudhasavarṇābhiḥ patākābhiralaṅkṛtaḥ . 6-50-44bākāśaga ivākāśe gandharvanagaropamaḥ //

nṛtyamāna ivābhāti rathacaryāsu māriṣa /
tena ratnavatā pārthaḥ sa ca gāṇḍīvadhanvanā //

babhūva paramopetaḥ sumeruriva bhānunā /
śirobhūddrupado rājā mahatyā senayā vṛtaḥ //

kuntibhojaśca caidyaśca cakṣurbhyāṃ tau janeśvarau /
dāśārṇakāḥ prabhadrāśca dāśerakagaṇaiḥ saha //

anūpakāḥ kirātāśca grīvāyāṃ bharatarṣabha /
paṭaccaraiśca pauṇḍraiśca rājanpauravakaistathā //

niṣādaiḥ sahitaścāpi pṛṣṭhamāsīdyudhiṣṭhiraḥ /
pakṣau tu bhīmasenaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ //

draupadeyābhimanyuśca sātyakiśca mahārathaḥ /
piśācā dāradāścaiva puṇḍrāḥ kuṇḍīviṣaiḥ saha //

mārutā dhenukāścaiva tangamāḥ paratangaṇāḥ /
bāhlikāstittirāścaiva colāḥ pāṇḍyāśca bhārata //

ete janapadā rājandakṣiṇaṃ pakṣamāśritāḥ /
agniveśāstudduṇḍāśca mālavā dānabhārayaḥ //

śabarā udbhasāścaiva vatsāśca saha nākulaiḥ /
nakulaḥ sahadevaśca vāmaṃ pakṣaṃ samāśritāḥ //

rathānāmayutaṃ pakṣau śirastu niyutaṃ tathā /
pṛṣṭhamarbudamevāsītsahasrāmi ca viṃśatiḥ //

grīvāyāṃ niyutaṃ cāpi sahasrāmi ca saptatiḥ /
pakṣakoṭiprapakṣeṣu pakṣānteṣu ca vāraṇāḥ //

jagmuḥ parivṛtā rājaṃścalanta iva parvatāḥ /
jaghanaṃ pālayāmāsa virāṭaḥ saha kekayaiḥ //

kāśirājaśca śaibyaśca rathānāmayutaistribhiḥ /
evamenaṃ mahāvyūhaṃ vyūhya bhārata pāṇḍavāḥ //

sūryodhayaṃ ta icchataḥ sthitā yuddhāya daṃśitāḥ . teṣāmādityavarmāni vimalāni mahānti ca /
śvetacchatrāṇyaśobhanta vāraṇeṣu ratheṣu ca //