Mahabharata · Chapter 6.117

śikhaṇḍī tu raṇe bhīṣmamāsādya puruṣarṣabham /
daśabhirniśitairbhallairājaghāna stanāntare //

śikhaṇḍinaṃ tu gāṅgeyaḥ krodhadīptena cakṣuṣā /
samprekṣata kaṭākṣeṇa nirdahanniva bhārata //

strītvaṃ tasya smaranrājansarvalokasya paśyataḥ /
nājaghāna raṇe bhīṣmaḥ sa ca tannāvabuddhavān //

arjunastu mahārāja śikhaṇḍinamabhāṣata /
abhitvarasvāsya vadhe śikhaṇḍinrathasattama //

kiṃ te vivakṣayā vīra jahi bhīṣmaṃ mahāratham /
na hyanyamanupaśyāmi kañcidyaudhiṣṭhire bale //

yaḥ śaktaḥ samare bhīṣmaṃ yodhayeta pitāmaham /
ṛte tvāṃ puruṣavyāghra satyametadbravīmi te //

evamuktastu pārthena śikhaṇḍī bharatarṣabha /
śarairnānāvidhaistūrṇaṃ pitāmahamupādravat //

acintayitvā tānbāṇānpitā devavratastava /
arjunaṃ samare kruddhaṃ vārayāmāsa sāyakaiḥ //

tathaiva ca camūṃ sarvāṃ pāṇḍavānāṃ mahārathaḥ /
apraiṣītsa śaraistīkṣṇaiḥ paralokāya māriṣa //

tathaiva pāṇḍavā rājansainyena mahatā vṛtāḥ /
bhīṣmaṃ sañchādayāmāsurmeghā iva divākaram //

sa samantātparivṛto bhīṣmo hi bharatarṣabha /
nirdadāha raṇe śūrānvane vahniriva jvalan //

tatrādbhutamapaśyāma tava putrasya pauruṣam /
ayodhayacca yatpārthaṃ jugopa ca pitāmaham //

karmaṇā tena samare tava putrasya dhanvinaḥ /
duḥśāsanasya tutuṣuḥ sarve lokā mahātmanaḥ //

yadekaḥ samare pārthānsānugānsamayodhayat /
na cainaṃ pāṇḍavā yuddhe vārayāmāsurulbaṇam //

duḥśāsanena samare rathino virathīkṛtāḥ /
sādinaśca maheṣvāsā hastinaśca mahābalāḥ //

vinirbhinnāḥ śaraistīkṣṇairnipeturvasudhātale /
śarāturāstathaivānye dantino vidrutā diśaḥ //

yathāgnirindhanaṃ prāpya jvaleddīptārcirulbaṇam /
tathā jajvāla putraste pāṇḍusenāṃ vinirdahan //

taṃ bhāratamahāmātraṃ pāṇḍavānāṃ mahārathaḥ /
jetuṃ notsahate kaścinnābhyudyātuṃ kathañcana //

ṛte mahendratanayācchvetāśvātkṛṣṇasāratheḥ /
sa hi taṃ samare rājannirjitya vijayo'rjunaḥ //

bhīṣmamevābhidudrāva sarvasainyasya paśyataḥ /
vijitastava putro'pi bhīṣmabāhuvyapāśrayaḥ //

punaḥ punaḥ samāśvasya prāyudhyata madotkaṭaḥ /
arjunastu raṇe rājanyodhayansaṃvyarājata //

śikhaṇḍī tu raṇe rājanvivyādhaiva pitāmaham /
śarairaśanisaṃsparśaistathā sarpaviṣopamaiḥ //

na ca sma te rujaṃ cakruḥ pitustava janeśvara /
smayramānastu gāṅgeyastānbāṇāñjagṛhe tadā //

uṣṇārto hi naro yadvajjaladhārāḥ pratīcchati /
tathā jagrāha gāṅgeyaḥ śaradhārāḥ śikhaṇḍinaḥ //

taṃ kṣatriyā mahārāja dadṛśurghoramāhave /
bhīṣmaṃ dahantaṃ sainyāni pāṇḍavānāṃ mahātmanāṃ //

tato'bravīttava sutaḥ sarvasainyāni māriṣa /
abhidravata sangrāme phalgunaṃ sarvato raṇe //

bhīṣmo vaḥ samare sarvānpāyiṣyati dharmavit /
tadbhayaṃ sumahattyaktvā pāṇḍavānprati yudhyata //

eṣa tālena mahatā bhīṣmastiṣṭhati pālayan /
sarveṣāṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ samare śarma varma ca //

devā api samudyuktā nālaṃ bhīṣmaṃ samāsitum /
kimu pārthā mahātmānaṃ martyabhūtā mahābalāḥ //

tasmāddravata mā yodhāḥ phalgunaṃ prāpya saṃyuge /
ahamadya raṇe yatto yodhayiṣyāmi pāṇḍavam //

sahitaḥ sarvato yattairbhavadbhirvasudhādhipaiḥ /
tacchrutvā tu vaco rājaṃstava putrasya dhanvinaḥ //

arjunaṃ prati saṃyattā balavanto mahābalāḥ /
te videhāḥ kaliṅgāśca dāserakagaṇāśca ha //

abhipeturniṣādāśca sauvīrāśca mahāraṇe /
bāhlīkā daradāścaiva pratīcyodīcyamālavāḥ //

abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo'tha vasātayaḥ /
sālvaḥ śakāstrigartāśca ambaṣṭhāḥ kekayauḥ saha //

abhipetū raṇe pārthaṃ pataṅgā iva pāvakam /
sa tānsarvānsahānīkānmahārāja mahārathān //

divyānyastrāṇi sañcintya prasandhāya dhanañjayaḥ /
sa tairastrairmahāvegairdadāha sumahābalaḥ //

śarapratāpairbībhatsuḥ pataṅgāniva pāvakaḥ /
tasya bāṇasahasrāṇi sṛjato dṛḍhadhanvinaḥ //

dīpyamānamivākāśe gāṇḍīvaṃ samadṛśyata /
te śarārtā mahārāja viprakīrṇamahādhvajāḥ //

nābhyavartanta rājānaḥ sahitā vānaradhvajam /
sadhvajā rathinaḥ peturhayārohā hayaiḥ saha //

sagajāśca gajārohāḥ kirīṭiśaratāḍitāḥ /
tato'rjunabhujotsṛṣṭairāvṛtā'sīdvasundharā //

vidrutaṃ dikṣu sarvāsu śarairbalamadṛśyata /
atha pārtho mahārāja drāvayitvā varūthinīm //

duḥśāsanāya subahūnpreṣayāmāsa sāyakān /
te tu bhittvā tava sutaṃ duḥśāsanamayomukhāḥ //

dharaṇīṃ viviśuḥ sarve valmīkamiva pannagāḥ /
hayāṃścāsya tato jaghne sārathiṃ ca nyapātayat //

viviṃśatiṃ ca viṃśatyā virathīkṛtavānprabhuḥ /
ājaghāna bhṛśaṃ caiva pañcabhirnataparvabhiḥ //

kṛpaṃ vikarṇaṃ śalyaṃ ca viddhvā bahubhirāyasaiḥ /
cakāra virathāṃścaiva kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ //

evaṃ te virathāḥ sarve kṛpaḥ śalyaśca māriṣa /
duḥśāsano vikarṇaśca tathaiva ca viviṃśatiḥ //

samprādravanta samare nirjitāḥ savyasācinā /
pūrvāhṇe bharataśreṣṭha parājitya mahārathān //

prajajvāla raṇe pārtho vidhūma iva pāvakaḥ /
tathaiva śaravarṣeṇa bhāskaro raśmivāniva //

anyānapi mahārāja tāpayāmāsa pārthivān /
parāṅmukhīkṛtya tathā śaravarṣairmahārathān //

prāvartayata sangrāme śoṇitodāṃ mahānadīm /
madhyena kurusainyānāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata //

tasminnatimahābhīme rājanvīravarakṣaye /
bhīṣmaṃ prati parākrāntāḥ pāṇḍavāḥ saha sṛñjayaiḥ //

te parākrāntamālokya yudhi rājanpitāmaham /
na nyavartanta te putrā brahmalokapuraskṛtāḥ //

icchanto nidhanaṃ yuddhe svargalokaparāyaṇāḥ /
pāṇḍavānabhyavartanta tāvakā yuddhadurmadāḥ //

pāṇḍavāśca mahārāja smaranto vividhānbahūn /
kleśānkṛtānsaputreṇa tvayā pūrvaṃ narādhipa //

bhayaṃ tyaktvā raṇe śūrāḥ svargalokapuraskṛtāḥ /
tāvakāṃstava putrāṃśca yodhayanti sma hṛṣṭavat //

gajāśca rathasaṅghāśca bahudhā rathibhirhatāḥ /
rathāśca nihatā nāgairhayāścaiva padātibhiḥ //

antarā cchidyamānāni śarīrāṇi śirāṃsi ca /
nipeturdikṣu sarvāsu gajāśvarathayodhinām //

channamāyodhanaṃ rājankuṇḍalāṅgadadhāribhiḥ /
patitaiḥ pātyamānaiśca rājaputrairmahārathaiḥ //

rathaneminikṛttaiśca gajaiścaivāvapothitaiḥ /
pādātaścāpyadhāvanta sāśvāśca hayayodhinaḥ //

gajāśca rathayodhāśca paripetuḥ samantataḥ /
vikīrṇāśca rathā bhūmau bhagracakrayugadhvajāḥ //

tadgajāśvarathaughānāṃ rudhireṇa samukṣitama /
channamāyodhanaṃ reje raktābhramiva śāradam //

śvānaḥ kākāśca gṛdhrāśca vṛkā gomāyubhiḥ saha /
praṇerdurbhakṣyamāsādya vikṛtāśca sagadvijāḥ //

vavurbahuvidhaścaiva dikṣu sarvāsu mārutāḥ /
dṛśyamāneṣu rakṣaḥsu bhūteṣu ca nadatsu ca //

kāñcanāni ca dāmāni patākāśca mahādhanāḥ /
dhūyamānā vyadṛśyanta sahasā māruteritāḥ //

śvetacchatrasahasrāṇi sadhvajāśca mahārathāḥ /
vikīrṇāḥ samadṛśyanta śataśo'tha sahasraśaḥ //

sapatākāśca mātaṅgā diśo jagmuḥ śarāturāḥ /
kṣatriyāśca manuṣyendra gadāśaktidhanurdharāḥ //

samantataśca dṛśyante patitā dharaṇītale . 6-117-67biṣubhistāḍyamānāśca nārācaiśca sahasraśaḥ /
peturārtasvaraṃ kṛtvā tatratatra mahāgajāḥ //

senāpatistu samare prāha senāṃ mahārathaḥ /
abhyadravata gāṅgeyaṃ sainikāḥ kiṃ kṛtena vaḥ //

senāpativacaḥ śrutvā somakāḥ saha sṛñjayaiḥ /
abhyadravanta goṅgeyaṃ śastravṛṣṭyā samantataḥ //

tato bhīṣmo mahārāja divyamastramudīrayan /
abhyadhāvata kaunteyaṃ miṣatāṃ sarvadhanvinām //

taṃ śikhaṇḍī raṇe yāntamabhyadravata daṃśitaḥ /
tataḥ samāharadbhīṣmastadastraṃ pāvakopamam //

etasminneva kāle tu kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ /
nijaghne tāvakaṃ sainyaṃ mohayitvā pitāmaham //