Mahabharata · Chapter 6.45

pūrvāhṇe tasya raudrasya yuddhamahno viśāmpate /
prāvartata mahāghoraṃ rājñāṃ dehāvakartanam //

kurūṇāṃ sṛñjayānāṃ ca jigīṣūṇāṃ parasparam /
siṃhānāmiva saṃhrādo divamurvī ca nādayan //

āsītkilakilāśabdastalaśaṅkharavaiḥ saha /
jajhire siṃhanādāśca śūrāṇāṃ pratigarjatām //

talatrābhihatāścaiva jyāśabdā bharatarṣabha /
pattīnāṃ pādaśabdaśca vājināṃ ca mahāsvanaḥ //

totrāṅkuśanipātaśca āyudhānāṃ ca niḥsvanaḥ /
ghaṇṭāśabdaśca nāgānāmanyonyamabhidhāvatām //

tasminsamudite śabde tugule romaharṣaṇe /
babhūva rathanirghoṣaḥ parjanyaninadopamaḥka //

te manaḥ krūramādhāya samabhityaktajīvitāḥ /
pāṇḍavānabhyavartanta sarva evocchritadhvajāḥ //

atha śāntanavo rājannabhyadhāvaddhanañjayam /
pragṛhya kārmukaṃ ghoraṃ kāladaṇḍopamaṃ raṇe //

arjuno'pi dhanurgṛhya gāṇḍīvaṃ lokaviśrutam /
abhyadhāvata tejasvī gāṅgeyaṃ raṇamūrdhani //

tāvubhau kuruśārdūlau parasparavadhaiṣiṇau /
gāṅgeyastu raṇe pārthaṃ viddhvā nākampayadbalī //

tathaiva pāṇḍavo rājanbhīṣmaṃ nākampayadyudhi /
sātyakistu maheṣvāsaḥ kṛtavarmāṇamabhyāt //

tayoḥ samabhayavadyuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam /
sātyakiḥ kṛtavarmāṇaṃ kṛtavārmā ca sātyakim //

ānarcchatuḥ śarairghoraistakṣamāṇau parasparam /
tau śarācitasarvāṅgau śuśubhāte mahābalau //

vasante puṣpaśabalau puṣpitāviva kiṃśukau /
abhimanyurmaheṣvāsaṃ bṛhadbalamayodhayat //

tataḥ kosalarājā'sāvabhimanyorviśāmpate /
dhvajaṃ ciccheda samare sārathiṃ ca vyapātayat //

saubhadrastu tataḥ kruddhaḥ pātite rathasārathau /
bṛhadbalaṃ mahārāja vivyādha navabhiḥ śaraiḥ //

athāparābhyāṃ bhallābhyāṃ śitābhyāmarimardanaḥ /
dhvajamekena ciccheda pārṣṇimekena sārathim //

anyonyaṃ ca śaraiḥ kruddhau tatakṣāte parasparam /
māninaṃ samare dṛptaṃ kṛtavairaṃ mahāratham //

bhīmasenastava sutaṃ duryodhanamayodhayat /
tāvubhau naraśārdūlau kurumukhyau mahābalau //

anyonyaṃ śaravarṣābhyāṃ vavṛṣāte raṇājire /
tau vīkṣya tu mahātmānau kṛtinau citrayodhinau //

vismayaḥ sarvabhūtānāṃ samapadyata bhārata /
duḥśāsanastu nakulaṃ pratyudyāya mahābalam //

avidhyanniśitairbāṇairbahubhirmarmabhedibhiḥ /
tasya mādrīsutaḥ ketuṃ saśaraṃ ca śarāsanam //

ciccheda niśitairbāṇaiḥ prahasanniva bhārata /
athainaṃ pañcaviṃśatyā kṣudrakāṇāṃ samārpayat //

putrastu tava durdharṣo nakulasya mahāhave /
turaṅgāṃścicchide bāṇairdhvajaṃ caivābhyapātayat //

durmukhaḥ sahadevaṃ ca pratyudyāya mahābalam /
vivyādha śaravarṣeṇa yatamānaṃ mahāhave //

sahadevastato vīro durmukhasya mahāraṇe / śareṇa bhṛtaśīkṣṇena pātayāmāsa sārathim // 6-45-27atāvanyonyaṃ samāsādya samare yuddhadurmadau . 6-45-27btrāsayetāṃ śarairghoraiḥ kṛtapratikṛtaiṣiṇau //

yudhiṣṭiraḥ svayaṃ rājā madrarājānamabhyayāt /
tasya madrādhipaścāpaṃ dvidhā ciccheda māriṣa //

tadapāsya dhanuśchinnaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
anyatkārmukamādāya vegavadbalavattaram //

tato madreśvaraṃ rājā śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
chādayāmāsa sankruddhastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt //

dhṛṣṭadyumnastato droṇamabhyadravata bhārata /
tasya droṇaḥ susankruddhaḥ parāsukaraṇaṃ dṛḍham //

tridhā ciccheda samare pāñcālyasya tu kārmukam /
śaraṃ caiva mahāghoraṃ kāladaṇḍamivāparam //

preṣayāmāsa samare so'sya kāye nyamañjata /
athānyaddhanurādāya sāyakāṃśca caturdaśa //

droṇaṃ drupadaputrastu prativivyādha saṃyuge /
tāvanyonyaṃ susankruddhau cakratuḥ śubhṛśaṃ raṇam //

saumadattiṃ raṇe śaṅkho rabhasaṃ rabhaso yudhi /
pratyudyayau mahārāja tiṣṭhatiṣṭheti cābravīt //

tasya vai dakṣiṇaṃ vīro nirbibheda raṇe bhujam /
samadattistathā śaṅkhaṃ jatrudeśe samāhanat //

tayostadabhavadyuddhaṃ ghorarūpaṃ viśāmpate /
dṛptayoḥ samare pūrvaṃ vṛtravāsavayoriva //

bāhlīkaṃ tu raṇe kruddha kruddharūpo viśāmpate /
abhyadravadameyātmā dhṛṣṭaketurmahārathaḥ //

bāhlīkastu raṇe rājandhṛṣṭaketumamarṣaṇaḥ /
śarairbahubhirānarcchatsiṃhanādamathānadat //

cedirājastu sankruddho bāhlīkaṃ navabhiḥ śaraiḥ /
vivyādha samare tūrṇaṃ matto mattamiva dvipam //

tau tatra samare kruddhau nardantau ca punaḥ punaḥ /
samīyatuḥ susankruddhāvaṅgāravabudhāviva //

rākṣasaṃ raudrakarmāṇaṃ krūrakarmā ghaṭotkacaḥ /
alambusaṃ pratyudiyādbalaṃ śakra ivāhave //

ghaṭotkacastataḥ kruddho rākṣasaṃ taṃ mahābalam /
navatyā sāyakaistīkṣṇairdārayāmāsa bhārata //

alambusastu samare bhaimaseniṃ mahābalam /
bahudhā dārayāmāsa śaraiḥ sannataparvabhiḥ //

vyabhrājetāṃ tatastau tu saṃyuge śaravikṣatau /
yathā devāsure yuddhe balaśakrau mahābalau //

śikhaṇḍī samare rājandrauṇimabhyudyayau balī /
aśvatthāmā tataḥ kruddaḥ śikhaṇḍinamupasthitam //

nārācena sutīkṣṇena bhṛśaṃ viddhvā hyakampayat /
śikhaṇḍyapi tato rājandroṇaputramatāḍayat //

sāyakena supītena tīkṣṇena niśitena ca /
tau jaghnatustadānyonyaṃ śarairbahuvidhairmṛdhe //

bhagadattaṃ raṇe śūraṃ virāṭo vāhinīpatiḥ /
abhyayāttvarito rājaṃstato yuddhamavartata //

virāṭo bhagadattaṃ tu śaravarṣaṇa bhārata /
abhyavarṣatsusankruddho megho vṛṣṭyā ivācalam //

bhagadattastatastūrṇaṃ virāṭaṃ pṛthivīpatim /
chādayāmāsa samare meghaḥ sūryamivoditam //

bṛhatkṣatraṃ tu kaikeyaṃ kṛpaḥ śāradvato yayau /
taṃ kṛpaḥ śaravarṣeṇa cchādayāmāsa bhārata //

gautamaṃ kaikayaḥ kruddhaḥ śaravṛṣṭyā'bhyapūrayat /
tāvanyonyaṃ hayānhatvā dhanuśchitvā ca bhārata //

virathāvasiyuddhāya samīyaturamarṣaṇau /
tayostadabhavadyuddhaṃ ghorarūpaṃ sudāruṇam //

drupadastu tato rājansaindhavaṃ vai jayadratham /
abhyudyayau hṛṣṭarūpo hṛṣṭarūpaṃ parantapaḥ //

tataḥ saindhavako rājā drupadaṃ viśikhaistribhiḥ /
tājayāmāsa samare sa ca taṃ pratyabidhyata //

tayostadabhavadyuddhaṃ ghorarūpaṃ sudāruṇam /
īkṣaṇaprītijananaṃ śukrāṅgarakayoriva //

vikarṇastu sutastubhyaṃ sutasomaṃ mahābalam /
abhyayāñjavanairaśvaistato yuddhamavartata //

vikarṇaḥ sutasomaṃ tu viddhvā nākampayaccharaiḥ /
sutasomo vikarṇaṃ ca tadadbhutamivābhavat //

suśarmāṇaṃ naravyāghraścekitāno mahārathaḥ /
abhyadravatsusankruddhaḥ pāṇḍavārthe parākramī //

śuśarmā tu mahārāja cekitānaṃ mahāratham /
mahatā śaravarṣeṇa vārayāmāsa saṃyuge //

cekitāno'pi saṃrabdhaḥ suśarmāṇāṃ mahāhave /
prācchādayattamiṣubhirmahāmegha ivācalam //

śakuniḥ prativindhyaṃ tu parākrāntaṃ parākramī /
abhyadravata rājendra mattaḥ siṃha iva dvipam //

yaudhiṣṭhirastu sankruddhaḥ saubalaṃ niśitaiḥ śaraiḥ /
vyadārayata sangrāme maghavāniva dānavam //

śakuniḥ prativindhyaṃ tu pratividhyantamāhave /
vyadārayanmahāprājñaḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ //

sudakṣiṇaṃ tu rājendra kāmbhojānāṃ mahāratham /
śrutakarmā parākrāntamabhyadravata saṃyuge //

sudakṣiṇastu samare sāhadeviṃ mahāratham /
viddhvā nākampayata vai mainākamiva parvatam //

śrutakarmā tataḥ kruddhaḥ kāmbhojānāṃ mahāratham /
śarairbahubhirānarcchaddārayanniva sarvaśaḥ //

irāvānatha sankruddhaḥ śrutāyuṣamarindamam /
pratyudyayau raṇe yatto yattarūpaṃ parantapaḥ //

ārjunistasya samare hayānhatvā mahārathaḥ /
nanāda balavānnādaṃ tatsainyaṃ pratyapūrayat //

śrutāyustu tataḥ kruddhaḥ phālguneḥ samare hayān /
nijaghāna gadāgreṇa tato yuddhamavartata //

vindānivindāvāvantyau kuntibhojaṃ mahāratham /
sasenaṃ sasutaṃ vīraṃ saṃsas̤añjaturāhave //

tatrādbhutamapaśyāma tayorghoraṃ parākramam /
ayudhyetāṃ sthirau bhūtvā mahatyā senayā saha //

anuvindastu gadayā kuntibhojamatāḍayat /
kuntibhojaśca taṃ tūrṇaṃ śaravrātairavākirat //

kuntibhojasutaścāpi vindaṃ vivyādha sāyakaiḥ /
sa ca taṃ prativivyādha tadadbhutamivābhavat //

kekayā bhrātaraḥ pañca gāndhārānpañca māriṣa /
sasainyāste sasainyāṃśca yodhayāmāsurāhave //

vīrabāhuśca te putro vairāṭiṃ rathasattamam /
uttaraṃ yodhayāmāsa vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ //

uttaraścāpi taṃ vīraṃ vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ /
cedirāṭ samare rājannulūkaṃ samabhidravat //

tathaiva śaravarṣeṇa ulūkaṃ samaviddhyata /
ulūkaścāpi taṃ bāṇairniśitairlomavāhibhiḥ //

tayoryuddhaṃ samabhavaddhorarūpaṃ viśānte /
dārayetāṃ susankruddhāvanyonyamaparājitau //

evaṃ dvandvasahasrāṇi rathavāraṇavājinām /
padātīnāṃ ca samare tava teṣāṃ ca sankule //

muhūrtamiva tadyuddhamāsīnmadhuradarśanam /
tata unmattavadrājanna prājñāyata kiñcana //

gajo gajena samare rathinaṃ ca rathī yayau /
aśvo'śvaṃ samabhiprāyātpadātiśca padātinam //

tato yuddhaṃ sudurdharṣaṃ vyākulaṃ samapadyata /
śūrāṇāṃ samare tatra samāsādyetaretaram //

tatra devarṣayaḥ siddhāścāraṇāśca samāgatāḥ /
prekṣanta tadraṇaṃ ghoraṃ devāsurasamaṃ bhuvi //

tato dantisahasrāṇi rthānāṃ cāpi māriṣa /
aśvaughāḥ puruṣaughāśca viparītaṃ samāyayuḥ //

tatratatra pradṛśyante rathavāraṇapattayaḥ /
sādinaśca naravyāghra yudhyamānā muhurmuhuḥ //