Mahabharata · Chapter 6.121

vyuṣṭāyāṃ tu mahārāja śarvaryāṃ sarvapārthivāḥ /
pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāśca upātiṣṭhanpitāmaham //

taṃ vīraśayane vīraṃ śayānaṃ kurusattama /
abhivādyopatasthurvai kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabham //

kanyāścandanacūrṇaiśca lājairmālyaiśca sarvaśaḥ /
avākirañchāntanavaṃ tatra gatvā sahasraśaḥ //

striyo vṛddhāstathā bālāḥ prekṣakāśca pṛthagjanāḥ /
samabhyayuḥ śāntanavaṃ bhūtānīva tamonudam //

tūryāṇi śatasaṅkhyāni tathaiva naṭanartakāḥ /
śilpinaśca tathā'jagmuḥ kuruvṛddhaṃ pitāmaham //

upāgamya ca rājendra sannahānvipramucya te /
āyudhāni ca nikṣipya sahitāḥ kurupāṇḍavāḥ //

anvāsanta durādharṣaṃ devavratamarindamam /
anyonyaṃ prītimantaste yathāpūrvaṃ yathāvayaḥ //

sā pārthivaśatākīrṇā samitirbhīṣmaśobhitā /
śuśubhe bhāratī dīptā divīvādityamaṇḍalam //

vibabhau ca nṛpāṇāṃ sā gaṅgāsutamupāsatām /
devānāmiva deveśaṃ pitāmahamupāsatām //

bhīṣmastu vedanāṃ dhairyānnigṛhya bharatarṣabha /
abhitaptaḥ śaraiścaiva nātihṛṣṭamanā'bravīt //

śarābhitaptakāyo hi śastrasampātamūrcchitaḥ /
pānīyamita samprekṣya rājñastānpratyabhāṣata //

tataste kṣatriyā rājannupājahruḥ samantataḥ /
bhakṣyānuccāvacānrājanvārikumbhāṃśca śītalān //

upānītaṃ tu pānīyaṃ dṛṣṭvā śāntanavo'bravīt /
na me'dya sevituṃ yogyā bhogāḥ kevalamānuṣāḥ //

apakrānto manuṣyebhyaḥ śaraśayyāṃ gato hyaham /
pratīkṣamāṇastiṣṭhāmi nivṛttiṃ śaśisūryayoḥ //
sañjaya uvāca /

evamuktvā tadovāca bhīṣmaḥ śaraśataiścitaḥ / payaḥ pāsyāmi gopālā gomayaṃ na tu gomayam /
gopayenāgnivarṇena gomayaṃ na tu gomayam //

evamuktvā śāntanavo nindanvākyena pārthivān /
arjunaṃ draṣṭumicchāmītyabhyabhāṣata bhārata //

athopetya mahābāhurabhivādya pitāmaham /
atiṣṭhatprāñjaliḥ prahvaḥ kiṃ karomīti cābravīt //

taṃ dṛṣṭvā pāṇḍavaṃ rājannabhivādyāgrataḥ sthitam /
abhyabhāṣata dharmātmā bhīṣmaḥ prīto dhanañjayam //

dahyatīva śarīra me saṃvṛtasya taveṣubhiḥ /
marmāṇi paridūyante mukhaṃ ca pariśuṣyati //

vedanārtaśarīrasya prayacchāpo mamārjuna /
tvaṃ hi śakto maheṣvāsa dātumāpo yathāvidhi //
sañjaya uvāca /

arjunastu tathetyuktvā rathamāruhya vīryavān /
adhijyaṃ balavatkṛtvā gāṇḍīvaṃ vyākṣipaddhanuḥ //

tasya jyātalanirghoṣaṃ visphūrjitamivāśaneḥ /
vitresuḥ sarvabhūtāni sarve śrutvā ca pārthivāḥ //

tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā rathena rathināṃ varaḥ /
śayānaṃ bharataśreṣṭhaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam //

sandhāya ca śaraṃ dīptamabhimantrya sa pāṇḍavaḥ /
parjanyāstreṇa saṃyojya sarvalokasya paśyataḥ //

avidhyatpṛthivīṃ pārthaḥ pārśve bhīṣmasya dakṣiṇe /
utpapāta tato dhārā vāriṇo vimalā śubhā //

śītasyāmṛtakalpasya divyagandharasasya ca /
atarpayattataḥ pārthaḥ śītayā jaladhārayā //

bhīṣmaṃ kurūṇāmṛṣabhaṃ divyaṃ divyaparākramam /
karmaṇā tena pārthasya śakrasyeva vikurvataḥ //

vismayaṃ paramaṃ jagmustataste vasudhādhipāḥ /
tatkarma prekṣya bībhatsoratimānuṣavikramam //

samprāvepanta kuravo gāvaḥ śītārditā iva /
vismayāccottarīyāṇi vyāvidhyansarvato nṛpāḥ //

śaṅkhadundubhinirghoṣastumulaḥ sarvato'bhavat /
tṛptaḥ śāntanavaścāpi rājanbībhatsumabravīt //

sarvapārthivavīrāṇāṃ sannidhau pūjayanniva /
naitaccitraṃ mahābāho tvayi kauravanandana //

kathito nāradenāsi pūrvarṣiramitadyute /
vāsudevasahāyastvaṃ mahatkarma kariṣyasi //

yannotsahati devendraḥ saha devairapi dhruvam /
vidustvāṃ nidhanaṃ pārtha sarvakṣatrasya tadvidaḥ //

dhanurdharāṇāmekastvaṃ pṛthivyāṃ pravaro nṛṣu //

manuṣyā jagati śreṣṭhāḥ pakṣiṇāṃ patageśvaraḥ /
saritaṃ sāgaraḥ śreṣṭho gaurvariṣṭhā catuṣpadām //

ādityastejasāṃ śreṣṭho girīṇāṃ himavānvaraḥ /
jātīnāṃ brāhmaṇaḥ śreṣṭhaḥ śreṣṭhastvamasi dhanvināṃ //

na vai śrutaṃ dhārtarāṣṭreṇa vākyaṃ mayocyamānaṃ vidureṇa caiva /
droṇena rāmeṇa janārdanena muhurmuhuḥ sañjayenāpi coktam //

parītabuddhirhi visañjñakalpo duryodhano na ca tacchraddadhāti /
sa śeṣyate vai nihataścirāya śāstrātigo bhīmabalābhibhūtaḥ //
sañjaya uvāca /

etacchrutvā tadvacaḥ kauravendro duryodhano dīnamanā babhūva /
tamabravicchāntanavo'bhivīkṣya nibodha rājanbhava vītamanyuḥ //

dṛṣṭaṃ duryodhanaitatte yathā pārthena dhīmatā /
jalasya dhārā janitā śītasyāmṛtagandhinaḥ //

etasya kartā loke'sminnānyaḥ kaścana vidyate /
āgneyaṃ vāruṇaṃ saumyaṃ vāyavyamatha vaiṣṇavam //

aindraṃ pāśupataṃ brahmaṃ pārameṣṭhyaṃ prajāpateḥ /
dhātustvaṣṭuśca saviturvaivasvatamathāpi vā //

sarvasminmānuṣe loke vettyeko hi dhanañjayaḥ /
kṛṣṇo vā devakīputro nānyo vedeha kaścana //

aśakyaḥ pāṇḍavastāta yuddhe jetuṃ kathañcana /
amānuṣāṇi karmāṇi yasyaitāni mahātmanaḥ //

tena satvavatā saṅkhye śūreṇāhavaśobhinā /
jiṣṇunā samare rājansandhirbhavatu mā ciram //

yāvatkṛṣṇo mahābāhuḥ svādhīnaḥ kurusattama /
tāvatpārthena śūreṇa sandhiste tāta yujyatām //

yāvanna te camūḥ sarvāḥ śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
nāśayatyarjunastāvatsandhiste tāta yrujyatām //

yāvattiṣṭhanti samare hataśeṣāḥ sahodarāḥ /
nṛpāśca bahavo rājaṃstāvatsandhiḥ prayujyatām //

na nirdahati te yāvatkrodhadīptekṣaṇaścamūm /
yudhiṣṭhiro raṇe tāvatsandhiste tāta yujyatām //

nakulaḥ sahadevaśca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ /
yāvaccamūṃ mahārāja nāśayanti na sarvaśaḥ //

tāvatte pāṇḍavairvīraiḥ sauhārdaṃ mama rocate /
yuddhaṃ madantamevāstu tāta saṃśāmya pāṇḍavaiḥ //

etatte rocatāṃ vākyaṃ yadukto'si mayā'nagha /
etatkṣamamahaṃ manye tava caiva kulasya ca //

tyaktvā manyuṃ vyupaśāmyasva pārthaiḥ paryāptametadyatkṛtaṃ phalgunena /
bhīṣmasyāntādastu vaḥ sauhṛdaṃ ca jīvantu śeṣāḥ sādhu rājanprasīda //

rājyasyārdaṃ dīyatāṃ pāṇḍavānā- mindraprasthaṃ dharamarājo'bhiyātu /
mā mitradhrukpārthivānāṃ jaghanyaḥ pāpāṃ kīrtiṃ prāpsyase kauravendra //

mamāvasānācchāntirastu prajānāṃ sangacchantāṃ pāṇḍavāḥ prītimantaḥ /
pitā putraṃ mātulaṃ bhāgineyo bhrātā caiva bhrātaraṃ praitu rājan //

na cedevaṃ prāptakālaṃ vaco me mohāviṣṭaḥ pratipatsyasyabuddhyā /
tapsyasyante etadantāḥ stha sarve satyāmetāṃ bhāratīmīrayāmi //
sañjaya uvāca /

etadvākyaṃ sauhṛdādāpageyo madhye rājñāṃ bhārataṃ śrāvayitvā /
tūṣṇīmāsīcchalyasantaptamarmā yojyātmānaṃ vedanāṃ sanniyamya //

dharmārthasahitaṃ vākyaṃ śrutvā hitamanāmayam /
nārocayata putraste mumūrṣuriva bheṣajam //