Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 6.14

6.14.1

kathaṃ kurūṇāmṛṣabho hato bhīṣmaḥ śikhaṇḍinā /
kathaṃ rathārtsa nyapatitpitā me vāsavopamaḥ //

6.14.2

kathamācakṣva me yodhā hīnā bhīṣmeṇa sañjaya /
balinā devakalpena gurvarthe brahmacāriṇā //

6.14.3

tasminhate mahāprājñe maheṣvāse mahābale /
mahāsatve naravyāghre kimu āsīnmanastava //

6.14.4

ārtiṃ parāmāviśati manaḥ śaṃsasi me hatam /
kurūṇāmṛṣabhaṃ vīramakampaṃ puruṣarṣabham //

6.14.5

ke taṃ yāntamanuprāptāḥ ke vāsyasanpurogamāḥ /
ke'tiṣṭhanke nyavartanta ke'nvavartanta sañjaya //

6.14.6

ke śūrā rathaśārdūlamadbhutaṃ kṣatriyarṣabham /
tathā'nīkaṃ gāhamānaṃ sahasā pṛṣṭhato'nvayuḥ //

6.14.7

yastamorka ivāpohanparasainyamamitrahā /
sahasraraśmipratimaḥ pareṣāṃ bhayamādadhat //

6.14.8

akarodduṣkaraṃ karma raṇe pāṇḍusuteṣu yaḥ /
grasamānamanīkāni ya enaṃ paryavārayan //

6.14.9

kṛtinaṃ taṃ durādharṣaṃ sañjayāsya tvamantike /
kathaṃ śāntanavaṃ yuddhe pāṇḍavāḥ pratyavārayan //

6.14.10

nikṛntantamanīkāni śaradaṃṣṭraṃ manasvinam /
cāpavyāttānanaṃ ghoramasijihvaṃ durāsadam //

6.14.11

anarhaṃ puruṣavyāghraṃ hrīmantamaparājitam /
pātayāmāsa kaunteyaḥ kathaṃ tamajitaṃ yudhi //

6.14.12

ugradhanvānamugreṣuṃ vartamānaṃ rathottame /
pareṣāmuttamāṅgāni pracinvantamatheṣubhiḥ //

6.14.13

pāṇḍavānāṃ mahatsainyaṃ yaṃ dṛṣṭvodyatamāhave /
kālāgnimiva durdharṣaṃ samaceṣṭata nityaśaḥ //

6.14.14

parikṛṣya sa senāṃ tu daśarātramanīkahā /
dagāmāstamivādityaḥ kṛtvā karma suduṣkaram //

6.14.15

yaḥ sa śakra ivākṣayyaṃ varṣaṃ śaramayaṃ kṣipan /
jaghāna yudhi yodhānāmarbudaṃ daśabhirdinaiḥ //

6.14.16

sa śete nihato bhūmau vātabhugna iva drumaḥ /
mama durmantritenājau yathā nārhati bhārataḥ //

6.14.17

kathaṃ śāntanavaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavānāmanīkinī /
prahartumaśakattatra bhīṣmaṃ bhīmaparākramam //

6.14.18

kathaṃ bhīṣmeṇa sangrāmaṃ prākurvanpāṇḍunandanāḥ /
kathaṃ ca nājayadbhīṣmo droṇe jīvati sañjaya //

6.14.19

kṛpe sannihite tatra bharadvājātmaje tathā /
bhīṣmaḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥ kathaṃ sa nidhanaṃ gataḥ //

6.14.20

kathaṃ cātirathastena pāñcālyena śikhaṇḍinā /
bhīṣmo vinihato yuddhe devairapi durāsadaḥ //

6.14.21

yaḥ spardhate raṇe nityaṃ jāmadagnyaṃ mahābalam /
ajitaṃ jāmadagnyena śakratulyaparākramam //

6.14.22

taṃ hataṃ samare bhīṣmaṃ mahārathakuloditam /
sañjayācakṣva me vīraṃ yena śarma na vidmahe //

6.14.23

māmakāḥ ke maheṣvāsā nājahuḥ sañjayācyutam /
duryodhanasamādiṣṭāḥ ke vīrāḥ paryavārayan //

6.14.24

yacchikhaṇḍimukhāḥ sarve pāṇḍavā bhīṣmamabhyayuḥ /
kaccitte kuravaḥ sarve nājahuḥ sañjayācyutam //

6.14.25

aśmasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ mudṛḍhaṃ mama /
yacchrutvā puruṣavyāghraṃ hataṃ bhīṣmaṃ na dīryate //

6.14.26

yasminsatyaṃ ca medhā ca nītiśca bharatarṣabhe /
aprameyāṇi durdharṣe kathaṃ sa nihato yudhi //

6.14.27

maurvīghoṣastanayutnuḥ pṛṣatkapṛṣato mahān /
dhanurhrādamahāśabdo mahāmegha ivonnataḥ //

6.14.28

yo'bhyavarṣata kaunteyānsapāñcālānsasṛñjayān /
nighnanparathānvīro dānavāniva vajrabhṛt //

6.14.29

iṣvastrasāgaraṃ ghoraṃ bāṇagrahaṃ durāsadam /
kārmukormiṇamakṣayyamadvīpaṃ calamaplavam //

6.14.30

gadāsimakarāvāsaṃ hayāvarttaṃ gajākulam /
padātimatsyakalilaṃ śaṅkhadundubhiniḥsvanam //

6.14.31

hayāngajapadātīṃśca rathāṃśca tarasā bahūn /
nimañjayantaṃ samare paravīrāpahāriṇam //

6.14.32

vidahyamānaṃ kopena tejasā ca parantapam /
veleva makarāvāsaṃ ke vīrāḥ paryavārayan //

6.14.33

bhīṣmo yadakarotkarma samare sañjayārihā /
duryodhanahitārthāya ke tasyāsya puro'bhavan //

6.14.34

ke rakṣandakṣiṇaṃ cakraṃ bhīṣmasyāmitatejasaḥ /
pṛṣṭhataḥ ke parānvīrānapāsedhanyatavratāḥ //

6.14.35

ke purastādavartanta rakṣanto bhīṣmamantike /
ke rakṣannuttaraṃ cakraṃ vīrā vīrakasya yudhyataḥ //

6.14.36

vāme cakre vartamānāḥ ke'ghnansañjaya sṛñjayān /
agnato'gnyamanīkeṣu ke'bhyarakṣandurāsadam //

6.14.37

pārśvataḥ ke'bhyarakṣanta gacchanto durgamāṃ gatim /
samūhe ke parānvīrānpratyayudhyanta sañjaya //

6.14.38

rakṣyamāṇaḥ kathaṃ vīrairgopyamānāśca tena te /
durjayānāmanīkāni nājayaṃstarasā yudhi //

6.14.39

sarvalokeśvarasyeva paramasya prajāpateḥ /
kathaṃ prahartumapi te śekuḥ sañjaya pāṇḍavāḥ //

6.14.40

yasmindvīpe samāśvasya yudhyante kuravaḥ paraiḥ /
taṃ nimagnaṃ naravyāghraṃ bhīṣmaṃ śaṃsasi sañjaya //

6.14.41

yasya vīryaṃ samāśritya mama putro bṛhadbalaḥ /
na pāṇḍavānagaṇayatkathaṃ sa nihataḥ paraiḥ //

6.14.42

yaḥ purā vibudhaiḥ sarvaiḥ sahāye yuddhadurmadaḥ /
kāṅkṣito dānavāndhnadbhiḥ pitā mama mahāvrataḥ //

6.14.43

yasmijjāte mahāvīrye śāntanurlokaviśrutaḥ /
śokaṃ dainyaṃ ca duḥsvaṃ ca prājahātsa ca tatkṣaṇe //

6.14.44

proktaṃ parāyaṇaṃ prājñaṃ svadharmanirataṃ śucim /
vedavedāṅgatatvajñaṃ kathaṃ śaṃsasi me hatam //

6.14.45

sarvāstravinayopetaṃ śāntaṃ dāntaṃ manasvinam /
hataṃ śāntanavaṃ śrutvā manye śeṣaṃ hataṃ balam //

6.14.46

dharmādadharmo balavānsamprāpta iti me matiḥ /
yatra vṛddhaṃ guruṃ hatvā rājyamicchanti pāṇḍavāḥ //

6.14.47

jāmadagnyaḥ purā rāmaḥ sarvāstravidanuttamaḥ /
ambārthamudyataḥ saṅkhye bhīṣmeṇa yudhi nirjitaḥ //

6.14.48

tamindrasamakarmāṇaṃ kakudaṃ sarvadhanvinām /
hataṃ śaṃsasi me bhīṣmaṃ kiṃ nu duḥkhamataḥ param //

6.14.49

asakṛtkṣatriyavrātāḥ saṅkhye yena vinirjitāḥ . jāmadagnyena vīreṇa paravīranighātinā /
na hato yo mahābuddhiḥ sa hato'dya śikhaṇḍinā //

6.14.50

tasmānnūnaṃ mahāvīryādbhārgavādyuddhadurmadāt /
tejovīryabalairyūyāñśikhaṇḍī drupadātmajaḥ //

6.14.51

yaḥ śūraṃ kṛtinaṃ yuddhe sarvaśastraviśāradam /
paramāstravidaṃ vīraṃ jaghāna bhagtarṣabham //

6.14.52

ke vīrāstamamitraghnamanvayuḥ śastrasaṃsadi /
śaṃsa me tadyathā cāsīdyudbhaṃ bhīṣmasya pāṇḍavaiḥ //

6.14.53

yoṣeva hatavīrā me senma putrasya sañjaya /
agopamiva codbhrāntaṃ gokulaṃ tadbalaṃ mama //

6.14.54

pauruṣaṃ sarvalokasya paraṃ yasminmahāhave /
parāsakte ca vastasminkathamāsīnmanastadā //

6.14.55

jīvite'pyadya sāmarthyaṃ kimivāsmāsu sañjaya /
ghātayitvā mahāvīryaṃ pitaraṃ lokadhārmikam //

6.14.56

agādhe salile magnāṃ nāvaṃ dṛṣṭveva pāragāḥ /
bhīṣme hate bhṛśaṃ duḥkhānmanye śocanti putrakāḥ //

6.14.57

adrisāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ mama sañjaya /
yacchrutvā puruṣavyāghraṃ hataṃ bhīṣmaṃ na dīryate //

6.14.58

yasminnastrāṇi medhā ca nītiśca puruṣarṣabhe /
aprameyāṇi durdharṣe kathaṃ sa nihato yudhi //

6.14.59

na cāstreṇa na śauryeṇa tapasā medhayā na ca /
na dhṛtyā na punastyāgānmṛtyoḥ kaścidvimucyate //

6.14.60

kālo nūnaṃ mahāvīryaḥ sarvalokaduratyayaḥ /
yatra śāntanavaṃ bhīṣmaṃ hataṃ śaṃsasi sañjaya //

6.14.61

putraśokābhisantapto mahadduḥkhamacintayan /
āśaṃse'haṃ paraṃ trāṇaṃ bhīṣmācchāntanunandanāt //

6.14.62

yadādityamivāpaśyatpatitaṃ bhruvi sañjaya /
duryodhanaḥ śāntanavaṃ kiṃ tadā pratyapadmata //

6.14.63

nāhaṃ sveṣāṃ pareṣāṃ vā buddhyā sañjaya cintayan /
śeṣaṃ kiñcitprapaśyāmi pratyanīke mahīkṣitām //

6.14.64

dāruṇaḥ kṣatradharmo'yamṛṣibhiḥ sampradarśitaḥ /
yatra śāntanavaṃ hatvā rājyamicchanti pāṇḍavāḥ //

6.14.65

vayaṃ vā rājyamicchāmo ghātayitvā mahāvratam /
kṣatradharme sthitāḥ pārthā nāparādhyanti putrakāḥ //

6.14.66

etadāryeṇa kartavyaṃ kṛcchrāsvāpatsu sañjaya /
parākramaḥ parāśaktistattu tasminpratiṣṭhitam //

6.14.67

anīkāni vinighnantaṃ hrīmantamaparājitam /
kathaṃ śāntanavaṃ tātaṃ pāṇḍuputrā nyavārayan //

6.14.68

yathāyuktānyanīkāni kathaṃ yuddhaṃ mahātmabhiḥ /
kathaṃ vā nihato bhīṣmaḥ pitā sañjaya me paraiḥ //

6.14.69

duryodhanaśca karṇaśca śakuniścāpi saubalaḥ /
duḥśāsanaśca kitavo hate bhīṣme kimabruvan //

6.14.70

yaccharīrairupāstīrṇāṃ naravāraṇavājinām . śaraśaktimahākhaṅgatomarākṣāṃ mahābhayām /
prāviśankitavā mandāḥ sabhāṃ yuddhadurāsadām //

6.14.71

prāṇadyūte pratibhaye ke'dīvyanta nararṣabhāḥ . ke jīyante jitāstatra kṛtalakṣyā nipātitāḥ /
anye bhīṣmāccāntanavāttanmamācakṣva sañjaya //

6.14.72

na hi me śāntirastīha śrutvā devavrataṃ hatam /
pitaraṃ bhīmakarmāṇaṃ bhīṣmamāhavaśobhinam //

6.14.73

ārtiṃ me hṛdaye rūḍhāṃ mahatīṃ putrahānijām /
tvaṃ hi me sarpiṣevāgnimuddīpayasi sañjaya //

6.14.74

mahāntaṃ bhāramudyamya viśrutaṃ sārvalaukikam /
dṛṣṭvā vinihataṃ bhīṣmaṃ manye śocanti putrakāḥ //

6.14.75

śroṣyāmi tāni duḥkhāni duryodhanakṛtānyaham /
tasmānme sarvamācakṣva yadvṛttaṃ tatra sañjaya //

6.14.76

yadvṛttaṃ tatra sangrāme mandasyābuddhisambhavam /
apanītaṃ sunītaṃ yattanmamācakṣva sañjaya //

6.14.77

yatkṛtaṃ tatra sangrāme bhīṣmeṇa jayamicchatā /
tejoyuktaṃ kṛtāstreṇa śaṃsa taccāpyaśeṣataḥ //

6.14.78

yathā tadabhavadyuddhaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ /
krameṇa yena yasmiṃśca kāle yacca yathā'bhavat //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc